Quý 1 có hơn 4.000 tỉ đồng 'suýt mất' vì lừa đảo trực tuyến

Liên quan đến diễn biến phức tạp của tội phạm sử dụng công nghệ cao lừa đảo chiếm đoạt tiền trong tài khoản khách hàng, tại cuộc họp thông tin kết quả điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng quý 1/2026, đại diện Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, NHNN đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trọng tâm nhằm tăng cường quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán.

Theo ông Lê Hoàng Chính Quang - Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Ngân hàng Nhà nước, ngành Ngân hàng đã tiên phong trong triển khai Đề án 06. Một trong số nhiệm vụ của ngành Ngân hàng tại Đề án 06 là khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống định danh và xác thực điện tử (VNeID), CCCD gắn chip để làm sạch cơ sở dữ liệu khách hàng, định danh chính xác khách hàng đăng ký và sử dụng dịch vụ. Triển khai nhiệm vụ này, NHNN đã phối hợp với Bộ Công an xây dựng Kế hoạch số 01/KHPH-BCA-NHNN ngày 24.4.2023. Kế hoạch số 01/KHPH – BCA - NHNN bao gồm các nội dung về khai thác, kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, căn cước công dân (CCCD) gắn chíp, ứng dụng tài khoản định danh và xác thực điện tử (VNeID) để làm sạch dữ liệu, nhận biết, xác minh chính xác khách hàng nhằm phòng, chống, ngăn ngừa việc tội phạm mạo danh, sử dụng giấy tờ tùy thân giả mạo đăng ký sử dụng dịch vụ ngân hàng cho mục đích bất hợp pháp.

Kết quả thực hiện Kế hoạch này đến nay Cục Phòng, chống rửa tiền làm sạch toàn bộ 154 triệu tài khoản, 36 triệu hồ sơ khách hàng trong cơ sở dữ liệu phòng, chống rửa tiền, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Trung tâm thông tin tín dụng quốc gia Việt Nam đã đối chiếu khoảng 57 triệu lượt hồ sơ khách hàng, làm sạch được gần 44,5 triệu hồ sơ khách hàng

Lừa đảo trực tuyến

Tại các tổ chức tín dụng (TCTD), tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán (TGTT): Tính đến hết ngày 3.4.2026, đã có gần 155 triệu hồ sơ khách hàng (hơn 153 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 1,94 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức) đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua CCCD gắn chip hoặc ứng dụng VneID, giúp loại bỏ tài khoản ảo và nâng cao tính minh bạch cho toàn hệ thống. Đã có 57 TCTD và 39 TGTT triển khai ứng dụng thẻ CCCD gắn chip qua ứng dụng điện thoại; 63 TCTD triển khai ứng dụng thẻ CCCD gắn chip qua thiết bị tại quầy; 32 TCTD và 15 TGTT đang triển khai ứng dụng VNeID, trong đó có 21 đơn vị đã triển khai chính thức (gồm có 16 TCTD và 5 TGTT).

Bên cạnh đó, NHNN đã triển khai Công điện số 29/CĐ-TTg ngày 3.4.2025 về tăng cường phòng ngừa, xử lý tội phạm lừa đảo công nghệ cao, NHNN đang phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và công nghệ và các đơn vị liên quan thực hiện đối chiếu thông tin chủ thuê bao di động sử dụng Mobile Banking với thông tin chủ TKTT; đồng thời triển khai tổng rà soát TKTT và sim điện thoại nhằm tăng cường quản lý nhà nước và phòng ngừa lừa đảo trực tuyến.

Ngân hàng Nhà nước đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (Hệ thống SIMO).Hệ thống SIMO cho phép các tổ chức thành viên tham gia thực hiện báo cáo thông tin về các tài khoản đáng ngờ khi phát hiện và chia sẻ thông tin tới các thành viên khác. Trên cơ sở nguồn dữ liệu tập trung của Hệ thống SIMO, các TCTD có thể đưa ra các quyết định thực hiện ngăn chặn giao dịch ngay lập tức hoặc yêu cầu xác thực, định danh tài khoản trước khi thực hiện giao dịch trực tuyến, qua đó góp phần giúp giảm thiểu tình trạng gian lận, lừa đảo, bảo vệ an toàn tài khoản của khách hàng.

Tính đến ngày 12.4.2026, theo báo cáo của các đơn vị sử dụng dịch vụ của hệ thống SIMO, đã có trên 3,7 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo, trong đó có trên 1,2 triệu lượt khách hàng tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch là gần 4,17 nghìn tỉ đồng.

Ngoài ra, NHNN đã hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán.

NHNN đã nghiên cứu, tham mưu trình ban hành và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM), đồng thời, tăng cường đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán (i) Trình Chính phủ ban hành Nghị định về TTKDTM, Nghị định về Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng, Nghị định về tiền di động (Mobile Money); (ii)
Ban hành các Thông tư quy định chi tiết, hướng dẫn Luật Các TCTD và quy định chi tiết nội dung tại Nghị định TTKDTM về: Hoạt động đại lý thanh toán; việc quản lý, vận hành và sử dụng Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng Quốc gia; cung ứng dịch vụ TTKDTM; việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán (TKTT) tại các TCTD; hoạt động thẻ ngân hàng; hoạt động cung ứng dịch vụ TGTT; giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng, hoạt động cung ứng dịch vụ TGTT; về việc cấp phép tham gia hệ thống thanh toán quốc tế của các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; (iii) Ban hành Chiến lược phát triển các hệ thống thanh toán Việt Nam đến năm 2030 góp phần định hướng phát triển thanh toán số tại Việt Nam;...

NHNN đã bổ sung hàng loạt các quy định về việc đảm bảo định danh chính chủ khi thực hiện các giao dịch thanh toán trực tuyến, trong đó quy định: (i) Khách hàng chỉ được thực hiện rút tiền, thanh toán điện tử trên TKTT sau khi đã đối chiếu khớp đúng giấy tờ tùy thân và thông tin sinh trắc học của chủ tài khoản hoặc người đại diện; đồng thời phải gặp mặt trực tiếp và xác thực sinh trắc học đối với khách hàng cá nhân hoặc người đại diện hợp pháp của tổ chức, trừ một số trường hợp theo quy định; (ii) Yêu cầu áp dụng giải pháp xác thực sinh trắc học đối với các giao dịch trực tuyến; (iii) xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng quy định xử phạt đối với hành vi lợi dụng TKTT/ví điện tử để thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật.