Quảng Trị: Tăng cường hợp tác, xây dựng đường biên giới Việt Nam-Lào hòa bình, hữu nghị và phát triển

P.V: Thưa đồng chí, dựa trên tinh thần của Hiệp định 2016, đồng chí đánh giá thế nào về sự phối hợp giữa Quảng Trị và các tỉnh nước bạn Lào (Sạ-vẳn-na-khệt, Khăm Muồn, Sa-la-van) trong việc duy trì an ninh trật tự biên giới thời gian qua?

- Đồng chí Hoàng Nam: Sau khi sắp xếp các đơn vị hành chính, Quảng Trị hiện có đường biên giới đất liền dài 409,982km, tiếp giáp với 3 tỉnh nước bạn Lào. Đây là khu vực giữ vai trò cửa ngõ chiến lược về quốc phòng-an ninh và kinh tế đối ngoại của cả vùng.

Thế trận bảo vệ chủ quyền lãnh thổ trên toàn tuyến đã được củng cố vững chắc thông qua mạng lưới 16 đồn biên phòng, trải dài từ Ra Mai, Cha Lo đến La Lay. Hệ thống cửa khẩu gồm 3 cửa khẩu quốc tế (Lao Bảo-Densavan, Cha Lo-Nà-phàu, La Lay-La Lay) và 5 cửa khẩu phụ đóng vai trò là những mắt xích trọng yếu trên Hành lang kinh tế Đông-Tây (EWEC), kết nối Nam Lào, Đông Bắc Thái Lan với miền Trung Việt Nam.

Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị tham gia đoàn công tác dự cuộc họp thường niên lần thứ 34 giữa Đoàn đại biểu biên giới hai nước Việt Nam-Lào - Ảnh: T.T

Năm 2025, công tác quản lý, bảo vệ biên giới đất liền Việt Nam-Lào trên địa bàn tỉnh Quảng Trị được triển khai đồng bộ, hiệu quả. Đường biên, mốc quốc giới được quản lý chặt chẽ, giữ vững nguyên trạng; duy trì tuần tra đơn phương, song phương và phối hợp bảo vệ mốc giới. Hoạt động xây dựng công trình trong khu vực biên giới được kiểm soát, thực hiện đúng quy định, kịp thời trao đổi, thống nhất với phía Lào.

Công tác quản lý cửa khẩu, xuất nhập cảnh và qua lại biên giới được tăng cường, tạo thuận lợi giao thương gắn với phòng chống xuất nhập cảnh trái phép. An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội khu vực biên giới cơ bản ổn định, phối hợp hiệu quả phòng, chống tội phạm xuyên biên giới. Hợp tác thương mại, kết nối hạ tầng và phát triển kinh tế biên giới tiếp tục được thúc đẩy. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về biên giới được đẩy mạnh, nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm của nhân dân hai bên biên giới.

Về phối hợp thực địa, lực lượng chức năng hai nước duy trì tuần tra thường xuyên. Trong năm 2025, lực lượng Biên phòng tỉnh đã chủ trì 181 đợt tuần tra đơn phương (với hơn 1.000 lượt cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân tham gia) và 27 đợt tuần tra song phương. Sự phối hợp chặt chẽ này giúp kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm quy chế biên giới, xây dựng một đường biên hòa bình, ổn định.

P.V: Trong lĩnh vực kinh tế biên mậu, tỉnh đã có những giải pháp đột phá gì để nâng cao hiệu quả giao thương tại các cửa khẩu quốc tế, thưa đồng chí?

- Đồng chí Hoàng Nam: Để đưa kinh tế biên mậu thành động lực tăng trưởng, tỉnh đang triển khai 4 nhóm giải pháp đột phá:

Thứ nhất, cơ chế chính sách: Hoàn thiện Đề án “Xây dựng khu kinh tế thương mại qua biên giới chung Lao Bảo-Densavan” trình Chính phủ. Đây sẽ là khu vực “mở” về chính sách, tạo bước ngoặt để thu hút đầu tư, thúc đẩy hàng hóa và con người lưu thông thuận tiện nhất.

Đồng chí Hoàng Nam, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh.

Thứ hai, kết nối di sản và du lịch: Năm 2025, Vườn Quốc gia Hin Nậm Nô (Lào) kết nối với Phong Nha-Kẻ Bàng trở thành di sản thiên nhiên thế giới xuyên biên giới đầu tiên của Đông Nam Á. Tỉnh đã cử đoàn tham gia hội thảo “Xây dựng kế hoạch hợp tác liên biên giới giữa Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng và Vườn Quốc gia Hin Nậm Nô” tại tỉnh Khăm Muồn; chủ trì tổ chức hội thảo quốc tế “Xây dựng khung hợp tác xuyên biên giới-Di sản xuyên biên giới Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng và Vườn Quốc gia Hin Nậm Nô”.

Đây là các hoạt động có ý nghĩa quan trọng nhằm cụ thể hóa mối quan hệ hợp tác trong bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường và phát huy di sản thế giới giữa hai vườn quốc gia; cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm quản lý, rà soát hệ thống chính sách pháp luật và luật tục địa phương, thảo luận định hướng xây dựng nghị định thư riêng về bảo tồn di sản liên biên giới, tạo thuận lợi công tác phối hợp, nghiên cứu khoa học và đón tiếp khách quốc tế.

Thứ ba, hoàn thiện hạ tầng giao thông: Quảng Trị đang tập trung hoàn thiện các hạ tầng giao thông kết nối Đông-Tây, trong đó có 2 công trình trọng điểm mang tính chiến lược là đường 15D kết nối từ La Lay về cảng biển Mỹ Thủy và cao tốc Cam Lộ-Lao Bảo. Ngoài ra, Quảng Trị đã chủ động phối hợp với phía Lào đề xuất xây dựng tuyến đường từ huyện Tả Ôi (Sa-la-van) đến Sê Pôn (Sạ-vẳn-na-khệt) bằng vốn ODA của Việt Nam. Tuyến đường này sẽ rút ngắn khoảng cách vận chuyển hàng hóa, đặc biệt là than đá về Việt Nam.

Thứ tư, hỗ trợ sinh kế bền vững: Tỉnh đã dành hơn 1,6 tỉ đồng hỗ trợ nhân dân các bản biên giới của Lào phát triển chăn nuôi, trồng lúa, tre lấy măng. Mô hình “cầm tay chỉ việc” này giúp người dân nước bạn giảm nghèo, tạo nền tảng an sinh vững chắc cho thương mại xuyên biên giới.

P.V: Để hiện thực hóa mục tiêu “gắn kết chiến lược” tại cuộc họp lần thứ 34, Quảng Trị sẽ tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào trong giai đoạn tới?

- Đồng chí Hoàng Nam: Vừa qua, thành tố “gắn kết chiến lược” đã được lãnh đạo hai nước bổ sung để hoàn thiện phương châm hiện nay của quan hệ Việt Nam-Lào là “gắn kết chiến lược”, mở rộng và nâng tầm quan hệ song phương.

Theo đó, phương châm quan hệ truyền thống “hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện” được bổ sung thành “hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược” nhằm phản ánh tầm nhìn chung, lợi ích chiến lược đan xen và định hướng đồng hành lâu dài vì mục tiêu phát triển bền vững, tự cường và thịnh vượng chung cho cả hai nước. Để thực hiện phương châm trên thì các hoạt động hợp tác phát triển giữa các địa phương có chung đường biên giới đóng vai trò hết sức quan trọng.

Trong thời gian tới, tỉnh Quảng Trị sẽ tập trung vào những trọng tâm sau:

Một là, tiếp tục phối hợp với các tỉnh nước bạn Lào có chung đường biên giới, giữ vững đường biên giới hòa bình, hữu nghị và phát triển, đấu tranh hiệu quả với các thách thức truyền thống và phi truyền thống như ma túy, buôn lậu, xuất nhập cảnh trái phép…

Hai là, tập trung hoàn thiện các hành lang giao thông Đông-Tây, trọng tâm là tuyến Quốc lộ 15D từ Mỹ Thủy đến Cửa khẩu quốc tế La Lay (tỉnh Quảng Trị)-La Lay (tỉnh Sa-la-van), tiếp theo là cao tốc Cam Lộ-Lao Bảo từ Đông Hà đến Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo-Densavan.

Ba là, thúc đẩy phát triển các khu kinh tế, thương mại qua biên giới. Tạo điều kiện cho doanh nghiệp hai bên tiếp cận thị trường, tìm kiếm đối tác, tận dụng các ưu đãi từ Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN, Hiệp định thương mại song phương Việt Nam-Lào, Hiệp định thương mại biên giới Việt Nam-Lào cũng như các chương trình kết nối khác để triển khai các hoạt động đầu tư, kinh tế, thương mại. Tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc để thúc đẩy các dự án năng lượng xuyên biên giới, nhất là các lĩnh vực hai bên có thế mạnh và nhu cầu là điện gió, thủy điện, than, khoáng sản…

Bốn là, hoàn thiện Hành lang kinh tế Đông-Tây (EWEC) qua Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, thúc đẩy hình thành hành lang kinh tế song song với Hành lang kinh tế Đông-Tây (Para-EWEC) qua Cửa khẩu quốc tế La Lay, trên cơ sở phát triển các hạ tầng giao thông, cảng biển, năng lượng, logistics, thương mại xuyên biên giới, hiện đại hóa quản lý cửa khẩu, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số… Tạo điều kiện cho phía bạn sử dụng các hạ tầng giao thông, cảng biển, khu kinh tế, logistics.... để mở rộng không gian phát triển kinh tế về phía Tây, đồng thời tạo thành sự gắn kết chiến lược cùng phát triển.

Dự kiến giữa năm 2026, Bộ Ngoại giao sẽ phối hợp với UBND tỉnh Quảng Trị tổ chức Diễn đàn kết nối Đông-Tây tại tỉnh Quảng Trị với sự tham gia của các bộ, ngành Trung ương và các tỉnh, thành phố, các chuyên gia, doanh nghiệp và các bên liên quan của hai nước Việt Nam-Lào để bàn thảo sâu hơn các sáng kiến về hành động, góp phần hiện thực hóa mục tiêu “gắn kết chiến lược” nói trên.

P.V: Xin cảm ơn đồng chí!

Thanh Trúc (thực hiện)