Quân sự thế giới hôm nay (22-2): Mỹ triển khai tàu sân bay USS Gerald R. Ford tới Trung Đông

* Mỹ triển khai tàu sân bay USS Gerald R. Ford tới Trung Đông

Mỹ đang tăng cường đáng kể sức mạnh hải quân hướng về Trung Đông khi tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân USS Gerald R. Ford (CVN-78) được xác nhận đã vượt eo biển Gibraltar, tiến vào Địa Trung Hải. Dữ liệu theo dõi và hình ảnh kiểm chứng ngày 20-2 cho thấy động thái này không phải hoạt động đơn lẻ mà là sự triển khai đầy đủ của một nhóm tác chiến hoàn chỉnh trong bối cảnh Washington gia tăng sức ép với Tehran về chương trình hạt nhân.

Tàu sân bay USS Gerald R. Ford (CVN-78) là chiến hạm hiện đại nhất của Hải quân Mỹ. Ảnh: Bộ Chiến tranh Mỹ

CVN-78 là tàu sân bay hiện đại nhất từng được Hải quân Mỹ đưa vào biên chế. Với lượng giãn nước hơn 100.000 tấn và hai lò phản ứng hạt nhân A1B thế hệ mới, tàu được thiết kế cho các chiến dịch cường độ cao kéo dài. Điểm đột phá công nghệ là hệ thống phóng điện từ thay thế máy phóng hơi nước truyền thống, cho phép tăng nhịp xuất kích và tối ưu hóa vận hành các dòng tiêm kích tiên tiến như F-35C Lightning II, F/A-18E/F Super Hornet và máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler. Thiết kế boong đáp mới cùng thang nâng vũ khí thế hệ tiếp theo giúp rút ngắn chu trình tiếp đạn, tăng mật độ xuất kích trong môi trường tác chiến.

Tháp tùng CVN-78 qua Gibraltar là tàu khu trục USS Mahan, trang bị hệ thống tác chiến Aegis và bệ phóng thẳng đứng Mk 41. Tàu có thể triển khai tên lửa hành trình tấn công mặt đất Tomahawk, tên lửa đánh chặn phòng không SM-2/SM-6 và vũ khí chống ngầm, tạo lớp phòng thủ nhiều tầng trước tên lửa đạn đạo, UAV và tàu mặt nước tốc độ cao.

Đáng chú ý, sự xuất hiện của USS Gerald R. Ford diễn ra song song với việc nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã hoạt động tại khu vực biển Arab và Vịnh Oman. Nếu hai cụm tàu sân bay hoạt động trong cùng không gian chiến dịch, Mỹ sẽ sở hữu năng lực không kích và kiểm soát trên không vượt trội, đồng thời mở rộng vùng che chắn phòng thủ tên lửa cho các đồng minh khu vực, đặc biệt quanh eo biển Hormuz.

Việc triển khai 2 tàu sân bay cùng lúc thường được xem là mức răn đe cao trong học thuyết hải quân Mỹ.

* Thổ Nhĩ Kỳ ra mắt nguyên mẫu máy bay chiến đấu KAAN thế hệ thứ 5

Ngày 21-2, Tập đoàn Công nghiệp hàng không vũ trụ Thổ Nhĩ Kỳ công bố video mới về máy bay chiến đấu KAAN thế hệ thứ 5 với 3 nguyên mẫu P0, P1 và P2, đúng 2 năm sau chuyến bay thử nghiệm đầu tiên.

Nguyên mẫu P1 xuất hiện gần như hoàn thiện, được sơn lót, lắp đủ động cơ General Electric F110. So với P0, P1 có nhiều tinh chỉnh: Cửa hút gió được đẩy lùi về sau và mở rộng tiết diện; mép cánh sau và cánh ổn định ngang được thiết kế lại sắc nét, đồng bộ hơn, tối ưu kiểm soát ở góc tấn lớn và giảm tín hiệu radar.

Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Thổ Nhĩ Kỳ vừa công bố đoạn phim mới về 3 nguyên mẫu P0, P1 và P2 của máy bay chiến đấu KAAN. Ảnh: Aselsan

Điểm nổi bật nhất nằm ở cấu hình cảm biến. Trước buồng lái là cửa sổ đa diện của hệ thống tìm kiếm - theo dõi hồng ngoại Karat, cho phép phát hiện mục tiêu tầm xa mà không phát xạ tín hiệu radar. Dưới mũi là tổ hợp ngắm bắn - trinh sát quang điện Toygun, tích hợp camera độ phân giải cao, ảnh nhiệt MWIR/SWIR và laser chỉ thị mục tiêu. Song song đó, KAAN được thiết kế để hoạt động với radar mảng pha quét điện tử chủ động Murad, tạo nền tảng hợp nhất dữ liệu giữa radar, IRST và EOTS trong một máy tính trung tâm, đặc trưng của tiêm kích thế hệ thứ 5 thực thụ.

Chiến lược phân vai nguyên mẫu cũng dần rõ nét: P0 tiếp tục thử nghiệm bay, mở rộng độ cao và tốc độ; P1 tập trung kiểm chứng khí động học tinh chỉnh, khoang vũ khí trong thân và tích hợp hệ thống nhiệm vụ; P2 – đang trên dây chuyền lắp ráp – nhiều khả năng đảm nhiệm thử nghiệm cấu trúc, tương thích điện từ và độ bền. Các lộ trình trước đó còn đề cập tới việc tích hợp động cơ phản lực cánh quạt nội địa TF-35000 trong thập kỷ tới, giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài.

Về học thuyết tác chiến, KAAN được định vị là tiêm kích 2 động cơ tàng hình, có khoang vũ khí trong thân, ưu tiên chiếm ưu thế trên không và đột kích chiều sâu trong môi trường phòng không dày đặc. Việc tích hợp bộ IRST/EOTS cho thấy Ankara đặt trọng tâm vào khả năng tác chiến, đối phó mục tiêu tàng hình và tham chiến ngoài tầm nhìn.

* Iran tái triển khai hệ thống tên lửa phòng không tầm xa S-300?

Hình ảnh vệ tinh thương mại do Planet Labs và Airbus thu thập trong tháng 2 cho thấy Iran đã tái triển khai các bệ phóng tên lửa phòng không tầm xa S-300 tại nhiều trận địa quanh Tehran và Isfahan.

Tổ hợp S-300PMU-2 mà Iran tiếp nhận là biến thể xuất khẩu của dòng S-300P thế hệ thứ 3, được thiết kế để đối phó máy bay, tên lửa hành trình và một số mục tiêu đạn đạo trong môi trường chế áp điện tử mạnh. Một khẩu đội tiêu chuẩn có thể gồm 12 bệ phóng 5P85S/5P85D, mỗi bệ mang 4 đạn trong ống phóng kín, dựng thẳng đứng trước khi khai hỏa. Đạn chủ lực là tên lửa Fakel 48N6/48N6E, dài khoảng 7,25m, nặng gần 1,8 tấn, mang đầu đạn nổ phá mảnh 143kg, đạt tốc độ xấp xỉ Mach 6 (khoảng 7.400km/h) và tầm bắn tối đa 150km tùy cấu hình, thời gian giữa các lần phóng khoảng 3 giây.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy Iran đang tái triển khai các bệ phóng S-300 gần Tehran và Isfahan. Ảnh: Airbus và Planet Lab qua Arms Control Wonk

Điểm then chốt của S-300PMU-2 nằm ở cơ chế dẫn bắn Track Via Missile, trong đó đạn truyền dữ liệu mục tiêu về radar điều khiển hỏa lực 30N6E1 để hiệu chỉnh quỹ đạo bay. Hệ thống còn cần radar cảnh giới tầm xa 64N6E và có thể tích hợp radar cảnh báo sớm LEMZ 96L6 Cheese Board để hình thành mạng phòng không phân tầng. Việc thiếu vắng các radar này trên ảnh vệ tinh đồng nghĩa nếu có tái kích hoạt, hiệu suất bám bắt, chống nhiễu và tầm tác chiến sẽ bị suy giảm đáng kể.

Đáng chú ý tại Isfahan xuất hiện thêm tổ hợp nội địa Bavar-373, sử dụng tên lửa Sayyad-4 với tầm bắn được tuyên bố xấp xỉ 200km, điều khiển bởi radar mảng pha chủ động Meraj-4. Bên cạnh đó, hệ thống Khordad-15 với đạn Sayyad-3 (tầm bắn khoảng 120km) cũng hiện diện tại một số vị trí. Sự kết hợp giữa bệ phóng S-300 do Nga cung cấp và các hệ thống nội địa cho thấy Tehran có thể đang tìm cách tích hợp phần còn lại của mạng lưới phòng không tầm xa vào cấu trúc chỉ huy - kiểm soát hỗn hợp.