Quốc hội chốt loạt yêu cầu về đầu tư công, quản lý thuế
Phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, xử lý dứt điểm các dự án BT tồn đọng trước cuối năm 2027, chuyển mạnh sang quản lý thuế theo mức độ rủi ro và dành ít nhất 15% chi sự nghiệp khoa học cho công nghệ chiến lược.

Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về chất vấn tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Media Quốc hội.
Sáng 21/11, với 491/492 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 98,40%, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về chất vấn tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Nghị quyết xác định các nhiệm vụ trọng tâm đối với lĩnh vực tài chính và khoa học, công nghệ, yêu cầu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương tập trung thực hiện những giải pháp khắc phục tồn tại, hạn chế, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước và tạo chuyển biến trong thực tiễn.
Đầu tư công phải giải ngân 100% kế hoạch vốn
Trong lĩnh vực tài chính, Quốc hội yêu cầu tiếp tục hoàn thiện pháp luật về ngân sách Nhà nước và đầu tư công, kịp thời tháo gỡ các vướng mắc, điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện. Việc phân bổ vốn phải bảo đảm đúng tiến độ, sử dụng hiệu quả nguồn lực theo Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030.
Các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương phải khẩn trương hoàn thành phân bổ chi tiết số vốn đầu tư công năm 2026 còn lại, đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân, phấn đấu đạt 100% kế hoạch vốn được giao.
Đi cùng với đó, công tác quản lý tạm ứng vốn phải được kiểm soát chặt chẽ. Các cơ quan cần rà soát, phân loại, thu hồi dứt điểm những khoản tạm ứng tồn đọng, kéo dài và xử lý trách nhiệm của đơn vị chậm hoàn ứng theo quy định.
Quốc hội yêu cầu thực hiện chấm điểm, công khai kết quả giải ngân vốn đầu tư công. Các bộ, ngành, địa phương phải kiên quyết điều chuyển vốn từ dự án chậm giải ngân, không đáp ứng tiến độ sang dự án có khả năng giải ngân tốt hơn.
Kết quả giải ngân và hiệu quả thực hiện dự án sẽ là một trong những căn cứ bố trí kế hoạch vốn năm 2027. Việc đánh giá phải gắn với khối lượng hoàn thành, chất lượng và hiệu quả đầu tư, hạn chế tối đa tình trạng chuyển nguồn vốn sang năm sau.
Đối với các dự án trọng điểm, dự án có tác động lan tỏa và dự án sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi, Quốc hội yêu cầu nâng cao chất lượng chuẩn bị và tổ chức thực hiện. Trong đó, cần giảm tối đa thủ tục, thời gian chuẩn bị dự án ODA; xây dựng kế hoạch vốn nước ngoài năm 2027 và kế hoạch trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 phù hợp với tiến độ, khả năng giải ngân của từng chương trình, dự án.
Các cơ quan liên quan phải phối hợp với nhà tài trợ tháo gỡ khó khăn, hài hòa hóa thủ tục, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn ODA, vốn vay ưu đãi.
Về đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), Quốc hội yêu cầu nghiên cứu sửa đổi, hoàn thiện pháp luật để tạo thuận lợi cho quá trình triển khai dự án.
Một thời hạn cụ thể được đặt ra là trước ngày 31/12/2027, phải xử lý dứt điểm tồn đọng, vướng mắc đối với các dự án BT chuyển tiếp áp dụng theo Nghị quyết số 16/2026/NQ-CP ngày 7/4/2026, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị quyết số 47/2026/NQ-CP ngày 10/11/2026.
Quốc hội đồng thời yêu cầu nghiên cứu, trình cấp có thẩm quyền thành lập Quỹ Phát triển dự án PPP, kết hợp nguồn vốn ngân sách với vốn của các định chế tài chính quốc tế, phù hợp với quy định của pháp luật.
Siết quản lý thuế thương mại điện tử, xử lý nghiêm mua bán hóa đơn
Một nhóm nhiệm vụ đáng chú ý khác là hoàn thiện chính sách và phương thức quản lý thuế đối với thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và nhà cung cấp nước ngoài.
Theo Nghị quyết, các cơ quan chức năng cần phối hợp yêu cầu chủ quản các nền tảng thương mại điện tử thực hiện xác thực điện tử danh tính người bán và người livestream bán hàng từ ngày 1/1/2027, theo quy định tại Nghị định số 248/2026/NĐ-CP.
Cùng với đó, Quốc hội yêu cầu tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu để nhận diện đầy đủ người nộp thuế; xây dựng bộ tiêu chí rủi ro, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích dữ liệu lớn về thương mại điện tử.
Việc kết nối, chia sẻ thông tin ngân hàng, giao dịch xuyên biên giới cần được đẩy mạnh; cơ sở dữ liệu tập trung về doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), phải tiếp tục được hoàn thiện.
Đặc biệt, hoạt động quản lý thuế phải chuyển mạnh theo mức độ rủi ro, tập trung kiểm tra các đối tượng, lĩnh vực có nguy cơ thất thu cao; nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành trong phòng, chống gian lận thuế và xử lý nghiêm hành vi mua bán trái phép hóa đơn.
Song song với kiểm soát vi phạm, cơ quan chức năng cần hướng dẫn, hỗ trợ hộ và cá nhân kinh doanh thực hiện phương thức quản lý thuế mới, giảm chi phí tuân thủ.
Đối với hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT), Quốc hội yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, xử lý dứt điểm hồ sơ tồn đọng, bảo đảm hoàn thuế đúng thời hạn. Việc phân loại rủi ro, ứng dụng công nghệ phải được tăng cường nhằm rút ngắn thời gian xử lý.
Một mốc thời gian quan trọng khác là chậm nhất trong quý I/2028 phải hoàn thành rà soát, chuẩn hóa dữ liệu và làm sạch mã số thuế.
Cơ quan chức năng phải khẩn trương hoàn thiện cơ chế xử lý nghĩa vụ tài chính của người nộp thuế đã ngừng hoạt động, làm cơ sở đóng mã số thuế; bảo đảm người nộp thuế không bị treo, khóa mã số thuế do lỗi đồng bộ dữ liệu giữa các cơ quan.
Quốc hội cũng yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý thuế, tăng cường kiểm soát nội bộ, phòng ngừa và xử lý nghiêm hành vi nhũng nhiễu, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.
Bên cạnh nhiệm vụ chống thất thu, việc tiếp tục thực hiện các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất còn hiệu lực cũng được đặt ra. Chính phủ cần nghiên cứu, đề xuất giải pháp hỗ trợ phù hợp trong năm 2027, căn cứ khả năng cân đối ngân sách Nhà nước.
Chính sách hỗ trợ cần phù hợp với quy mô, năng lực và nhu cầu của từng nhóm đối tượng, chú trọng doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ và cá nhân kinh doanh; gắn hỗ trợ tài chính với nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và phát triển thị trường.
Đặt mục tiêu mới cho thị trường vốn đến năm 2030
Về huy động và sử dụng nguồn lực, Quốc hội yêu cầu nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn lực của nền kinh tế, triển khai kế hoạch cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp giai đoạn 2026 - 2030.
Định hướng thu hút FDI cần chú trọng chất lượng, hiệu quả, công nghệ và giá trị gia tăng trong nước; thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Đối với thị trường vốn, Quốc hội yêu cầu nghiên cứu ban hành khung pháp lý và hướng dẫn thực hiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán.
Các mục tiêu phát triển thị trường đến năm 2030 gồm vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt 120% GDP, dư nợ thị trường trái phiếu đạt tối thiểu 58% GDP và tăng trưởng thị trường chứng khoán phái sinh đạt 20 - 30% mỗi năm.
Dành ít nhất 15% chi sự nghiệp khoa học cho công nghệ chiến lược
Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, Quốc hội yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện đồng bộ thể chế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.
Đến hết năm 2027, phải hoàn thành xử lý các văn bản quy phạm pháp luật đã được xác định cần sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ. Việc hoàn thiện văn bản cần ưu tiên tháo gỡ điểm nghẽn, thực hiện phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.
Quốc hội cũng yêu cầu khẩn trương ban hành hướng dẫn về cơ chế khoán chi, xác định sản phẩm đầu ra, cấp kinh phí thông qua các quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; đồng thời hoàn thiện cơ chế chấp nhận rủi ro và thử nghiệm có kiểm soát.
Về ngân sách, đến hết năm 2026, phải rà soát, xử lý dứt điểm số dự toán chưa phân bổ và số kinh phí các bộ, ngành, địa phương đề nghị hủy dự toán, thu hồi, hoàn trả ngân sách Nhà nước.
Đáng chú ý, trong phân bổ, giao dự toán ngân sách năm 2027, phải bảo đảm bố trí ít nhất 15% ngân sách Nhà nước chi sự nghiệp khoa học phục vụ nghiên cứu công nghệ chiến lược theo Nghị quyết số 57-NQ/TW.
Các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm bố trí kinh phí cho những nhiệm vụ đã xác định rõ sản phẩm đầu ra, tiến độ thực hiện và địa chỉ ứng dụng kết quả; đồng thời tăng cường huy động nguồn lực ngoài ngân sách Nhà nước.
Với những yêu cầu và thời hạn cụ thể được Quốc hội thông qua, Nghị quyết đặt ra trách nhiệm rõ ràng hơn đối với các cơ quan thực thi, từ quản lý, phân bổ vốn đầu tư công, chống thất thu thuế đến sử dụng ngân sách cho nghiên cứu công nghệ chiến lược. Đây cũng là cơ sở để Quốc hội tiếp tục theo dõi, giám sát kết quả thực hiện trong thời gian tới.

