Quốc hội xem xét Nghị quyết về phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật

Trình bày tờ trình Dự thảo, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh cho biết, nghị quyết mới nhằm xây dựng hệ thống chỉ tiêu, nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu của Đảng, đồng thời tạo cơ sở để Quốc hội giám sát, đánh giá hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp.

Theo ông Lê Quang Mạnh, nghị quyết không chỉ là mục tiêu để các cơ quan tư pháp phấn đấu mà còn là công cụ tăng cường trách nhiệm giải trình, kiểm soát quyền lực trong toàn bộ quá trình phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh. Ảnh: Quốc hội

Tại dự thảo đưa ra hai phương án đối với ba nhóm nội dung còn có ý kiến khác nhau. Thứ nhất, về chỉ lệ giải quyết, xét xử các vụ án hình sự, dân sự và hành chính. Phương án 1 vừa yêu cầu bảo đảm 100% vụ án được giải quyết, xét xử đúng thời hạn luật định, vừa giữ chỉ tiêu về tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý và nhận được đa số ý kiến ủng hộ của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Trong khi đó, TAND Tối cao đề nghị phương án 2, chỉ quy định yêu cầu giải quyết đúng thời hạn mà không ấn định tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý.

Thứ hai, đối với chỉ tiêu giải quyết đơn đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm, đa số ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ủng hộ phương án tiếp tục duy trì chỉ tiêu giải quyết từ 60% trở lên trên tổng số thụ lý. TAND Tối cao và VKSND Tối cao đề xuất bỏ chỉ tiêu định lượng này, đồng thời kiến nghị không quy định yêu cầu tăng tỷ lệ giải quyết hằng năm.

Thứ ba, về chỉ tiêu quản lý người bị tạm giữ, tạm giam và phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ, đa số ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội lựa chọn phương án 1 quy định không để xảy ra trường hợp do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ dẫn đến người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ. Trong khi đó, Bộ Công an đề xuất và tán thành phương án theo hướng hạn chế đến mức thấp nhất các trường hợp bỏ trốn (phương án 2).

Quang cảnh phiên họp.

Cần thiết ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96

Thẩm tra dự thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành phạm vi điều chỉnh của dự thảo.

Cơ quan thẩm tra đánh giá, nội dung dự thảo phù hợp với chủ trương của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan. Đồng thời, đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định để bảo đảm tính chính xác, thống nhất và khả thi.

Về chỉ tiêu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính (điểm a khoản 1 Điều 4), dự thảo Nghị quyết thiết kế 2 phương án. Nhiều ý kiến trong UBPLTP, các cơ quan của Quốc hội tán thành Phương án 1 do phương án này tiếp tục kế thừa quy định hiện hành về tỷ lệ giải quyết, xét xử vụ án, vụ việc tính trên tổng số thụ lý trong kỳ báo cáo; bổ sung chỉ tiêu riêng đối với các vụ án xâm hại trẻ em. Tuy vậy, cần diễn đạt chỉ tiêu này cho rõ ràng, dễ hiểu hơn.

Về chỉ tiêu giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm, dự thảo Nghị quyết thiết kế 2 phương án. Nhiều ý kiến trong UBPLTP, một số cơ quan của Quốc hội tán thành Phương án 1 và cho rằng phương án này vừa quy định chỉ tiêu giải quyết đúng thời hạn luật định, vừa kế thừa chỉ tiêu của Nghị quyết số 96, tạo "áp lực tích cực" để các cơ quan tiến hành tố tụng nỗ lực giải quyết đơn của công dân, kịp thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Một số ý kiến lại tán thành Phương án 2 theo hướng chỉ quy định giải quyết đơn đúng thời hạn luật định, bỏ chỉ tiêu định lượng về giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm của TAND, VKSND.

Về chỉ tiêu hạn chế người bị tạm giữ, người bị tạm giam trốn khỏi cơ sở giam giữ; phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ phạm nhân, nhiều ý kiến tán thành với Phương án 1 tại dự thảo vì phương án này quy định chỉ tiêu tuyệt đối không để xảy ra trường hợp do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ dẫn đến người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ, thể hiện yêu cầu quản lý nghiêm ngặt, nâng cao tính kỷ luật, trách nhiệm của cơ sở giam giữ, không để xảy ra sai sót trong công tác quản lý người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân.

Một số ý kiến trong UBPLTP tán thành Phương án 2 vì cho rằng, việc đặt ra chỉ tiêu (hạn chế tới mức thấp nhất) nhằm giảm thiểu tối đa số vụ việc người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân bỏ trốn, vừa tạo động lực để các cơ sở giam giữ nâng cao chất lượng trong công tác quản lý giam giữ, vừa có tính khả thi.