Quốc hội thông qua các chính sách mới về đất đai
Luật Đất đai (sửa đổi) bổ sung cơ chế thu hồi phần đất còn lại khi nhà đầu tư đã thỏa thuận nhận chuyển quyền sử dụng trên 75% diện tích và số lượng người sử dụng đất, bổ sung chính sách hỗ trợ phục hồi sinh kế sau thu hồi đất.
Sáng ngày 21/11, với đa số các đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi).

Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi) với đa số đại biểu tán thành.
Theo Luật, Nhà nước thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, bao gồm các dự án hạ tầng giao thông, năng lượng, khu công nghiệp, khu đô thị, khu dân cư nông thôn và các trường hợp khác theo quy định.
Đối với dự án thực hiện thông qua nhận chuyển quyền sử dụng đất, nếu đã hết thời hạn hoặc thời gian gia hạn thỏa thuận mà nhà đầu tư đã nhận chuyển quyền được trên 75% diện tích đất và trên 75% số lượng người sử dụng đất, HĐND cấp tỉnh xem xét, thông qua việc thu hồi phần diện tích còn lại để giao đất, cho thuê đất cho chủ đầu tư.
Trường hợp mức bồi thường trên một đơn vị diện tích thấp hơn mức trung bình của giá đất đã thỏa thuận, người có đất thu hồi được nhận thêm khoản tiền chênh lệch. Chủ đầu tư có trách nhiệm ứng trước kinh phí để chi trả.
Luật cũng cho phép ban hành quyết định thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với một số trường hợp như dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công khẩn cấp, dự án được trên 75% người sử dụng đất đồng ý hoặc người sử dụng đất tự nguyện bàn giao mặt bằng. Việc áp dụng phải đáp ứng các điều kiện luật định, trong đó có yêu cầu về tái định cư và công khai phương án.
Tại báo cáo giải trình, Chính phủ cho biết các trường hợp thu hồi đất được xây dựng trên cơ sở kế thừa Luật Đất đai năm 2024, Nghị quyết số 254/2025/QH15 và tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội.
Việc quy định các trường hợp thu hồi đất nhằm bảo đảm chặt chẽ, tránh lạm dụng nhưng không bỏ sót những dự án đáp ứng yêu cầu phát triển. Theo Chính phủ, điều kiện cần và đủ để thu hồi đất do HĐND cấp tỉnh xác định theo tinh thần địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm.
Bảng giá đất được quyết định định kỳ 3 năm một lần
Về giá đất, Luật quy định giá đất do Nhà nước quyết định, dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành có liên quan, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.
Theo đó, HĐND cấp tỉnh quyết định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất định kỳ 3 năm một lần. Bảng giá đất được xây dựng theo loại đất, khu vực, vị trí.
Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất được áp dụng để tính các khoản thu ngân sách nhà nước từ đất đai, xác định giá khởi điểm đấu giá quyền sử dụng đất, tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất và các trường hợp khác theo quy định.
Trong thời gian áp dụng, HĐND cấp tỉnh có thể sửa đổi, bổ sung bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất khi có thay đổi về điều kiện hạ tầng, quy hoạch, địa giới hành chính hoặc yêu cầu quản lý.
Theo quy định chuyển tiếp, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất mới được ban hành để áp dụng từ ngày 1/1/2028. Việc xác định giá đất có thời điểm định giá trước ngày này tiếp tục thực hiện theo quy định của Luật Đất đai năm 2024 và Nghị quyết số 254/2025/QH15.
Bổ sung chính sách hỗ trợ phục hồi sinh kế sau thu hồi đất

Ảnh minh họa.
Về bồi thường, Luật quy định giá đất tính tiền bồi thường được xác định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Trường hợp phải điều chỉnh phương án thì áp dụng giá đất, giá tài sản có lợi hơn cho người có đất thu hồi, chủ sở hữu tài sản.
Khi lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, cơ quan thực hiện phải dự kiến kinh phí hỗ trợ phục hồi sinh kế cho người có đất thu hồi trong thời gian ít nhất 3 năm sau thời điểm có quyết định thu hồi đất.
Hằng năm, UBND cấp xã tổ chức điều tra, khảo sát thu nhập, việc làm để xem xét, quyết định mức hỗ trợ đối với những trường hợp bị giảm thu nhập hoặc mất việc làm.
Đối với người có đất ở bị thu hồi để thực hiện dự án khu đô thị, khu dân cư nông thôn, dự án nhà ở, Luật quy định được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ; trong thời gian chờ bố trí được sắp xếp tạm cư.
Trường hợp người phải di chuyển chỗ ở được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư nhưng tiền bồi thường về đất ở không đủ giá trị một suất tái định cư tối thiểu, Nhà nước hỗ trợ khoản tiền còn thiếu.
Ngoài ra, nếu cơ quan thực hiện bồi thường chậm chi trả, người có đất thu hồi, chủ sở hữu tài sản được thanh toán thêm khoản tiền tính theo mức tiền chậm nộp quy định tại Luật Quản lý thuế, căn cứ số tiền và thời gian chậm trả.
Giải trình về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Chính phủ nhấn mạnh định hướng chuyển từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”.
Theo đó, bên cạnh bồi thường về đất và tài sản, Luật bổ sung các cơ chế ổn định đời sống, sản xuất, ưu tiên tái định cư tại chỗ, cho phép hoán đổi đất trong một số trường hợp và hỗ trợ phục hồi sinh kế đối với người bị mất việc làm hoặc giảm thu nhập.
Đối với người sử dụng đất được Nhà nước cho thuê đất trả tiền hằng năm, Chính phủ cho biết khi thu hồi đất, người sử dụng đất không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại theo quy định; chủ sở hữu tài sản được bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất.
Luật Đất đai (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, trừ một số quy định có thời điểm hiệu lực khác.
