Quốc hội chốt bỏ tử hình với 6 tội từ 1/3/2027
Theo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), hình phạt tử hình được bãi bỏ từ 1/3/2027 với 6 tội, trong đó có tội Mua bán trái phép chất ma túy; tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi.
Chiều 20/11, với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi) gồm 25 chương, 417 điều, có hiệu lực từ 1/3/2027.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi. (Ảnh: quochoi.vn)
Liên quan đến các quy định về hình phạt, Luật mới thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với 6 tội, chỉ giữ lại hình phạt tử hình tại 4 tội gồm: Phản bội Tổ quốc; Giết người; Khủng bố; Sản xuất trái phép chất ma túy.
6 tội được bỏ hình phạt tử hình gồm: Tội bạo loạn (Điều 95); Tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 237), Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 124); Tội chống loài người (Điều 410), Tội phạm chiến tranh (Điều 411) và Tội khủng bố nhằm chống chính quyền Nhân dân do nhập vào Tội khủng bố (Điều 288).
Tại báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo bộ luật, Chính phủ đã nêu rõ căn cứ đề xuất bỏ hình phạt tử hình với tội Mua bán trái phép chất ma túy.
Theo Chính phủ, đến nay chưa có căn cứ thuyết phục cho thấy tử hình có tác dụng ngăn chặn tội phạm ma túy cao hơn tù chung thân. Đối với loại tội phạm hoạt động bí mật vì lợi nhuận rất lớn, người phạm tội thường tin rằng hành vi sẽ không bị phát hiện chứ không cân nhắc sự khác nhau giữa 2 hình phạt này trước khi thực hiện tội phạm.
Vì vậy, điều có sức răn đe mạnh hơn là nâng cao năng lực điều tra, phát hiện, xử lý nhanh chóng, kịp thời, triệt phá tận gốc các đường dây, bắt đúng người chủ mưu, cầm đầu và tước bỏ toàn bộ lợi ích kinh tế do phạm tội mà có.
Chính phủ cũng cho rằng việc bỏ hình phạt tử hình đối với tội Mua bán trái phép chất ma túy và giữ hình phạt tử hình đối với tội Sản xuất trái phép chất ma túy vừa phù hợp với thực tiễn áp dụng pháp luật, vừa phân hóa về tính chất, mức độ nguy hiểm, mặt chủ quan của đối tượng phạm tội giữa 2 tội này.
Thực tiễn đấu tranh cho thấy nhiều vụ đối tượng phạm tội chưa nhận thức đầy đủ pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí là bị lừa gạt, ép buộc. Những đối tượng này vẫn còn có thể cảm hóa, giáo dục và lập công chuộc tội, do vậy, theo Chính phủ, áp dụng hình phạt tử hình đối với họ là chưa thực sự phù hợp.
Về đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Chính phủ khẳng định đây là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, cần phải xử lý nghiêm khắc.
Tuy nhiên, xét trên tính tương quan đối với các tội khác còn hình phạt tử hình, đặc biệt là tội Giết người, cơ quan chủ trì soạn thảo thấy rằng, mức độ của hậu quả gây ra và mức hình phạt giữa hai loại tội này là khác nhau, do vậy, nếu vẫn giữ hình phạt tử hình ở tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi là không tương quan.
“Trong thực tế, nếu hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là nguyên nhân trực tiếp làm nạn nhân chết thì có thể sẽ bị xử tử hình về tội Giết người nếu đủ yếu tố cấu thành”, theo báo cáo của Chính phủ.
Tự nguyện nhận tội có thể được áp dụng hình phạt dưới khung
Một điều mới khác là Bộ luật Hình sự (sửa đổi) quy định việc quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng.
Theo đó, tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật, khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ, hoặc khi người phạm tội tự nguyện nhận tội, chủ động, tích cực khai báo đầy đủ hành vi phạm tội của mình và những tình tiết có liên quan mà mình biết trong giai đoạn khởi tố, điều tra và chấp nhận hình phạt được đề nghị trong giai đoạn truy tố, xét xử sơ thẩm.
Quy định này không áp dụng với trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, phạm tội rất nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia, phạm tội rất nghiêm trọng xâm phạm tính mạng, sức khỏe do cố ý, phạm tội rất nghiêm trọng về ma túy, về tham nhũng hoặc phạm tội rất nghiêm trọng khác với vai trò chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy.
Bộ luật Hình sự (sửa đổi) cũng nêu tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật.
Quy định này áp dụng trong trường hợp người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể; người phạm tội do vô ý mà hậu quả của tội phạm chỉ là thiệt hại về tài sản, đã tự nguyện bồi thường toàn bộ thiệt hại hoặc khắc phục toàn bộ hậu quả do tội phạm gây ra.
Một trường hợp khác được áp dụng quy định trên là người phạm tội tự nguyện nhận tội, chủ động, tích cực khai báo đầy đủ hành vi phạm tội trong giai đoạn khởi tố, điều tra và chấp nhận hình phạt được đề nghị; đã bồi thường, khắc phục ít nhất 2/3 hậu quả, thiệt hại gây ra, trừ trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm trọng hoặc phạm tội rất nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, về ma túy, về tham nhũng hoặc phạm tội rất nghiêm trọng khác với vai trò chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy.
Nghị quyết về việc thi hành Bộ luật hình sự cũng vừa được thông qua quy định rõ: kể từ ngày bộ luật được công bố thì không áp dụng hình phạt tử hình khi xét xử người phạm tội mà Bộ luật Hình sự năm 2026 đã bỏ hình phạt tử hình.
Hình phạt tử hình đã tuyên trước ngày Bộ luật Hình sự năm 2026 được công bố đối với người phạm tội về các tội mà Bộ luật Hình sự năm 2026 đã bỏ hình phạt tử hình mà chưa thi hành án thì không thi hành án. Chánh án TAND Tối cao ra quyết định chuyển hình phạt tử hình thành hình phạt tù chung thân.
Nguồn VTC: https://vtcnews.vn/quoc-hoi-chot-bo-tu-hinh-voi-6-toi-tu-1-3-2027-ar1052615.html
