Quảng Trị siết quản lý, chống khai thác IUU, hướng tới nghề cá bền vững

Siết chặt quản lý từ bờ đến biển

Với đường bờ biển dài khoảng 189,385 km sau khi mở rộng địa giới hành chính, Quảng Trị có đội tàu khai thác thủy sản tương đối lớn cùng số lượng lao động nghề cá đông. Đây là lợi thế phát triển kinh tế biển, đồng thời đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý, kiểm soát hoạt động khai thác.

Điểm cầu Quảng Trị dự phiên họp thứ 35 của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU.

Trong những năm qua, phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) được tỉnh xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, gắn với việc thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC), góp phần cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” đối với ngành thủy sản Việt Nam.

Các cơ quan chức năng tỉnh Quảng Trị đã tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho ngư dân; quản lý đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác; kiểm soát tàu cá ra vào cảng; giám sát hành trình; quản lý sản lượng và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác.

Thanh tra tỉnh Quảng Trị triển khai công tác kiểm tra một số tàu cá về việc chấp hành các quy định của pháp luật về chống khai thác IUU.

Cùng với đó, hoạt động thanh tra được triển khai tại một số cơ quan, đơn vị, địa phương nhằm đánh giá việc thực hiện các quy định về chống khai thác IUU, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh những hạn chế trong công tác quản lý.

Kết quả thanh tra cho thấy, tại một số đơn vị, việc xây dựng kế hoạch kiểm tra chưa được thực hiện đầy đủ. Một số hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính còn thiếu tài liệu chứng minh việc chấp hành quyết định xử phạt; thể thức văn bản, việc xác định hành vi vi phạm và viện dẫn căn cứ pháp lý có trường hợp chưa chính xác, đầy đủ.

Kết quả thanh tra cho thấy, tại một số đơn vị, việc xây dựng kế hoạch kiểm tra chưa được thực hiện đầy đủ.

Công tác kiểm tra tàu cá cập cảng tại một số cảng cá chưa bảo đảm đầy đủ trình tự nghiệp vụ. Việc cập nhật dữ liệu trên Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) tại một số cảng cá tư nhân còn chưa kịp thời, đồng đều.

Những hạn chế trên cho thấy chống IUU không chỉ là câu chuyện kiểm soát hoạt động trên biển, mà đòi hỏi sự chặt chẽ trong toàn bộ quy trình quản lý, từ hồ sơ tàu cá, xuất nhập bến đến kiểm soát sản lượng và truy xuất nguồn gốc.

Công nghệ hỗ trợ giám sát đội tàu

Trong quản lý nghề cá hiện đại, dữ liệu và công nghệ đang trở thành công cụ quan trọng để nâng cao hiệu quả giám sát. Quảng Trị đang tập trung chuẩn hóa dữ liệu tàu cá trên Hệ thống VNFishbase, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng thiết bị giám sát hành trình (VMS).

Đến nay, toàn tỉnh đã cập nhật dữ liệu của 4.628 tàu cá có chiều dài từ 6 m trở lên vào hệ thống. Đối với đội tàu xa bờ từ 15 m trở lên, có 1.318 tàu hoàn thành lắp đặt thiết bị VMS, đạt 98,1%.

Tàu cá lắp đặt nhật ký khai thác thủy sản điện tử (E-logbook) theo quy định. 

Thông qua VMS, lực lượng chức năng có thể theo dõi hành trình tàu cá, kịp thời phát hiện tình trạng mất kết nối hoặc những dấu hiệu hoạt động bất thường để xác minh, xử lý. Cùng với VMS, Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) được đẩy mạnh sử dụng, góp phần kết nối dữ liệu giữa cảng cá và các trạm kiểm soát biên phòng.

Riêng trong tháng 8/2026, hệ thống ghi nhận 1.399 lượt tàu cập cảng và 1.139 lượt tàu rời cảng. Việc số hóa quá trình quản lý góp phần nâng cao khả năng kiểm soát hoạt động tàu cá, đồng thời minh bạch nguồn gốc thủy sản khai thác.

Lực lượng chức năng tăng cường tuyên truyền, chống khai thác IUU cho ngư dân.

Tuy nhiên, tình trạng mất kết nối VMS trong thời gian dài trên biển hoặc khi tàu neo đậu vẫn còn xảy ra. Đây là một trong những vấn đề cần tiếp tục được xác minh, xử lý để bảo đảm hệ thống giám sát phát huy hiệu quả.

Từ đầu năm 2026 đến nay, thông qua hệ thống VMS và các đợt tuần tra, kiểm tra trên biển, lực lượng chức năng đã phát hiện, xử phạt 72 vụ vi phạm trong lĩnh vực thủy sản, với tổng số tiền hơn 2,28 tỷ đồng.

Lực lượng chức năng tăng cường công tác kiểm tra việc chấp hành IUU các tàu cá tại cảng Cửa Việt.

Đối với những hành vi nghiêm trọng, cơ quan chức năng đã xử lý hình sự, cụ thể như vụ chủ tàu cá QB-92098-TS bị khởi tố về hành vi cản trở hoạt động của phương tiện điện tử theo Điều 287 Bộ luật Hình sự.

Tăng trách nhiệm, hướng tới nghề cá bền vững

Ngày 20/7/2026, UBND tỉnh Quảng Trị ban hành Quyết định số 2911/QĐ-UBND về Quy chế phối hợp trong theo dõi, kiểm soát hoạt động tàu cá ra vào cảng, xuất nhập bến và trao đổi thông tin xử lý tàu cá vi phạm khai thác IUU trên địa bàn tỉnh.

Lực lượng chức năng theo dõi, kiểm soát hoạt động tàu cá ra vào cảng, xuất nhập bến.

Quy chế phân công nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan, đơn vị liên quan, trong đó có Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Công an tỉnh và UBND các xã, phường có quản lý tàu cá.

Trong đó, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh được giao chủ trì kiểm tra, kiểm soát 100% tàu cá xuất, nhập bến, bảo đảm tàu ra khơi có đầy đủ giấy tờ của người, phương tiện và trang thiết bị an toàn theo quy định. Các tàu không đủ điều kiện hành nghề, thiếu thiết bị an toàn, không lắp đặt hoặc không duy trì hoạt động của VMS sẽ không được phép ra khơi.

Lực lượng Biên phòng kiểm tra tàu cá xuất, nhập bến, bảo đảm tàu ra khơi có đầy đủ giấy tờ của người, phương tiện và trang thiết bị an toàn theo quy định.

Đến tháng 8/2026, toàn tỉnh còn 80 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động và 43 tàu thuộc danh sách nguy cơ cao vi phạm. Bên cạnh đó, việc quản lý tàu cá cỡ nhỏ hoạt động ven bờ, hạ tầng cảng cá chưa đồng đều và kiểm soát tàu ngoại tỉnh di chuyển về địa bàn vẫn là những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ.

Thời gian tới, tỉnh tiếp tục yêu cầu các đơn vị xác minh, xử lý những trường hợp mất kết nối VMS; tăng cường kiểm soát 100% tàu cá xuất, nhập bến; kiên quyết không cho tàu chưa lắp VMS, hết hạn đăng kiểm hoặc chưa đầy đủ giấy phép ra khơi.

Đến tháng 8/2026, toàn tỉnh Quảng Trị còn 80 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động và 43 tàu thuộc danh sách nguy cơ cao vi phạm.

Cùng với việc hoàn thiện hạ tầng cảng cá, nâng cao năng lực kiểm tra, giám sát, yếu tố quyết định vẫn là ý thức chấp hành pháp luật của chủ tàu và ngư dân. Duy trì VMS hoạt động liên tục, thực hiện đầy đủ khai báo trên hệ thống eCDT, ghi và nộp nhật ký khai thác là những yêu cầu quan trọng để bảo đảm hoạt động khai thác hợp pháp.

Chống khai thác IUU không chỉ nhằm đáp ứng các khuyến nghị của EC mà còn là bước chuyển cần thiết để nghề cá phát triển theo hướng hiện đại, minh bạch và có trách nhiệm. Qua đó, Quảng Trị từng bước bảo vệ nguồn lợi thủy sản, duy trì hệ sinh thái biển và bảo đảm sinh kế lâu dài cho cộng đồng ngư dân.