Quân sự địa phương Ninh Bình: Dấu ấn vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Huấn luyện Dân quân binh chủng tại Cụm huấn luyện số 17 (xã Thanh Bình).

Khi bộ đội chính quy về Ban CHQS cấp xã

Việc tinh gọn bộ máy, cắt giảm cấp trung gian và đưa lực lượng thường trực về Ban CHQS cấp xã là giải pháp căn cơ nhằm khỏa lấp "khoảng trống" năng lực tham mưu quốc phòng tại chỗ trước đây. Sự hiện diện của đội ngũ sĩ quan chính quy - những người được đào tạo bài bản, có bản lĩnh chính trị vững vàng và tác phong công tác kỷ luật đã tạo ra diện mạo hoàn toàn mới cho công tác quốc phòng, quân sự địa phương.

Thượng tá Đàm Ngọc Quang, Chỉ huy trưởng Ban CHQS xã Ý Yên chia sẻ: “Sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, khối lượng công việc quốc phòng chuyển từ cấp tỉnh xuống cấp xã rất lớn. Cán bộ quân sự cơ sở trước kia chủ yếu là công chức bán chuyên trách, nay được thay thế bằng lực lượng chính quy. Nhờ đó, chất lượng tham mưu, công tác quản lý lực lượng dự bị động viên, dân quân tự vệ, tuyển quân, huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu được thực hiện bài bản, chuyên nghiệp hơn, tạo dựng được niềm tin vững chắc đối với cấp ủy, chính quyền và nhân dân. Nhất là trong công tác chính sách hậu phương quân đội, các hồ sơ tồn đọng sau chiến tranh được tiếp nhận, xử lý trực tiếp ngay tại xã, giúp người dân không phải đi lại qua nhiều tầng nấc như trước”.

Lực lượng Dân quân phòng không luyện tập thành thục kỹ năng thao tác, làm chủ vũ khí trang bị trong biên chế.

Đồng quan điểm, Trung tá Dương Văn Cường, Phó Chỉ huy trưởng Ban CHQS xã Tân Thanh nhấn mạnh về tính cơ động và năng lực xử lý các tình huống an ninh phi truyền thống: “Địa bàn rộng, lực lượng dân quân phần lớn đi làm tại các công ty, nên việc huy động, huấn luyện gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên, nhờ đội ngũ cán bộ chính quy bám nắm địa bàn và xây dựng phương án tác chiến sát thực tế nên đã kịp thời tham mưu cho chính quyền huy động lực lượng dân quân ứng phó hiệu quả với các tình huống thiên tai, sự cố trên địa bàn. Điển hình như vụ cháy rừng tại khu vực dãy núi Khe Non (thuộc thôn Đồi Ngang) cuối tháng 6 vừa qua, ngay khi có tình huống, Ban CHQS xã đã tổ chức lực lượng dân quân phối hợp với công an và các lực lượng khác xử lý nhanh chóng, khoanh vùng và dập tắt đám cháy chỉ trong vòng 2 giờ”.

Không chỉ trong sẵn sàng chiến đấu, việc đưa sĩ quan quân đội chính quy về công tác tại Ban CHQS cấp xã còn nâng cao rõ rệt chất lượng huấn luyện. Trung tá Phạm Văn Chiến, Chính trị viên phó Ban CHQS xã Thanh Bình cho biết: Thời điểm này, Ban CHQS xã Thanh Bình đang đăng cai huấn luyện Dân quân binh chủng (DQBC) cho cụm các xã. Sau sáp nhập chính quyền địa phương 2 cấp, quy mô lực lượng DQBC ở cấp xã được nâng lên rất lớn. Nhờ chia theo cụm 4-8 xã, khoảng cách di chuyển của chiến sĩ chỉ khoảng trên dưới 10km, vừa bảo đảm an toàn vừa linh hoạt được khung giờ huấn luyện.

Điểm khác biệt rõ nhất trong đợt huấn luyện này chính là tính thực tiễn và cường độ luyện tập được nâng cao vượt trội. Với sự chuẩn bị chu đáo về vũ khí, khí tài, chương trình huấn luyện đã dành tới 75% thời lượng cho thực hành (lý thuyết chỉ chiếm khoảng 25%). Nhờ được xoay vòng đổi tập liên tục trong suốt 12 ngày, các chiến sĩ không chỉ hiểu lý thuyết mà trực tiếp thao tác thành thục các loại khí tài chuyên ngành, như: súng máy phòng không 12,7mm, Cối 82mm, ĐKZ hay khí tài trinh sát...

Với sự chủ động và triển khai đồng bộ, đến nay, 100% Ban CHQS cấp xã trên địa bàn tỉnh đã được bố trí Chỉ huy trưởng là sĩ quan chính quy. Nhờ đó, chất lượng tham mưu công tác quân sự ở cơ sở từng bước được nâng lên, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý nhà nước về quốc phòng, an ninh ở địa phương. Đặc biệt, khi Bộ Quốc phòng triển khai quyết định giải thể các Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực để chuyển sang mô hình chỉ đạo trực tiếp xuống Ban CHQS cấp xã, bộ máy quân sự địa phương càng thêm tinh gọn, bảo đảm sự điều hành thông suốt, kịp thời từ cấp tỉnh đến xã, phường, góp phần đáp ứng tốt hơn yêu cầu mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh

Đánh giá việc thực hiện sắp xếp, kiện toàn tổ chức quân sự địa phương, đồng chí Đại tá Vũ Trọng Thoan, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh khẳng định: "Quá trình sắp xếp tổ chức quân sự địa phương trên địa bàn tỉnh được thực hiện đồng bộ, khoa học. Dấu ấn nổi bật nhất là đã vận hành cơ chế chỉ huy thông suốt, không để xảy ra khoảng trống hay đứt gãy nhiệm vụ. Công tác quản lý, điều hành 129 Ban CHQS cấp xã từng bước đi vào nền nếp. Đột phá về chuyển đổi số cũng được ghi nhận khi 100% Ban CHQS cấp xã được trang bị máy tính đồng bộ, kết nối mạng quản lý văn bản điều hành của Bộ Quốc phòng và chứng thư chữ ký số. Nhờ đó, toàn tỉnh hoàn thành 100% chỉ tiêu tuyển quân năm 2026 và tổ chức thành công các cuộc diễn tập khu vực phòng thủ”.

Chiến sĩ Dân quân binh chủng thực hành cơ động, chiếm lĩnh trận địa và triển khai khí tài bảo đảm đáp ứng yêu cầu sẵn sàng chiến đấu.

Với hiệu quả bước đầu từ sắp xếp tổ chức, bộ máy cơ quan quân sự địa phương trong thời gian qua cũng cho thấy đây là bước đi mang tính tầm chiến lược, bởi không chỉ cụ thể hóa chủ trương "Bộ tinh, tỉnh mạnh, xã vững mạnh" mà còn hiện thực hóa triết lý "Dân là gốc" và "Thế trận lòng dân". Việc sĩ quan chính quy bám trụ tại cơ sở, thực hiện phương châm "gần dân, trọng dân, hiểu dân và có trách nhiệm với dân" đã góp phần củng cố niềm tin của nhân dân; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với củng cố tiềm lực quốc phòng tại chỗ.

Mặt khác, việc điều động sĩ quan về xã, phường là quá trình tái cấu trúc nguồn nhân lực chất lượng cao của Quân đội sau khi giải thể cấp huyện. Đây được xem là bước dịch chuyển trọng tâm quốc phòng về sát địa bàn dân cư - nơi trực tiếp tiếp xúc với nhân dân và xử lý sớm các nguy cơ an ninh phi truyền thống.

Tuy nhiên, thực tiễn vận hành, Bộ CHQS tỉnh Ninh Bình cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn do mô hình mới chưa có tiền lệ: số lượng cán bộ Ban CHQS cấp xã vẫn thiếu so với biểu biên chế; cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác chỉ huy, điều hành của Ban CHQS cấp xã vẫn còn thiếu.

Đại tá Vũ Trọng Thoan cho biết thêm: Bộ CHQS tỉnh đã đề xuất với Bộ Quốc phòng và Quân khu 3 các giải pháp căn cơ: kiến nghị tăng biên chế Ban CHQS cấp xã lên 12-15 đồng chí; bổ sung chức danh Chính trị viên là sĩ quan chính quy và thành lập Chi bộ Ban CHQS xã riêng biệt; đồng thời lập Đề án quy hoạch trụ sở riêng và trang bị phương tiện xe ô tô phục vụ nhiệm vụ tại cơ sở.

Thực tiễn triển khai cho thấy bộ máy cơ quan quân sự địa phương từng bước đi vào ổn định, giữ được sự thông suốt trong lãnh đạo, chỉ huy, điều hành. Tuy nhiên, để mô hình này phát huy hiệu quả cao hơn cần tiếp tục quan tâm khắc phục những khó khăn, vướng mắc để hoàn thiện tổ chức bộ máy, góp phần xây dựng mỗi xã, phường không chỉ là một đơn vị hành chính, mà thực sự trở thành một "pháo đài" quốc phòng toàn dân kiên cố, giữ vững ổn định chính trị, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của địa phương trong Kỷ nguyên mới.