Quản lý hoạt động khai thác khoáng sản: Chuyển biến từ cơ sở

Hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh đã và đang góp phần thúc đẩy kinh tế, xã hội địa phương phát triển. Tuy nhiên, hoạt động trên vẫn còn những tồn tại, hạn chế nhất định. Trước thực tế đó, UBND tỉnh đã quyết liệt chỉ đạo các đơn vị tăng cường quản lý nội dung này, góp phần hạn chế vi phạm.

Siết chặt quản lý từ cơ sở

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), toàn tỉnh hiện có 45 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực, gồm 38 mỏ đá vôi, 5 mỏ cát, sỏi và 2 mỏ đất san lấp. Trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh đạt trên 1.837.000 m³ trong đó, khai thác đá làm vật liệu xây dựng thông thường hơn 1.812.000 m³ và khai thác cát, sỏi làm vật liệu xây dựng thông thường trên 24.000 m³. Hoạt động khai thác góp phần đáp ứng nhu cầu vật liệu xây dựng cho các công trình, dự án trong và ngoài tỉnh, đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Công ty Cổ phần ACC-78 triển khai các biện pháp dập bụi trong khu vực chế biến

Tuy nhiên, theo đánh giá từ Sở NN&MT tỉnh, hoạt động khai thác khoáng sản vẫn còn những bất cập. Một số doanh nghiệp vẫn còn khai thác vượt công suất, chưa bảo đảm theo thiết kế mỏ, chưa chấp hành nghiêm quy định về bảo vệ môi trường. Cùng đó, công tác bảo vệ khoáng sản chưa khai thác ở một số địa phương còn chưa chặt chẽ.

Để từng bước khắc phục những tồn tại trên, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành Chỉ thị số 10 về tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Chỉ thị phân công rõ trách nhiệm của từng sở, ngành, địa phương đối với hoạt động trên. Trong đó, UBND cấp xã được giao quản lý địa bàn, nắm tình hình hoạt động khai thác, bảo vệ khoáng sản chưa khai thác. Qua đó, kịp thời phát hiện, phối hợp xử lý các hành vi vi phạm ngay từ cơ sở.

Sau hơn hai tháng triển khai Chỉ thị số 10, nhiều địa phương có hoạt động khai thác khoáng sản đã rà soát lại công tác quản lý, phân công rõ trách nhiệm cho từng bộ phận, tăng cường kiểm tra địa bàn và phối hợp với các lực lượng chức năng trong phát hiện, xử lý vi phạm. Tại những xã có nhiều mỏ đang hoạt động, vai trò của chính quyền cơ sở ngày càng thể hiện rõ hơn khi trực tiếp nắm tình hình, kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh và phối hợp xử lý ngay từ địa bàn.

Ông Vũ Huy Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Thiện Tân cho biết: Hiện nay, trên địa bàn xã có 7 mỏ đá được cấp phép khai thác, với tổng trữ lượng hơn 15,84 triệu m³ và tổng công suất khai thác 675.000 m³/năm. Để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm, UBND xã đã chỉ đạo Công an xã, Phòng Kinh tế và các lực lượng chức năng đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật đến cơ sở hoạt động khai thác khoáng sản. Đồng thời, xã phối hợp với các cơ quan chuyên môn của tỉnh thường xuyên kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật đối với các doanh nghiệp khai thác đá trên địa bàn. Đến nay, trên địa bàn xã chưa phát sinh tình trạng khai thác khoáng sản trái phép.

Còn tại xã Hữu Lũng, nơi tập trung nhiều mỏ đá phục vụ nhu cầu vật liệu xây dựng của địa phương và khu vực lân cận, việc thực hiện Chỉ thị số 10 cũng được chính quyền cơ sở cụ thể hóa bằng nhiều giải pháp. Hiện trên địa bàn có 5 doanh nghiệp được cấp phép khai thác đá với công suất từ 15.000 đến 100.000 m³/năm. Cùng với việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động đúng quy định, chính quyền xã đã tăng cường kiểm tra ranh giới khai thác, giám sát công suất và việc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường tại từng mỏ, nhất là khu vực gần khu dân cư.

Theo ông Vũ Hoàng, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Hữu Lũng, triển khai Chỉ thị số 10 cũng như các văn bản của UBND tỉnh về tăng cường quản lý khoáng sản, phòng đã tham mưu UBND xã phân công cán bộ giám sát việc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường của doanh nghiệp. Cùng đó, kịp thời tiếp nhận phản ánh của người dân và yêu cầu doanh nghiệp khắc phục những tồn tại phát sinh. Riêng trong tháng 5/2026, có 1 đơn vị phát sinh khói bụi sau nổ mìn trong khai thác đã được xã nắm bắt và kiểm tra, yêu cầu thực hiện biện pháp khắc phục.

Từng bước tạo chuyển biến

Từ sự vào cuộc của chính quyền và doanh nghiệp, hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn đã và đang đi vào nền nếp, việc chấp hành các quy định trong khai thác được các doanh nghiệp tích cực thực hiện.

Tại mỏ đá Huyền Sơn thuộc Công ty TNHH Khai thác mỏ Huyền Sơn, thôn Lay, xã Thiện Tân, hoạt động khai thác diễn ra ổn định. Doanh nghiệp hiện được cấp phép khai thác 75.000 m³ đá nguyên khai/năm trên diện tích 7,2 ha. Tại khu vực khai trường, hệ thống phun nước được duy trì trên tuyến đường vận chuyển và khu vực khai thác nhằm hạn chế bụi phát sinh trong quá trình sản xuất.

Ông Vũ Việt Hưng, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Khai thác mỏ Huyền Sơn cho biết: Đơn vị luôn thực hiện khai thác theo đúng công suất được cấp phép. Để bảo đảm không vượt sản lượng hằng năm, doanh nghiệp xây dựng kế hoạch khai thác theo từng tháng, bám sát nhu cầu tiêu thụ và trữ lượng được phép khai thác.

Công ty TNHH Khai thác mỏ Huyền Sơn, xã Thiện tân khai thác đá xây dựng trong phạm vi cấp phép

Tương tự, ông Nguyễn Đình Lũy, Phó Giám đốc Công ty TNHH Thành Đông, xã Hữu Lũng cho biết: Đơn vị đã lắp đặt hệ thống tưới dập bụi, lưới chắn bụi tại khu vực sản xuất, bố trí xe chuyên dụng tưới nước trên các tuyến đường vận chuyển đá và đầu tư bổ sung hệ thống bơm nước, đê chắn nhằm hạn chế đá văng khi nổ mìn. Cùng với đó, công ty yêu cầu người lao động tuân thủ nghiêm các quy trình kỹ thuật, an toàn và các quy định về bảo vệ môi trường trong suốt quá trình khai thác.

Cùng với 2 đơn vị trên, qua việc siết chặt công tác quản lý của chính quyền cơ sở, các doanh nghiệp hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh đã từng bước nâng cao ý thức chấp hành các quy định của pháp luật. Tại nhiều doanh nghiệp khai thác trên địa bàn các xã trọng điểm như Hữu Lũng, Thiện Tân, Chi Lăng..., các đơn vị đã và đang tiếp tục đầu tư hệ thống phun nước giảm bụi tại khu vực khai thác và trên tuyến đường vận chuyển, thực hiện các giải pháp hạn chế tiếng ồn, thu gom, xử lý nước thải. Đồng thời, hiện nay, có gần 40 doanh nghiệp khai thác khoáng sản đang thực hiện nghĩa vụ ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường theo quy định với tổng số tiền trên 6 tỷ đồng/năm.

Theo nhiều người dân sống gần khu vực khai thác, tình hình thực hiện các quy định trong khai thác, vận chuyển khoáng sản cũng đã có chuyển biến tích cực sau khi Chỉ thị số 10 được triển khai. Ông Đới Ngọc Long, thôn Đồng Lai, xã Hữu Lũng cho biết: Trước đây, vào những thời điểm nổ mìn hoặc xe vận chuyển hoạt động nhiều, người dân cũng có ý kiến về bụi và tiếng ồn. Thời gian gần đây, các doanh nghiệp đã quan tâm hơn đến việc phun nước giảm bụi, che chắn khi vận chuyển, UBND xã cũng thường xuyên kiểm tra nên tình hình đã cải thiện. Bên cạnh đó, diện tích trồng cây nông nghiệp của gia đình bị ảnh hưởng do bụi cũng đã được doanh nghiệp khai thác hỗ trợ kinh phí thỏa đáng.

Ông Triệu Đức Minh, Phó Giám đốc Sở NN&MT cho biết: Sau gần 2 tháng triển khai Chỉ thị số 10 của Chủ tịch UBND tỉnh, ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, doanh nghiệp khai thác khoáng sản đã có chuyển biến tích cực. Các đơn vị cơ bản khai thác đúng phạm vi, trữ lượng theo giấy phép. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp khai thác hết trữ lượng được cấp phép đã chủ động dừng hoạt động. Công tác bảo vệ môi trường cũng được thực hiện nghiêm túc, đến nay chưa phát sinh phản ánh về ô nhiễm môi trường từ hoạt động khai thác.

Theo Phó Giám đốc Sở NN&MT, việc tăng cường quản lý hoạt động khai thác khoáng sản có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế của tỉnh. Trong 5 năm gần đây, hoạt động khai thác khoáng sản đã góp phần đáp ứng nhu cầu vật liệu xây dựng, đồng thời, đóng góp ngân sách nhà nước trung bình khoảng 200 tỷ đồng mỗi năm cũng như tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Qua 2 tháng triển khai Chỉ thị số 10, công tác quản lý hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến tích cực, từ nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, doanh nghiệp đến tăng cường trách nhiệm trong bảo vệ môi trường. Đây là cơ sở để hoạt động khai thác khoáng sản tiếp tục được quản lý chặt chẽ, góp phần khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.