Quỹ bảo hiểm xã hội là 'bình ôxy' an sinh của hàng chục triệu lao động lúc tuổi già

Thảo luận tại hội trường sáng 9-11, cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, đại biểu Vũ Văn Tiến (đoàn Thành phố Hải Phòng) cho rằng, Quỹ bảo hiểm xã hội không đơn thuần là một quỹ tài chính, mà là nơi gửi gắm niềm tin, là “bình ôxy” an sinh của hàng chục triệu người lao động khi tuổi già, mất sức lao động.

Vì vậy, mỗi thay đổi trong cơ chế quản lý, đầu tư Quỹ không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn, mà còn tác động trực tiếp đến khả năng chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội và quyền lợi lâu dài của người lao động.

Qua nghiên cứu dự thảo Luật cùng các báo cáo thẩm tra, tiếp thu, giải trình, đại biểu nhận thấy nhiều vấn đề về quản lý, đầu tư Quỹ đã được xem xét, điều chỉnh theo hướng cụ thể, tiến bộ và thực chất hơn, đặc biệt là sự thống nhất ngày càng rõ giữa yêu cầu bảo đảm an toàn với đòi hỏi nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực an sinh.

Báo cáo thẩm tra 1213/BC-UBVHXH16 của Ủy ban VHXH của Quốc hội nêu rõ, tính đến ngày 30/4/2026, số dư đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội đã vượt 1,5 triệu tỷ đồng, trong đó hơn 82% đầu tư vào trái phiếu Chính phủ và gần 18% đầu tư gửi tiền vào 4 ngân hàng thương mại (khoảng 272 nghìn tỷ đồng). Năm 2025, lãi suất đầu tư bình quân đạt 3,72%...

Đại biểu Vũ Văn Tiến (đoàn Thành phố Hải Phòng) phát biểu

“Nếu đồng vốn được bảo toàn trên sổ sách nhưng giá trị thực tăng trưởng rất thấp, nếu tiếp tục duy trì cách làm cũ, liệu chúng ta đã thực sự bảo vệ đầy đủ khoản tích lũy dành cho an sinh?” - đại biểu đặt câu hỏi.

Cho ý kiến về nguyên tắc đầu tư Quỹ, đại biểu nêu vấn đề ‘Khoản 24 Điều 1 của Dự thảo sửa đổi khoản 1 Điều 121 Luật hiện hành theo hướng xác định rõ hoạt động đầu tư phải bảo đảm an toàn, bảo toàn, bền vững, hiệu quả và minh bạch sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho việc quản lý và sử dụng nguồn vốn của Quỹ’.

Các yêu cầu này không tách rời, càng không đối lập nhau. An toàn là điều kiện tiên quyết, nhưng hiệu quả cũng phải là yêu cầu bắt buộc. Bảo toàn vốn cần được nhìn nhận không chỉ ở số tiền trên sổ sách, mà còn ở khả năng giữ được giá trị thực của đồng vốn và đáp ứng nghĩa vụ chi trả trong dài hạn.

Về mở rộng phạm vi ngân hàng nhận tiền gửi và kiểm soát rủi ro đầu tư, theo đại biểu, Khoản 25 Điều 1 Dự thảo sửa đổi Điều 122 theo hướng mở rộng phạm vi ngân hàng có thể nhận tiền gửi của Quỹ, đồng thời bổ sung yêu cầu về chất lượng, mức độ an toàn và cơ chế giám sát, kiểm soát rủi ro.

Đại biểu cho rằng, hướng điều chỉnh này có cơ sở thực tiễn. Một quỹ có quy mô trên một triệu tỷ đồng cần có thêm lựa chọn, thay vì phụ thuộc quá lớn vào một số kênh và đối tác đầu tư.

Tuy nhiên, điều quan trọng là phải lựa chọn nơi đầu tư phù hợp, tính toán phân bổ nguồn vốn hợp lý và có biện pháp kiểm soát rủi ro chặt chẽ. Có như vậy, việc mở rộng này mới thực sự phát huy hiệu quả, vừa bảo đảm an toàn, vừa giúp Quỹ tăng trưởng bền vững.

Về trách nhiệm trong quản lý và quyết định đầu tư, dự thảo Luật đã xác định rõ hơn trách nhiệm của Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội, cơ quan bảo hiểm xã hội, đồng thời bổ sung vai trò của Bộ Tài chính trong thẩm định phương án đầu tư hằng năm.

Đại biểu Vũ Văn Tiến cho rằng, đây là bước đi cần thiết để Quỹ được quản lý tốt hơn. Bởi nguồn vốn càng lớn thì trách nhiệm càng cao. Mỗi quyết định đầu tư không chỉ phải đúng quy định, mà còn phải tính toán kỹ lợi ích mang lại, lường trước những rủi ro có thể xảy ra.