Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi)

Chiều 20-11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ hai, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Ảnh: media.quochoi.vn

Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Ảnh: media.quochoi.vn

Giữ phương án bỏ tử hình đối với 6 tội danh

Trước khi tiến hành biểu quyết, Quốc hội đã nghe Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội, ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đối với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Về việc tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, quan điểm của Đảng, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát kỹ lưỡng các nghị quyết, văn bản của Đảng để bổ sung, hoàn thiện dự thảo Bộ luật. Về cơ bản, các quan điểm, chủ trương của Đảng trong thời gian gần đây đã được thể chế hóa trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Liên quan đến các nội dung về bỏ hình phạt tử hình, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ phương án bỏ tử hình đối với 6 tội danh theo dự thảo, giữ mức hình phạt cao nhất là tù chung thân, trên cơ sở chính sách nhân đạo, phân hóa trách nhiệm hình sự, tương quan mức hình phạt giữa các tội danh và xu hướng hội nhập quốc tế; đồng thời tiếp tục bảo đảm đấu tranh nghiêm khắc với tội phạm.

Về tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo cho rằng, vấn đề áp dụng mức hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt đối với người tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị ở một số chương, điều của dự thảo Bộ luật là một cơ chế khoan hồng đặc biệt đối với người phạm tội, giúp phân hóa hình phạt dựa trên tinh thần, thái độ, mức độ hợp tác và ý thức bồi thường, khắc phục hậu quả đã gây ra. Đồng thời, quy định này là căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng có thể áp dụng thủ tục tố tụng rút gọn theo quy định của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự, góp phần bảo đảm giải quyết vụ án nhanh chóng, kịp thời nhưng vẫn bảo đảm tính khách quan, toàn diện.

Về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, dự thảo Bộ luật có sự thay đổi trong cách tiếp cận vấn đề này. Theo đó, xác định cá nhân là người trực tiếp thực hiện tội phạm; pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự khi hành vi của cá nhân được thực hiện với danh nghĩa của pháp nhân thương mại và đáp ứng các điều kiện khác. Cách tiếp cận này khắc phục bất cập của Bộ luật Hình sự hiện hành là đang coi pháp nhân thương mại như một chủ thể độc lập của tội phạm.

Bảng biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Ảnh: media.quochoi.vn

Bảng biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Ảnh: media.quochoi.vn

Nhiều nội dung hướng dẫn thi hành Bộ luật Hình sự năm 2026

Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Nghị quyết quy định các quy định mới mang tính chất có lợi (xóa bỏ tội phạm, hình phạt nhẹ hơn, nâng mức định lượng truy cứu, mở rộng trường hợp miễn trách nhiệm hình sự, tha tù trước thời hạn, xóa án tích...) được áp dụng cả với hành vi xảy ra trước ngày 1-3-2027 nhưng sau đó mới phát hiện hoặc đang trong quá trình giải quyết.

Các quy định về tội phạm mới, hình phạt nặng hơn, tăng mức hình phạt... không áp dụng cho hành vi xảy ra trước ngày 1-3-2027 (vẫn áp dụng luật cũ để giải quyết). Nếu hành vi kéo dài từ trước sang sau ngày 1-3-2027 thì áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2026, trừ trường hợp Bộ luật Hình sự năm 2026 không có lợi cho người hoặc pháp nhân phạm tội thì áp dụng luật cũ.

Kể từ ngày Bộ luật Hình sự năm 2026 được công bố, các quy định nhân đạo sau được thực thi lập tức: Không tuyên án tử hình đối với các tội mà Bộ luật Hình sự năm 2026 đã bỏ hình phạt này. Các bản án tử hình đã tuyên trước đó nhưng chưa thi hành sẽ không thi hành và được Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao chuyển thành tù chung thân.

Đình chỉ điều tra, xét xử, miễn chấp hành phần hình phạt còn lại (hoặc toàn bộ hình phạt) và coi như không có án tích đối với các hành vi mà Bộ luật Hình sự năm 2015 coi là tội phạm nhưng Bộ luật Hình sự năm 2026 đã bãi bỏ hoặc thuộc diện loại trừ trách nhiệm hình sự.

Với “Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân”, Bộ luật Hình sự năm 2026 không còn quy định tội danh này. Nếu hành vi xảy ra trước ngày 1-3-2027 và đang điều tra, xét xử thì tiếp tục dùng Bộ luật Hình sự năm 2015; nếu sau ngày 1-3-2027 mới phát hiện thì xử lý theo tội danh tương ứng của Bộ luật Hình sự năm 2026.

Đối với 28 tội danh kinh tế, môi trường, công nghệ cao, an toàn (như hàng giả, trốn thuế, thao túng chứng khoán, ô nhiễm môi trường, tội phạm mạng, phòng cháy, chữa cháy, an toàn thực phẩm...), nếu đã khởi tố và đang giải quyết dở dang tại thời điểm ngày 1-3-2027 thì tiếp tục áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2015. Nếu sau ngày 1-3-2027 mới phát hiện thì áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2026 (trừ khi Bộ luật Hình sự năm 2015 có lợi hơn).

Chia lộ trình xử lý theo thời điểm công trình đưa vào sử dụng, trong đó các công trình cũ trước ngày 1-7-2025 thuộc diện đặc thù theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ sẽ lùi thời điểm áp dụng xử lý hình sự đến 1-7-2028.

Người đứng đầu cơ quan, đơn vị và người tham gia xây dựng, thẩm định, thẩm tra Bộ luật Hình sự năm 2026 được loại trừ, miễn trách nhiệm nếu đã tuân thủ đúng quy trình, quy định và không vụ lợi nhưng vẫn xảy ra sai sót.

Cùng ngày, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).

Mai Hữu

Nguồn Hà Nội Mới: https://hanoimoi.vn/quoc-hoi-thong-qua-bo-luat-hinh-su-sua-doi-1766972.html