Quảng Trực từng bước gỡ vướng sử dụng đất

Quảng Trực có nhiều diện tích có nguồn gốc nông, lâm trường giao về địa phương quản lý cần xây dựng hướng sử dụng phù hợp

“Nút thắt” từ khu đất Làng Thanh niên

Dự án Làng Thanh niên lập nghiệp biên giới xã Quảng Trực được triển khai trên diện tích hơn 1.180 ha cách đây 20 năm. Dự án có mục tiêu phát huy vai trò xung kích của thanh niên trong phát triển kinh tế, bảo vệ an ninh, quốc phòng khu vực biên giới. Tuy nhiên, quá trình triển khai gặp nhiều trở ngại, không thu hút được thanh niên tham gia lập nghiệp.

Tại dự án xuất hiện tình trạng tranh chấp đất đai và không được xử lý dứt điểm. Nhiều hộ dân trong làng đối mặt với tình trạng thiếu đất, đời sống khó khăn và phải rời làng. Đến tháng 4/2018, diện tích của dự án đã được UBND tỉnh Đắk Nông trước đây thu hồi, giao về địa phương quản lý.

Theo Chủ tịch UBND xã Quảng Trực Nguyễn Văn Anh, khu vực dự án hiện không còn người sinh sống mà được người dân sử dụng để sản xuất. Dự án đã được đo đạc và nghiệm thu năm 2024.

Nhiều diện tích đất có nguồn gốc nông, lâm trường đang được người dân sử dụng, canh tác nhiều năm nay

Qua các cuộc tiếp xúc cử tri, người dân Quảng Trực nhiều lần đề nghị được cấp quyền sử dụng đất tại khu vực dự án. Tuy nhiên, việc xử lý khu đất này đang gặp vướng mắc do Luật Đất đai năm 2013 và năm 2024 chưa có quy định về lập phương án sử dụng đất đối với diện tích thu hồi từ các dự án. Vì vậy, khu đất này được địa phương xếp vào nhóm trường hợp đặc biệt, chưa có quy định điều chỉnh cụ thể.

Trước thực tế này, UBND xã Quảng Trực đã 2 lần xin ý kiến cơ quan chuyên môn. Tuy nhiên, cơ quan chuyên môn đề nghị địa phương tiếp tục nghiên cứu các quy định pháp luật và hồ sơ cụ thể để xác định việc lập phương án sử dụng đất.

Trong khi đó, nhu cầu của người dân vẫn đặt ra. Phòng Kinh tế xã Quảng Trực kiến nghị, dù pháp luật hiện hành chưa quy định phải lập phương án đối với khu đất này, địa phương vẫn tổ chức lập nhằm bảo đảm chặt chẽ trong quản lý, nhất là tạo cơ sở xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân nếu đủ điều kiện.

Việc rà soát, lập phương án sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường đang được xã Quảng Trực quan tâm

Theo Bí thư Đảng ủy xã Quảng Trực Dương Huy Toàn, tháo gỡ thủ tục đất đai không chỉ nhằm hoàn thiện hồ sơ quản lý mà còn tạo cơ sở để người dân được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tiếp cận tín dụng và đầu tư phát triển sản xuất.

Từ một khu đất nhìn ra toàn xã

Khu Làng Thanh niên lập nghiệp chỉ là một trong những trường hợp Quảng Trực đang rà soát trong tổng số gần 19.500 ha đất được UBND tỉnh thu hồi, giao địa phương quản lý và bố trí sử dụng.

Hiện Phòng Kinh tế xã Quảng Trực bước đầu phân loại thành 3 nhóm. Một phần diện tích thuộc diện phải lập phương án sử dụng đất, với hơn 2.400 ha. Phần lớn diện tích còn lại không thuộc diện phải lập phương án theo quy định hiện hành. Riêng hơn 2.600 ha được xác định là những trường hợp đặc biệt, chưa có quy định điều chỉnh cụ thể.

Lãnh đạo xã Quảng Trực kiểm tra thực tế, nắm bắt tình hình sử dụng đất của người dân tại khu vực có nguồn gốc nông, lâm trường

Điểm chung đáng chú ý là phần lớn diện tích có nguồn gốc từ các công ty, lâm trường. Một số khu đất đã được đo đạc, nghiệm thu nhưng vẫn cần tiếp tục xác định phương án quản lý, sử dụng phù hợp với nguồn gốc và quy định của pháp luật.

Ở nhóm này có những khu đất diện tích lớn được thu hồi từ các đơn vị lâm nghiệp. Một số diện tích khác có nguồn gốc từ Công ty TNHH MTV Nam Tây Nguyên, được thu hồi theo các quyết định ban hành khi Luật Đất đai năm 2003 còn hiệu lực. Khi đó, pháp luật chưa quy định việc lập phương án sử dụng đất đối với đất thu hồi, giao về địa phương quản lý, sử dụng.

Riêng nhóm trường hợp đặc biệt có Làng Thanh niên lập nghiệp cùng một số diện tích đất quốc phòng đã được thu hồi nhưng chưa xác định đầy đủ nguồn gốc. Quảng Trực cho rằng, cần tiếp tục làm rõ cơ sở pháp lý để có hướng xử lý phù hợp.

Việc tháo gỡ, giải quyết dứt điểm các khu đất vướng mắc sẽ góp phần giúp Quảng Trực quản lý đất đai hiệu quả hơn

Bí thư Đảng ủy xã Quảng Trực Dương Huy Toàn cho rằng cần có cơ chế phù hợp để xử lý những trường hợp người dân đã khai hoang, sử dụng đất ổn định trong thời gian dài nhưng còn vướng hồ sơ, thủ tục. Việc này vừa giúp địa phương quản lý chặt quỹ đất, vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.

Một trở ngại khác là kinh phí. Do tỉnh chưa bố trí vốn cho nhiệm vụ lập phương án sử dụng đất, Quảng Trực phải tự cân đối ngân sách và dự kiến chia việc thực hiện thành nhiều đợt, mỗi năm xin bố trí khoảng 800 triệu đến 1 tỷ đồng.

Theo ông Toàn, xã sẽ chủ động xử lý những nội dung thuộc thẩm quyền. Với những vấn đề vượt thẩm quyền, nhất là các trường hợp còn vướng quy định pháp luật về đất đai, địa phương cần được cấp có thẩm quyền hướng dẫn, tháo gỡ kịp thời.

Bí thư Đảng ủy xã Quảng Trực Dương Huy Toàn (ngoài cùng bên phải) kiểm tra thực địa và đề xuất cấp có thẩm quyền hướng gỡ vướng sử dụng đất tại địa phương

Với Quảng Trực, rà soát gần 19.500 ha mới là bước đầu. Địa phương đang tiếp tục phân loại từng khu vực, xác định hướng xử lý phù hợp với nguồn gốc đất và quy định của pháp luật. Trong đó, khu đất Làng Thanh niên lập nghiệp là trường hợp cần được ưu tiên tháo gỡ bởi nhu cầu của người dân đã rõ, diện tích đã được đo đạc nhưng phương án sử dụng vẫn còn vướng về cơ sở pháp lý.