Quan hệ Việt Nam - New Zealand: Tiềm năng lớn chờ khai phá

Những năm gần đây, quan hệ Việt Nam - New Zealand đạt nhiều bước tiến quan trọng, tạo nền tảng để mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư, giáo dục và đổi mới sáng tạo.

Trong bối cảnh đó, chuyến thăm New Zealand của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho quan hệ song phương, thúc đẩy triển khai hiệu quả khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện và mở ra những cơ hội hợp tác sâu rộng hơn giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Thương mại tiếp tục là điểm sáng trong quan hệ kinh tế Việt Nam - New Zealand. Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, kim ngạch thương mại song phương đã tăng từ khoảng 300 triệu USD năm 2009 lên 1,5 tỷ USD vào năm 2025, tương đương gấp năm lần sau hơn 15 năm. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, trao đổi thương mại giữa hai nước đạt 844,4 triệu USD, tăng 14,6% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy đà tăng trưởng vẫn được duy trì.

Hiện Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 12 của New Zealand, trong khi New Zealand đứng thứ 41 trong số các đối tác thương mại của Việt Nam. Cơ cấu hàng hóa giữa hai nền kinh tế mang tính bổ trợ rõ nét. Việt Nam xuất khẩu sang New Zealand các mặt hàng như giày dép, đồ gỗ, gốm sứ, điện tử, thủy sản, cà phê và hạt điều; ngược lại, New Zealand cung cấp cho Việt Nam các sản phẩm nông nghiệp, bột gỗ, hóa chất và sắt thép. Tính bổ sung này không chỉ góp phần đa dạng hóa nguồn cung mà còn tạo nền tảng cho quan hệ thương mại phát triển bền vững.

Đáng chú ý, thương mại nông sản đang trở thành một trong những lĩnh vực hợp tác năng động nhất. Việt Nam đã mở cửa thị trường cho nhiều nông sản của New Zealand như kiwi, táo, bí ngô, dâu tây, khoai tây thương phẩm và thịt bò đông lạnh. Ở chiều ngược lại, New Zealand đã cấp phép nhập khẩu xoài, thanh long, chôm chôm, chanh và bưởi của Việt Nam. Hai bên cũng đang tiếp tục trao đổi để mở cửa thêm nhiều mặt hàng mới, qua đó mở rộng dư địa hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp.

Trên nền tảng tăng trưởng tích cực, Việt Nam và New Zealand đã thống nhất mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 3 tỷ USD trong những năm tới. Đây là mục tiêu tham vọng nhưng có cơ sở khi hai nền kinh tế sở hữu cơ cấu hàng hóa bổ trợ và cùng tham gia nhiều Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới.

Tại buổi tiếp Đại sứ New Zealand tại Việt Nam Caroline Beresford ngày 30/7/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề nghị hai nước triển khai các giải pháp mang tính đột phá nhằm tháo gỡ rào cản kỹ thuật, mở rộng tiếp cận thị trường và sớm hiện thực hóa mục tiêu kim ngạch thương mại 3 tỷ USD.

Trước đó, trong cuộc điện đàm với Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon ngày 20/5/2026, lãnh đạo hai nước cũng nhất trí tạo thuận lợi hơn cho các sản phẩm thế mạnh của mỗi bên tiếp cận thị trường của nhau, đồng thời khai thác hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do mà cả hai cùng tham gia như AANZFTA, CPTPP và RCEP.

Việc tận dụng hiệu quả các FTA không chỉ giúp giảm chi phí và rào cản thương mại, mà còn mở ra dư địa hợp tác trong nhiều lĩnh vực mới như nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn, vật liệu thân thiện môi trường và các ngành phục vụ chuyển đổi xanh.

Theo Bộ Công Thương, dù quy mô thị trường không lớn, New Zealand là thị trường có tiêu chuẩn cao và môi trường kinh doanh minh bạch. Doanh nghiệp Việt Nam khi xây dựng được chỗ đứng tại thị trường này sẽ có cơ hội phát triển lâu dài nhờ tính ổn định và mức độ gắn kết cao trong quan hệ với đối tác.

Bộ Công Thương cũng đánh giá New Zealand còn nhiều dư địa cho hàng hóa Việt Nam, đặc biệt là gạo và thủy sản. Mặc dù là quốc gia có nền nông nghiệp phát triển và xuất khẩu phần lớn sản phẩm nông nghiệp, New Zealand vẫn phải nhập khẩu nhiều loại ngũ cốc cũng như một số mặt hàng thủy sản từ các thị trường nước ngoài, trong đó có Việt Nam. Đây được xem là cơ sở để hai nước tiếp tục mở rộng hợp tác thương mại theo hướng bổ trợ, thay vì cạnh tranh trực tiếp.

Bên cạnh thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và New Zealand cũng duy trì đà phát triển tích cực. Tính đến ngày 30/6/2026, New Zealand có 61 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký 191 triệu USD, xếp thứ 43 trong số 154 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam. Các dự án chủ yếu tập trung vào lĩnh vực chế biến, dịch vụ và nông nghiệp. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam đã đầu tư 13 dự án tại New Zealand với tổng vốn 44,5 triệu USD.

Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ song phương. Trong nhiều năm qua, New Zealand đã cấp nhiều học bổng đại học và sau đại học cho sinh viên, nghiên cứu sinh và cán bộ khoa học - kỹ thuật của Việt Nam. Hiện có khoảng 2.000 học sinh, sinh viên Việt Nam đang học tập tại New Zealand, trong đó khoảng hai phần ba là sinh viên đại học. Việt Nam hiện đứng thứ 5 về số lượng sinh viên quốc tế tại New Zealand, chiếm khoảng 4% tổng số du học sinh.

Việt Nam đánh giá cao sự hỗ trợ của New Zealand trong đào tạo tiếng Anh, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực cán bộ từ nhiều năm qua. Trong cuộc điện đàm với Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon hồi tháng 5/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị New Zealand tiếp tục mở rộng học bổng, tăng cường kết nối giữa các trường đại học và viện nghiên cứu của hai nước, đồng thời thúc đẩy việc mở đường bay thẳng hoặc các tuyến bay nối chuyến thuận lợi hơn nhằm tạo điều kiện cho giao lưu nhân dân, giáo dục và du lịch.

Hợp tác giữa hai nước cũng đang được mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và năng lượng tái tạo. Việt Nam kỳ vọng New Zealand chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ và nguồn lực trong các lĩnh vực điện gió, điện mặt trời cũng như phát triển nền kinh tế xanh.

Trong cuộc gặp Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường ngày 23/6/2026, Đại sứ New Zealand tại Việt Nam Caroline Beresford khẳng định New Zealand sẵn sàng tăng cường hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực thế mạnh như nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số, chính phủ số, y tế số, giáo dục trực tuyến và công nghệ vũ trụ, góp phần làm mới nội dung hợp tác phù hợp với yêu cầu phát triển của hai nước trong giai đoạn mới.

New Zealand cũng là đối tác hỗ trợ phát triển quan trọng của Việt Nam. Trung bình mỗi chu kỳ 4-5 năm, nước này dành khoảng 30 triệu đôla New Zealand (tương đương khoảng 16 triệu USD) vốn ODA cho các chương trình về nông nghiệp, giáo dục và ứng phó biến đổi khí hậu. Sau bão lũ cuối năm 2025, New Zealand đã hỗ trợ khẩn cấp 3 triệu đôla New Zealand giúp Việt Nam khắc phục hậu quả thiên tai.

Ở lĩnh vực du lịch, Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn đối với du khách New Zealand. Theo Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, trong bảy tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón hơn 40.255 lượt khách New Zealand, tăng 22,4% so với cùng kỳ năm trước.

Việc Việt Nam đăng cai Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) năm 2027 được kỳ vọng sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước. New Zealand đã bày tỏ sẵn sàng phối hợp triển khai các sáng kiến chung, đặc biệt trong các lĩnh vực tài chính xanh, phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo.

Với nền tảng quan hệ chính trị tốt đẹp, tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế và quyết tâm của Chính phủ cùng cộng đồng doanh nghiệp hai nước, quan hệ Việt Nam - New Zealand được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển theo hướng thực chất và hiệu quả hơn trong thời gian tới. Mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương lên 3 tỷ USD không chỉ phản ánh kỳ vọng về tăng trưởng thương mại, mà còn là biểu tượng cho một giai đoạn hợp tác sâu rộng hơn trên các lĩnh vực đầu tư, giáo dục, khoa học - công nghệ và phát triển bền vững.