Quan hệ kinh tế - thương mại Việt Nam - Trung Quốc ngày càng sâu rộng

Trái cây là một trong những mặt hàng hàng đầu Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc

Đối tác thương mại số 1

Cuối tháng 3, Cục Xúc tiến thương mại tổ chức đoàn giao thương tại tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), với sự tham gia của nhiều địa phương và doanh nghiệp hai bên, nhằm mở rộng không gian hợp tác tại lưu vực sông Hồng và cụ thể hóa các cam kết cấp cao.

Trong khuôn khổ chương trình, đoàn công tác đã khảo sát thực tế tại cửa khẩu Hà Khẩu, tìm hiểu mô hình cửa khẩu thông minh, logistics và hạ tầng thương mại. Các hoạt động tại Mông Tự và Côn Minh giúp phía Việt Nam tiếp cận kinh nghiệm phát triển vùng nguyên liệu, công nghiệp hỗ trợ và thương mại số.

Điểm nhấn của chương trình là cơ chế hợp tác “7+8”, kết nối 7 địa phương của Vân Nam với 8 tỉnh, thành phố phía Bắc Việt Nam. Cơ chế này được kỳ vọng hình thành chuỗi cung ứng xuyên biên giới, dựa trên các trụ cột; phát triển hạ tầng kết nối, thu hút đầu tư công nghệ cao, thúc đẩy xuất khẩu nông sản chính ngạch và mở rộng thương mại điện tử.

Các hội nghị kết nối giao thương thu hút gần 100 doanh nghiệp tham gia, mở ra cơ hội tìm kiếm đối tác dài hạn. Đáng chú ý, Sở Công Thương Lào Cai đã ký kết bản ghi nhớ hợp tác với các địa phương Vân Nam nhằm thúc đẩy thương mại và logistics, hướng tới xây dựng hệ sinh thái giao thương xuyên biên giới đồng bộ.

Trước đó, tại Hội chợ Mùa Thu lần thứ nhất 2025, gần 100 doanh nghiệp Trung Quốc tham gia với 47 gian hàng, giới thiệu đa dạng sản phẩm từ công nghiệp chế tạo, công nghệ cao đến nông sản, hàng tiêu dùng. Các hoạt động giao thương trực tiếp trong khuôn khổ hội chợ đã giúp doanh nghiệp hai bên kết nối, ký kết hợp tác ngay tại chỗ, mở rộng nguồn cung và chuyển giao công nghệ.

Đây là những ví dụ sinh động cho thấy mối quan hệ hợp tác kinh tế thương mại Việt Nam – Trung Quốc ngày càng sâu rộng, đem lại hiệu quả tích cực những năm qua.

Những năm qua Trung Quốc luôn giữ vai trò đối tác thương mại số một của Việt Nam. Ngược lại, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN và là đối tác thương mại thứ 4 của Trung Quốc trên thế giới. Năm 2024, kim ngạch song phương đạt 205,2 tỷ USD - mức cao kỷ lục; năm 2025 tăng lên 256,4 tỷ USD, tăng 24,8%. Hai tháng đầu năm 2026, con số này đạt 66,7 tỷ USD, tăng 30,2% so với cùng kỳ.

Về cơ cấu hàng hóa Việt Nam xuất khẩu mạnh các nhóm hàng điện tử, máy móc, điện thoại, thực phẩm chế biến, đặc biệt là nông sản như gạo, cà phê, hạt điều, trái cây… nhờ vào sự gần gũi về địa lý và nhu cầu tiêu dùng cao.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc chủ yếu là máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu và linh kiện điện tử phục vụ sản xuất. Sự sôi động trong hoạt động xuất nhập khẩu giúp hai nền kinh tế tận dụng lợi thế so sánh, thúc đẩy tăng trưởng thương mại song phương.

Thị trường chiến lược

Bên cạnh thương mại truyền thống, các động lực tăng trưởng mới đang dần hình thành, trong đó thương mại điện tử nổi lên như kênh quan trọng giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng Trung Quốc. Đặc biệt, sản phẩm nông sản Việt Nam đã được xuất khẩu mạnh mẽ sang Trung Quốc thông qua kênh trực tuyến, mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam.

Cùng với đó, hạ tầng kết nối giữa hai nước không ngừng được cải thiện. Hệ thống đường cao tốc, cửa khẩu, đường sắt liên vận và cảng biển được đầu tư, nâng cấp đã góp phần giảm chi phí logistics, tăng tốc độ lưu thông hàng hóa và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thị trường Trung Quốc vẫn còn nhiều dư địa chưa được khai thác, đặc biệt tại khu vực miền Tây và miền Đông, nơi nhu cầu tiêu dùng lớn nhưng mức độ tiếp cận của hàng Việt còn hạn chế.

Theo Tham tán thương vụ Việt Nam tại Trung Quốc Nông Đức Lai, thị trường này đang siết chặt các quy định về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu. Do đó, doanh nghiệp Việt cần chuẩn hóa toàn bộ quy trình sản xuất, áp dụng mã số vùng trồng, xây dựng cơ sở dữ liệu số và tăng cường kiểm soát chất lượng ngay từ khâu sản xuất.

Bộ Công Thương cũng khuyến nghị doanh nghiệp đẩy mạnh khai thác thương mại điện tử xuyên biên giới, hợp tác với các tập đoàn phân phối lớn, đồng thời xây dựng gian hàng chính hãng trên các nền tảng uy tín. Việc chuẩn hóa bao bì, mẫu mã theo thị hiếu người tiêu dùng Trung Quốc sẽ là yếu tố then chốt nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật xu hướng tiêu dùng, tái cơ cấu sản xuất theo hướng nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường.

Song song với thương mại, hợp tác trong các lĩnh vực logistics, khoa học – công nghệ, kinh tế số và kinh tế xanh cũng đang được thúc đẩy mạnh mẽ. Đặc biệt, hai nước đang tích cực triển khai các dự án kết nối đường sắt khổ tiêu chuẩn tại khu vực phía Bắc Việt Nam, tạo nền tảng cho phát triển thương mại dài hạn.

Theo các chuyên gia, quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ hơn, với xu hướng chuyển dịch từ trao đổi hàng hóa đơn thuần sang hợp tác sâu rộng trên nhiều lĩnh vực như đầu tư, công nghệ, chuỗi cung ứng và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, việc củng cố quan hệ với Trung Quốc - thị trường lớn và có vị trí địa lý gần gũi được xem là hướng đi chiến lược giúp Việt Nam duy trì tăng trưởng, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Với nền tảng hợp tác ngày càng chặt chẽ, quan hệ kinh tế - thương mại Việt Nam - Trung Quốc được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng theo hướng bền vững, hiệu quả hơn trong thời gian tới.