Quan trọng nhất là bà con dân tộc thiểu số hiểu, thực hiện đúng và biết vận dụng pháp luật

Ông Lương Quang Nam, Phó Chủ tịch UBND xã Phan Thanh, tỉnh Cao Bằng tại Phòng làm việc của Ủy ban. Ảnh: ĐỨC ANH

Thưa ông, những minh chứng nào cho thấy công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hiểu, chấp hành pháp luật luôn được UBND xã Phan Thanh xác định là nhiệm vụ quan trọng?

Ông Lương Quang Nam: Trước hết, có thể thấy công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, vận động bà con hiểu và chấp hành pháp luật không chỉ góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của Nhân dân, giữ gìn an ninh trật tự, mà còn củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Trong thời gian qua, xã Phan Thanh đã quan tâm triển khai công tác tuyên truyền pháp luật bằng nhiều hình thức phù hợp với điều kiện thực tế, như thông qua các hội nghị tuyên truyền, các buổi họp xóm, hoạt động của đội ngũ cán bộ cơ sở, người có uy tín trong cộng đồng và các tổ chức đoàn thể.

Nội dung tuyên truyền tập trung vào những quy định thiết thực, gắn trực tiếp với đời sống của người dân như quyền và nghĩa vụ của công dân, chính sách dân tộc, đất đai, hôn nhân và gia đình, phòng, chống tảo hôn, bình đẳng giới, bảo vệ rừng, phòng chống tội phạm, tệ nạn xã hội và giải quyết các thủ tục hành chính.

Đặc biệt, từ khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật càng có ý nghĩa quan trọng. Khi tổ chức bộ máy chính quyền được sắp xếp theo mô hình mới, nhiều nhiệm vụ được phân định lại, phương thức giải quyết công việc và thủ tục hành chính có những thay đổi, vì vậy người dân cần được thông tin kịp thời, đầy đủ để biết, hiểu và thực hiện đúng các quy định. UBND xã đã chú trọng gắn tuyên truyền pháp luật với hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính, tiếp cận các dịch vụ công, thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân, cũng như phản ánh, kiến nghị và đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết những vấn đề phát sinh tại cơ sở.

Qua đó, công tác tuyên truyền từng bước góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, giúp người dân chủ động hơn trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, hạn chế những vi phạm phát sinh do thiếu thông tin hoặc chưa hiểu đầy đủ quy định pháp luật. Tuy nhiên, chúng tôi cũng nhận thấy công tác này vẫn còn những khó khăn nhất định, nhất là địa bàn rộng, dân cư phân tán, điều kiện tiếp cận thông tin của một bộ phận người dân còn hạn chế, trong khi yêu cầu cập nhật các quy định mới ngày càng cao.

Ông Lương Quang Nam, Phó Chủ tịch UBND xã Phan Thanh thăm mô hình kinh tế của hộ gia đình dân tộc thiểu số. Ảnh: ĐỨC ANH

Là một xã đặc biệt khó khăn của tỉnh Cao Bằng, có nhiều dân tộc thiểu số cùng sinh sống, quá trình tuyên truyền pháp luật, vận động bà con tuân thủ pháp luật có những trở ngại gì, thưa ông?

Ông Lương Quang Nam: Theo tôi, công tác phổ biến Hiến pháp, pháp luật và chính sách dân tộc trên địa bàn xã Phan Thanh vừa có những thuận lợi cơ bản, song cũng còn không ít khó khăn cần quan tâm khắc phục.

Về thuận lợi, trước hết, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật luôn nhận được sự quan tâm của các cấp, các ngành. Hệ thống chính trị ở cơ sở từng bước được củng cố; đội ngũ cán bộ xã, trưởng xóm, các tổ chức đoàn thể và người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số đã phát huy vai trò trong việc tuyên truyền, vận động Nhân dân. Bà con ngày càng quan tâm hơn đến các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nhất là những chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống như hỗ trợ phát triển sản xuất, giảm nghèo, giáo dục, y tế, đất đai, bảo vệ rừng và xây dựng nông thôn mới.

Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, kết hợp giữa hội nghị, họp xóm, tuyên truyền trực tiếp với hệ thống thông tin cơ sở và các nền tảng số đã tạo thêm điều kiện để người dân tiếp cận thông tin pháp luật. Đặc biệt, trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc tổ chức chính quyền gần dân, trực tiếp giải quyết nhiều công việc tại cơ sở cũng tạo điều kiện để xã lồng ghép phổ biến pháp luật với hướng dẫn thủ tục hành chính, giải đáp kiến nghị và tháo gỡ những vướng mắc của người dân.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là điều kiện tiếp cận thông tin pháp luật của người dân chưa đồng đều. Địa bàn miền núi có các khu dân cư phân tán, việc tổ chức tuyên truyền tập trung đôi khi gặp khó khăn về thời gian và đi lại. Một bộ phận đồng bào còn hạn chế về khả năng tiếp cận văn bản pháp luật, nhất là những văn bản dài, có nhiều thuật ngữ chuyên môn hoặc quy định mới, phức tạp. Việc sử dụng điện thoại thông minh, Internet và các dịch vụ công trực tuyến cũng chưa đồng đều, nên nếu chỉ tuyên truyền qua mạng hoặc phát tài liệu bằng văn bản thì hiệu quả tiếp nhận sẽ còn hạn chế.

Một khó khăn nữa là hệ thống chính sách, pháp luật thường xuyên được sửa đổi, bổ sung; trong khi đó, cán bộ cơ sở phải thực hiện nhiều nhiệm vụ, nên việc cập nhật, nghiên cứu và truyền đạt đầy đủ, chính xác các quy định mới đến từng nhóm đối tượng cần có thêm thời gian và nguồn lực. Từ khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu về cập nhật quy định, phân định thẩm quyền và hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục hành chính càng đặt ra rõ hơn. Đối với chính sách dân tộc, điều quan trọng không chỉ là giúp bà con biết mình được hưởng chính sách gì, mà còn phải hiểu rõ điều kiện, trình tự, thủ tục, quyền lợi và trách nhiệm đi kèm để thực hiện đúng quy định, tránh hiểu chưa đầy đủ hoặc phát sinh tâm lý trông chờ, ỷ lại.

Quan điểm của UBND xã Phan Thanh là phổ biến pháp luật không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt các quy định, mà quan trọng hơn là giúp người dân hiểu, tin tưởng, tự giác chấp hành và biết vận dụng pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Ảnh: QUỲNH ANH

Từ những khó khăn đã được nhận diện, UBND xã Phan Thanh sẽ làm gì để nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho bà con, thưa ông?

Ông Lương Quang Nam: Để khắc phục những khó khăn trên, UBND xã Phan Thanh xác định cần tiếp tục đổi mới phương thức tuyên truyền theo hướng thiết thực, dễ hiểu, dễ nhớ và phù hợp với từng nhóm đối tượng; lựa chọn những nội dung pháp luật gắn trực tiếp với nhu cầu của người dân để tuyên truyền, giải thích bằng tình huống cụ thể. Đồng thời, tăng cường tổ chức tuyên truyền tại các xóm, phát huy vai trò của trưởng xóm, người có uy tín và các tổ chức đoàn thể; kết hợp hình thức trực tiếp với ứng dụng công nghệ thông tin, nhưng không phụ thuộc hoàn toàn vào phương thức trực tuyến.

Chúng tôi cũng mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hướng dẫn của các cơ quan chuyên môn cấp trên trong việc cung cấp tài liệu tuyên truyền ngắn gọn, dễ hiểu, cập nhật kịp thời các quy định mới; đồng thời quan tâm bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại cơ sở.

Trong thời gian tới, UBND xã Phan Thanh sẽ tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức tuyên truyền theo hướng thiết thực, sát cơ sở, phù hợp với đặc điểm văn hóa, phong tục và điều kiện sinh hoạt của đồng bào; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin nhưng vẫn duy trì các hình thức tuyên truyền trực tiếp tại xóm; đồng thời phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng.

Quan điểm của chúng tôi là phổ biến pháp luật không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt các quy định, mà quan trọng hơn là giúp người dân hiểu, tin tưởng, tự giác chấp hành và biết vận dụng pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Qua đó, góp phần xây dựng chính quyền cơ sở gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn xã Phan Thanh./.