Quỹ bảo trì chung cư hàng chục tỉ đồng: Cư dân có quyền kiểm tra những khoản chi nào?

Quỹ bảo trì tại nhiều chung cư có số dư lên tới hàng chục tỉ đồng, trong khi đây là khoản tiền chỉ được sử dụng cho việc bảo trì phần sở hữu chung. Pháp luật quy định Ban quản trị phải công khai các khoản chi, có sổ sách, hóa đơn, chứng từ và chịu sự giám sát của cư dân thông qua Hội nghị nhà chung cư.

Tại các nhà chung cư có nhiều chủ sở hữu, kinh phí bảo trì phần sở hữu chung được quản lý riêng và chỉ được sử dụng cho các công việc bảo trì theo quy định. Với những tòa nhà có quy mô lớn, số dư quỹ có thể lên tới hàng chục tỉ đồng, trở thành một khoản tài chính lớn do Ban quản trị quản lý.

Theo quy định hiện hành, cư dân có quyền theo dõi việc quản lý, sử dụng khoản tiền này, từ kế hoạch bảo trì, hợp đồng với đơn vị thực hiện đến hồ sơ thanh toán và quyết toán.

Quỹ bảo trì chung cư là khoản tiền thuộc sở hữu của các chủ căn hộ, được quản lý riêng và chỉ sử dụng cho việc bảo trì phần sở hữu chung theo quy định. Ảnh: Tuấn Đông

Quỹ bảo trì chung cư là khoản tiền thuộc sở hữu của các chủ căn hộ, được quản lý riêng và chỉ sử dụng cho việc bảo trì phần sở hữu chung theo quy định. Ảnh: Tuấn Đông

Quỹ bảo trì được chi vào những việc gì?

Điều 155 Luật Nhà ở 2023 quy định kinh phí bảo trì chỉ được sử dụng để bảo trì, thay thế các hạng mục, trang thiết bị thuộc phần sở hữu chung của nhà chung cư theo kế hoạch bảo trì được Hội nghị nhà chung cư thông qua. Ban quản trị không được sử dụng khoản tiền này cho hoạt động quản lý vận hành hoặc các mục đích khác.

Các hạng mục có thể sử dụng quỹ bảo trì gồm những phần thuộc sở hữu chung như hệ thống thang máy, điện, nước, xử lý chất thải, phòng cháy, chữa cháy và các hệ thống, thiết bị khác thuộc phần sở hữu chung của nhà chung cư.

Quy chế quản lý, sử dụng nhà chung cư quy định Ban quản trị trực tiếp giám sát hoạt động bảo trì. Trường hợp công việc đòi hỏi chuyên môn mà Ban quản trị không đủ năng lực, Hội nghị nhà chung cư có thể quyết định thuê đơn vị tư vấn có đủ năng lực để giám sát. Nội dung giám sát bao gồm việc bảo trì thang máy, hệ thống điện, nước, xử lý chất thải, hệ thống phòng cháy, chữa cháy và các hệ thống khác thuộc phần sở hữu chung.

Với những công việc bảo trì đã được xác định, Ban quản trị phải ký hợp đồng với cá nhân, đơn vị có năng lực thực hiện. Khi công việc hoàn thành, các bên phải nghiệm thu; việc thanh, quyết toán phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định.

Như vậy, một khoản chi từ quỹ bảo trì cần gắn với một công việc bảo trì cụ thể, thuộc phần sở hữu chung và nằm trong kế hoạch đã được phê duyệt, hoặc thuộc trường hợp bảo trì đột xuất được xử lý theo quy định.

Cư dân được xem những khoản chi nào?

Thông tư 05.2024/TT-BXD, được sửa đổi, bổ sung đến năm 2026, quy định Ban quản trị phải thông báo công khai tại Hội nghị nhà chung cư thông tin về tài khoản tiền gửi kinh phí bảo trì. Định kỳ 6 tháng, Ban quản trị phải thông báo công khai trên bảng tin của nhà chung cư về các khoản chi tiêu từ tiền gửi kinh phí bảo trì, nếu có. Việc sử dụng quỹ phải có sổ sách, hóa đơn, chứng từ để theo dõi, quản lý.

Đây là căn cứ để cư dân kiểm tra không chỉ số tiền đã chi mà cả cơ sở của từng khoản chi. Chẳng hạn, khi quỹ được sử dụng để sửa chữa hoặc thay thế thang máy, cư dân có thể đối chiếu công việc này với kế hoạch bảo trì, hợp đồng bảo trì, hồ sơ nghiệm thu và chứng từ thanh toán.

Đối với công việc do chủ đầu tư thực hiện trước khi bàn giao quỹ, hồ sơ quyết toán phải thể hiện các công việc bảo trì phần sở hữu chung đã thực hiện, kèm hóa đơn, chứng từ chứng minh số tiền đã thanh toán và số kinh phí còn lại. Những công việc thuộc trách nhiệm bảo hành và còn thời hạn bảo hành thì chủ đầu tư không được khấu trừ vào khoản kinh phí bảo trì phải bàn giao cho Ban quản trị.

Cư dân cũng có thể kiểm tra kế hoạch bảo trì đã được Hội nghị nhà chung cư thông qua, biên bản họp Ban quản trị về việc rút tiền, hợp đồng bảo trì và hồ sơ đề nghị chuyển tiền. Theo quy định, tổ chức tín dụng quản lý tài khoản chỉ chuyển tiền cho bên thực hiện bảo trì khi nhận được hồ sơ theo quy định, trong đó có văn bản đề nghị của Ban quản trị, biên bản họp Ban quản trị, kế hoạch bảo trì và hợp đồng bảo trì.

Với trường hợp bảo trì đột xuất, hồ sơ rút tiền cũng phải thể hiện lý do, nội dung công việc và các tài liệu liên quan. Khoản chi vì thế không thể chỉ được thể hiện bằng một bảng tổng hợp thu - chi chung mà thiếu hồ sơ chứng minh.

Nếu phát hiện khoản chi không đúng, cư dân có thể làm gì?

Hội nghị nhà chung cư thường niên có nội dung xem xét, thông qua quyết toán kinh phí bảo trì phần sở hữu chung của năm trước và kế hoạch bảo trì của năm tiếp theo do Ban quản trị báo cáo. Đây là một trong những cơ chế để chủ sở hữu giám sát việc sử dụng quỹ.

Khi phát hiện khoản chi có dấu hiệu không đúng mục đích, cư dân có thể yêu cầu Ban quản trị cung cấp thông tin, hồ sơ liên quan và đưa nội dung ra Hội nghị nhà chung cư để xem xét. Quy chế hiện hành cũng xác định chủ sở hữu có quyền yêu cầu chủ đầu tư, đơn vị quản lý vận hành hoặc Ban quản trị cung cấp thông tin, công khai các nội dung liên quan đến quản lý, sử dụng nhà chung cư.

Trường hợp tranh chấp liên quan đến việc bàn giao, quản lý, sử dụng kinh phí bảo trì, thẩm quyền giải quyết thuộc UBND cấp xã nơi có nhà chung cư, Tòa án hoặc trọng tài thương mại theo quy định pháp luật. Quy định này đã được cập nhật phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Từ tháng 9.2026, Nghị định 339.2026/NĐ-CP cũng quy định mức xử phạt mới đối với các vi phạm về kinh phí bảo trì nhà chung cư. Hành vi quản lý, sử dụng kinh phí bảo trì không đúng quy định có thể bị phạt từ 200-260 triệu đồng; không lập hoặc lập không đúng, không đầy đủ tài liệu quyết toán kinh phí bảo trì cũng thuộc nhóm hành vi bị xử phạt. Với hành vi không bàn giao, bàn giao chậm hoặc không đầy đủ kinh phí bảo trì và tiền lãi phát sinh, mức phạt có thể từ 260-300 triệu đồng.

Quy định xử phạt mới đặt yêu cầu cao hơn đối với việc quản lý khoản tiền có nguồn gốc từ đóng góp của chủ sở hữu. Cùng với cơ chế công khai định kỳ, hồ sơ quyết toán và quyền giám sát của Hội nghị nhà chung cư, cư dân có cơ sở pháp lý để kiểm tra dòng tiền của quỹ thay vì chỉ theo dõi số dư.

Cư dân cần đối chiếu những hồ sơ nào?

Khi kiểm tra quỹ bảo trì, các tài liệu quan trọng gồm thông tin tài khoản và số dư quỹ; kế hoạch bảo trì đã được Hội nghị nhà chung cư thông qua; biên bản họp Ban quản trị về việc rút kinh phí; hợp đồng bảo trì; hồ sơ nghiệm thu; hóa đơn, chứng từ thanh toán và tài liệu quyết toán.

Với những khoản chi lớn, việc đối chiếu giữa kế hoạch, hợp đồng, khối lượng công việc thực tế, nghiệm thu và số tiền thanh toán giúp xác định khoản chi có đúng nội dung được phê duyệt hay không.

Pháp luật cũng yêu cầu việc giám sát bảo trì phải gắn với từng hạng mục. Vì vậy, một khoản tiền được ghi chung là “sửa chữa”, “bảo trì hệ thống” hoặc “chi phí phát sinh” chưa đủ để xác định tính hợp lệ nếu không có hồ sơ thể hiện rõ công việc, đơn vị thực hiện và chứng từ thanh toán.

Đối với nhà chung cư có nhiều tòa nhà trong cùng một cụm, kinh phí bảo trì cũng phải được quản lý theo từng tòa nhà và sử dụng đúng phạm vi. Trường hợp công việc bảo trì liên quan toàn cụm hoặc một số tòa nhà, việc trích kinh phí phải thực hiện theo quy định tương ứng.

Với một quỹ có thể lên tới hàng chục tỉ đồng, điều cư dân cần quan tâm là tính đúng mục đích của từng khoản chi và khả năng kiểm chứng bằng hồ sơ. Các quy định hiện hành đã xác định rõ trách nhiệm công khai của Ban quản trị, quy trình rút tiền, hồ sơ thanh toán, quyết toán và cơ chế xử lý khi có vi phạm.

5 nhóm nội dung cư dân có thể kiểm tra khi xem quỹ bảo trì:

Số dư, tài khoản tiền gửi và các khoản chi đã phát sinh.

Kế hoạch bảo trì được Hội nghị nhà chung cư thông qua.

Hợp đồng, đơn vị thực hiện và nội dung công việc bảo trì.

Biên bản nghiệm thu, hóa đơn, chứng từ thanh toán.

Hồ sơ quyết toán và số kinh phí còn lại sau từng đợt bảo trì.

TUẤN ĐÔNG

Nguồn Văn hóa: https://baovanhoa.vn/quy-bao-tri-chung-cu-hang-chuc-ti-dong-cu-dan-co-quyen-kiem-tra-nhung-khoan-chi-nao.html