Quất cảnh Tứ Liên - 'di sản' xanh của Tết Việt

Người dân làng quất truyền thống Tứ Liên đang tập trung chăm sóc quất, sẵn sàng phục vụ dịp cao điểm vụ Tết nguyên đán Bính Ngọ. Ảnh minh họa: Hoàng Hiếu/TTXVN

Làng quất Tứ Liên là một trong những làng nghề trồng cây cảnh lâu đời của Thăng Long – Hà Nội, hình thành trên vùng đất bãi ven sông Hồng giàu phù sa. Trải qua hàng trăm năm, người dân nơi đây đã tích lũy, hoàn thiện những kỹ thuật đặc thù như tạo thế, ghép cành, hãm – thúc hoa quả, điều tiết dinh dưỡng để cây quất ra quả đúng dịp Tết, tán tròn, lá dày, quả vàng đều, tạo nên thương hiệu “quất Tứ Liên” nổi tiếng đất Kinh kỳ.

Ông Nguyễn Hải Đăng, Phó Chủ tịch UBND phường Hồng Hà cho biết, phường Hồng Hà nằm dọc theo sông Hồng từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy, trên địa bàn phường hiện có hai làng nghề truyền thống tiêu biểu là quất cảnh Tứ Liên và đào Nhật Tân. Phường định hướng phát triển các làng nghề theo hướng giữ gìn giá trị cốt lõi, đồng thời gắn với phát triển du lịch văn hóa, du lịch trải nghiệm. Hiện, làng quất Tứ Liên còn khoảng 30 ha trồng quất, với gần 450 hộ dân gắn bó với nghề, tạo sinh kế ổn định và nét đặc trưng cho địa phương.

Với sự cần cù, sáng tạo của các nghệ nhân và người dân làng nghề, quất cảnh Tứ Liên không ngừng đổi mới mẫu mã, giá trị nghệ thuật ngày càng được nâng cao. Mô hình quất bonsai trồng trên chum, bình, chậu do nghệ nhân Bùi Thế Mạnh khởi xướng đã góp phần nâng cao giá trị kinh tế, tạo nhiều dáng thế độc đáo. Nhiều sản phẩm quất cảnh của các hộ dân trong làng đã được công nhận sản phẩm OCOP, khẳng định uy tín và chỗ đứng trên thị trường.

Theo bà Ngô Thu Trang, chủ Nhà vườn Xuân Lộc, năm nay nhà vườn chuẩn bị hơn 1.000 mẫu quất cảnh phục vụ Tết Nguyên đán 2026. Từ trung tuần tháng 11, nhiều khách hàng quen đã đặt mua sớm; cao điểm tiêu thụ rơi vào tháng 12. Quất Tứ Liên không chỉ được tiêu thụ tại Hà Nội mà còn cung ứng cho nhiều tỉnh, thành khu vực miền Bắc, Trung và Nam.

“Quất Tứ Liên không chỉ là cây cảnh trưng bày mà là một di sản sống, di sản xanh của Tết Việt. Mỗi cây quất là một tác phẩm nghệ thuật, kết tinh từ bàn tay, khối óc và tâm huyết của người trồng”, bà Trang chia sẻ.

Quất Tứ Liên với quả to, đều, mã đẹp đã sẵn sàng phục vụ nhu cầu người dân dịp Tết nguyên đán. Ảnh minh họa: Hoàng Hiếu/TTXVN

Hội làng nghề trồng quất Tứ Liên có khoảng 180 hội viên, đóng vai trò bảo tồn giống, truyền dạy kỹ thuật, liên kết tiêu thụ và bảo vệ thương hiệu làng nghề. Bên cạnh giá trị văn hóa, làng nghề còn góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương, tạo việc làm và giữ gìn không gian làng nghề trong quá trình đô thị hóa.

Tuy nhiên, bước vào giai đoạn phát triển mới, làng nghề quất cảnh Tứ Liên cũng đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Biến đổi khí hậu làm thời tiết ngày càng thất thường, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng của cây quất; chi phí đầu tư sản xuất tăng cao; yêu cầu của thị trường ngày càng khắt khe về chất lượng, mẫu mã và giá trị nghệ thuật. Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa nhanh chóng cũng đặt ra bài toán về quỹ đất, môi trường và việc duy trì không gian làng nghề truyền thống.

Bà Ngô Thị Ngà, Chủ tịch Hội làng nghề truyền thống quất cảnh Tứ Liên cho biết, Hội là trung gian cầu nối kết nối người dân làng nghề với các doanh nghiệp uy tín cung cấp vật tư, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật phục vụ sản xuất, đảm bảo sức bền cho cây quất, sức khỏe cho người lao động và bảo vệ môi trường. Lễ hội “Tinh hoa nghệ thuật quất cảnh Tứ Liên” là sự kiện thường niên có lịch sử hơn 20 năm, ngày càng được mở rộng quy mô, trở thành điểm hẹn văn hóa – du lịch mỗi dịp Tết đến, Xuân về, góp phần khẳng định vị thế của quất cảnh Tứ Liên trong đời sống văn hóa – kinh tế của Thủ đô.

Cùng với Lễ hội “Tinh hoa nghệ thuật quất cảnh Tứ Liên”, chiều cùng ngày, làng nghề đào Nhật Tân cũng khai mạc Lễ hội “Hoa đào Nhật Tân – Sắc xuân Hồng Hà” tại Nhà vườn Tuấn Việt, mở đầu chuỗi hoạt động văn hóa đón Xuân Bính Ngọ 2026 trên địa bàn phường Hồng Hà.

Tuyết Mai (TTXVN)