Quảng Ngãi - không gian phát triển trải dài từ biển đến đại ngàn

Mở rộng không gian từ biển đến đại ngàn

Sau sáp nhập, không gian phát triển của Quảng Ngãi được mở rộng, hội tụ miền núi, cao nguyên, đồng bằng, ven biển và biển đảo, tạo cơ hội tổ chức lại các vùng kinh tế có lợi thế khác nhau trên trục Đông - Tây.

Phía Đông có Khu kinh tế (KKT) Dung Quất, cảng nước sâu cùng nền tảng công nghiệp lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, năng lượng và logistics. Phía Tây bổ sung những tiềm năng về cao nguyên, rừng, dược liệu, nông nghiệp đặc hữu, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và kinh tế cửa khẩu. Ngọc Linh, Măng Đen, Bờ Y cũng mở thêm khả năng kết nối với Tây Nguyên và hành lang kinh tế Đông - Tây.

Một góc KKT Dung Quất.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền, cơ hội lớn nhất của tỉnh chính là không gian phát triển mới, nơi miền núi, cao nguyên, đồng bằng, ven biển và biển đảo có thể liên kết với nhau. Lý Sơn, Sa Huỳnh ở phía biển có thể kết nối với Măng Đen cùng không gian sinh thái, dược liệu, văn hóa phía Tây, qua đó đa dạng sản phẩm du lịch, kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách.

“Lợi thế về vị trí, tài nguyên hay những dự án lớn chưa đồng nghĩa với việc hình thành một cực tăng trưởng. Cơ hội chỉ thực sự trở thành động lực khi được chuyển hóa thành dự án, sản phẩm và những chuỗi giá trị cụ thể”, ông Hiền nhận định.

Tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ngãi ngày 15/8, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đề nghị tỉnh tổ chức thực hiện hiệu quả Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; định hình rõ các cực tăng trưởng, hành lang kinh tế và không gian phát triển mới trên nền tảng biển, đồng bằng và cao nguyên.

Hệ thống cảng nước sâu ở KKT Dung Quất là một trong những lợi thế quan trọng trong không gian phát triển phía Đông của Quảng Ngãi.

Phó Thủ tướng lưu ý Quảng Ngãi cần xác định rõ các cực tăng trưởng, hành lang kinh tế và không gian phát triển mới; lấy quy hoạch làm cơ sở thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng và khai thác lợi thế từng khu vực. Cùng với phát triển công nghiệp, dịch vụ và kinh tế biển, tỉnh cần tăng cường liên kết khu vực ven biển với Tây Nguyên, trong đó có chuỗi du lịch Lý Sơn - Mỹ Khê - Sa Huỳnh - Dung Quất - Măng Đen - Bờ Y.

Để những địa danh trên bản đồ trở thành các cực phát triển có khả năng hỗ trợ lẫn nhau, hạ tầng là điều kiện tiên quyết. Giám đốc Sở Xây dựng Quảng Ngãi Nguyễn Phúc Nhân cho rằng, về hướng biển cần ưu tiên hoàn thiện tuyến đường ven biển Dung Quất - Sa Huỳnh, hình thành trục kết nối khu kinh tế, đô thị, du lịch và cảng biển.

Ở hướng Đông - Tây, việc nâng cấp Quốc lộ 24, đầu tư cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum cùng các tuyến giao thông phía Tây sẽ từng bước tạo hành lang Dung Quất - Ba Tơ - Măng Đen - Ngọc Linh - Bờ Y. Mạng lưới này cần kết nối với cao tốc Bắc - Nam, đường sắt Bắc - Nam, cảng Dung Quất, cảng Sa Kỳ và sân bay Chu Lai để hình thành hệ thống giao thông đa phương thức.

Quốc lộ 24 kết nối Đông - Tây Quảng Ngãi.

Cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum được lãnh đạo tỉnh xác định có ý nghĩa chiến lược. Theo ông Trần Phước Hiền, tuyến đường có thể tạo điều kiện hình thành hành lang “Bờ Y - Quảng Ngãi - Dung Quất - biển Đông”, kết nối Tây Nguyên, Nam Lào, Đông Bắc Campuchia với cảng biển, tạo cơ sở phát triển logistics, cảng biển, kho bãi, vận tải đa phương thức và công nghiệp hỗ trợ.

Theo ông Nhân, khó khăn không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở tính đồng bộ giữa các loại quy hoạch. Giao thông phải gắn với không gian đô thị, du lịch, logistics; công tác giải phóng mặt bằng, quỹ đất và tái định cư phải được chuẩn bị để tránh làm chậm công trình trọng điểm. Đầu tư công cần ưu tiên cho các hạ tầng khung, liên vùng, nguồn lực ngoài ngân sách được huy động vào cảng biển, logistics, đô thị, du lịch và hạ tầng dịch vụ.

Biến không gian mới thành giá trị mới

Du lịch là lĩnh vực cho thấy khá rõ khả năng bổ trợ giữa các vùng sinh thái sau sáp nhập. Theo bà Bạch Thị Mân - Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) tỉnh Quảng Ngãi, tỉnh hiện hội tụ ba vùng sinh thái “núi cao nguyên - đồng bằng - biển đảo”, tạo điều kiện phát triển du lịch biển đảo, sinh thái nghỉ dưỡng, khám phá thiên nhiên, chăm sóc sức khỏe gắn với dược liệu, du lịch cộng đồng và văn hóa.

Lý Sơn với những giá trị về địa chất núi lửa, hệ sinh thái, văn hóa và lịch sử là điểm nhấn trong không gian du lịch biển đảo của Quảng Ngãi. Ảnh: Bùi Thanh Trung.

Lý Sơn có những giá trị về địa chất núi lửa, hệ sinh thái, văn hóa, lịch sử gắn với chủ quyền biển đảo; Măng Đen có khí hậu, rừng tự nhiên, sinh thái, dược liệu và văn hóa cộng đồng; Sa Huỳnh mang những giá trị về lịch sử và di sản.

“Những điểm đến này có thể bổ trợ cho nhau, tạo thành không gian du lịch liên kết thay vì phát triển tách rời. Du lịch biển đảo và du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao nguyên được xác định là hai nhóm sản phẩm đột phá, bên cạnh các sản phẩm văn hóa, lịch sử, cộng đồng và nông thôn”, bà Mân nói.

Theo bà Mân, để hình thành sản phẩm thực sự, tỉnh phải tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, ưu tiên các trung tâm Lý Sơn - Măng Đen - Sa Huỳnh, đầu tư hạ tầng kết nối; thu hút các dự án khách sạn, khu nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và dịch vụ chất lượng cao. Cùng với đó là phát triển du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn gắn với bảo tồn văn hóa, đào tạo nguồn nhân lực, ngoại ngữ, nâng tính chuyên nghiệp và chuyển đổi số trong quản lý, quảng bá.

Măng Đen sở hữu lợi thế về khí hậu, rừng tự nhiên, sinh thái, dược liệu và văn hóa cộng đồng, bổ sung sản phẩm du lịch cao nguyên cho Quảng Ngãi.

Ở góc nhìn hạ tầng du lịch, ông Nguyễn Phúc Nhân cho rằng, khi giao thông được đầu tư đồng bộ, các không gian du lịch có thể bổ trợ trực tiếp cho nhau, từ Lý Sơn, Dung Quất, Sa Huỳnh ở vùng biển đến Măng Đen, Ngọc Linh ở miền núi. “Khi giao thông thuận lợi, chúng ta không còn khai thác từng điểm đến mà có thể bán tạo nên giá trị cho cả hành trình. Đó mới là đích đến của liên kết hạ tầng”, ông Nhân nói.

Du lịch chỉ là một phần trong dư địa phát triển của không gian mới. Với khu vực phía Tây, ông Trần Phước Hiền cho rằng, Quảng Ngãi có điều kiện phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, dược liệu và các sản phẩm đặc hữu, trong đó có Sâm Ngọc Linh.

Để tạo giá trị cao hơn, tỉnh định hướng tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng, phát triển chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và thị trường; đồng thời phát triển lâm nghiệp bền vững và kinh tế dưới tán rừng.

Không gian phía Tây mở ra dư địa phát triển dược liệu sâm Ngọc Linh, nông nghiệp đặc hữu, lâm nghiệp bền vững và kinh tế dưới tán rừng.

Ở chiều ngược lại, Dung Quất và khu vực phía Đông có thể đóng vai trò về công nghiệp, cảng biển, logistics và thị trường. Tỉnh xác định tăng liên kết Dung Quất với Bờ Y, Chu Lai, Tây Nguyên thông qua giao thông, nguồn nguyên liệu, logistics, lao động và mạng lưới doanh nghiệp hỗ trợ, hướng đến kết nối công nghiệp, cảng biển, năng lượng, kinh tế cửa khẩu, cao nguyên và biển đảo thành một hệ sinh thái phát triển thống nhất.

Không gian mới đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với quản trị. Theo ông Trần Phước Hiền, tỉnh phải quản trị theo từng động lực tăng trưởng, ngành, lĩnh vực, dự án và địa bàn; lượng hóa mục tiêu thành nhiệm vụ, tiến độ, trách nhiệm và kết quả đầu ra. Cải cách hành chính được xác định là giải pháp trực tiếp cho tăng trưởng, trong đó phân cấp, phân quyền phải đi cùng kiểm tra, giám sát; quy trình giải quyết thủ tục được số hóa, công khai để giảm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Bờ Y cùng Măng Đen, Ngọc Linh là những điểm quan trọng trong kết nối Quảng Ngãi với Tây Nguyên và hành lang kinh tế Đông - Tây.

Cùng với tăng trưởng, tỉnh xác định không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, không lựa chọn những dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, nguy cơ ô nhiễm cao hoặc sử dụng tài nguyên kém hiệu quả. Yêu cầu này đặc biệt quan trọng trong một không gian vừa có công nghiệp, năng lượng, cảng biển, vừa có rừng, dược liệu, cao nguyên và biển đảo.

Sau sáp nhập, lợi thế của Quảng Ngãi không chỉ nằm ở việc có thêm không gian, mà ở khả năng kết nối những khu vực có thế mạnh khác nhau. Từ Lý Sơn, Sa Huỳnh, Dung Quất đến Măng Đen, Ngọc Linh, Bờ Y, mỗi khu vực có một lợi thế riêng. Khi giao thông tạo được liên kết, vùng nguyên liệu gắn với chế biến và thị trường, du lịch hình thành những hành trình liên hoàn, còn cảng biển, logistics, công nghiệp và kinh tế cửa khẩu hỗ trợ lẫn nhau, không gian mở rộng mới có thể tạo thêm động lực phát triển.