Quy chế phối hợp góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia

Nhìn lại chặng đường 5 năm, sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng này không chỉ giữ vững từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc, mà còn củng cố vững chắc “thế trận lòng dân”, tạo đòn bẩy phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị nơi phên dậu quốc gia.

Đại diện Đảng ủy các xã, phường khu vực biên giới tỉnh Đồng Tháp ký Quy chế phối hợp với Đảng ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2026-2030. Ảnh: Hòa Bình

Chỗ dựa tin cậy của cấp ủy đảng, chính quyền địa phương

Trong 5 năm qua, công tác quản lý, bảo vệ biên giới diễn ra trong bối cảnh đan xen giữa thời cơ và thách thức. Thế giới và khu vực diễn biến phức tạp với nhiều xung đột, cạnh tranh chiến lược gay gắt. Ngược lại, trong nước duy trì ổn định chính trị, kinh tế phát triển và đối ngoại đạt nhiều thành tựu. Đặc biệt, việc tinh gọn bộ máy và triển khai chính quyền địa phương hai cấp đã mở ra không gian phát triển mới, đòi hỏi phải hoàn thiện cơ chế phối hợp lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, nhịp nhàng. Hiện nay, sau sắp xếp đơn vị hành chính, khu vực biên giới có 553 xã, phường, thị trấn thuộc 30 tỉnh, thành phố, với khoảng 13,9 triệu người thuộc 51 thành phần dân tộc cùng sinh sống. Những đặc điểm tình hình trên đặt ra yêu cầu phải phát huy cao độ sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Qua 5 năm triển khai thực hiện, Quy chế phối hợp được vận hành nền nếp, thống nhất, hiệu quả; nội dung ngày càng toàn diện, đi vào chiều sâu, phương thức có nhiều đổi mới, bám sát đặc điểm từng tuyến biên giới, từng địa bàn. Một trong những kết quả có ý nghĩa nền tảng là công tác quán triệt, cụ thể hóa các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, biên phòng được tiến hành nghiêm túc, đồng bộ hơn. Công tác quán triệt, thể chế hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về nhiệm vụ biên phòng được thực hiện đồng bộ, nghiêm túc. Đảng ủy Bộ đội Biên phòng và các Tỉnh ủy, Thành ủy biên giới đã phối hợp triển khai hiệu quả các chủ trương, chiến lược lớn của Đảng, Nhà nước gắn với phát triển kinh tế - xã hội vùng biên giới. Đồng thời, hai bên chủ động tham mưu, đề xuất cơ chế, chính sách và đối sách giải quyết kịp thời các vụ việc phát sinh, không để bị động, bất ngờ.

Điểm nổi bật trong thực hiện quy chế phối hợp đó là, kết quả triển khai thực hiện Kết luận số 99-KL/TW ngày 17/10/2024 của Bộ Chính trị về Đề án “Xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trận biên phòng toàn dân trong nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân ở khu vực biên giới” đã tạo cơ sở quan trọng để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và nhân dân đối với nhiệm vụ bảo vệ biên giới. Trên cơ sở đó, hằng năm, các Tỉnh ủy, Thành ủy biên giới đều ban hành nghị quyết, chỉ thị, kết luận và nhiều chương trình, đề án, kế hoạch chuyên đề về phát triển khu vực biên giới, củng cố hệ thống chính trị cơ sở, giữ vững an ninh, trật tự và xây dựng lực lượng Bộ đội Biên phòng.

Một dấu ấn nổi bật là vai trò chủ thể của nhân dân ngày càng được phát huy trong xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trận biên phòng toàn dân và “thế trận lòng dân”. Khu vực biên giới cả nước duy trì 2.702 tổ tự quản với 45.638 hộ gia đình, 114.276 cá nhân đăng ký tự quản hơn 4.700km đường biên; củng cố 2.686 tổ tàu thuyền, 769 tổ bến, bãi tự quản an toàn và 15.141 tổ an ninh, trật tự.

Cùng với đó, các chương trình, mô hình giúp dân được triển khai theo hướng bám sát cơ sở, tạo sinh kế lâu dài và chăm lo đúng đối tượng. Gần 30.000 con bò giống, trị giá hơn 400 tỷ đồng được bàn giao cho các hộ nghèo; Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng” hỗ trợ 12.107 lượt học sinh, nhận nuôi 1.795 lượt em, trong đó, 342 em đã thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng và trung cấp. Chương trình “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương” huy động hơn 291 tỷ đồng hỗ trợ 210 xã biên giới; Chương trình “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản” huy động khoảng 193 tỷ đồng chăm lo đời sống nhân dân.

Công tác phối hợp xây dựng hệ thống chính trị cơ sở được triển khai đồng bộ. Giai đoạn 2021-2025, có 43 cán bộ Bộ đội Biên phòng tham gia ban chấp hành đảng bộ tỉnh, thành phố; 171 đồng chí tham gia cấp ủy cấp huyện (cũ), 517 đồng chí tham gia cấp ủy cấp xã; hàng nghìn đảng viên đồn Biên phòng sinh hoạt tại chi bộ thôn, bản và phụ trách hộ gia đình. Sau sắp xếp, các địa phương tiếp tục bố trí 431 cán bộ chỉ huy đồn Biên phòng tham gia cấp ủy xã, phường, đặc khu biên giới, phát huy vai trò cầu nối giữa đơn vị với cấp ủy, chính quyền và nhân dân.

Đại diện các xóm trên địa bàn xã Lý Quốc, tỉnh Cao Bằng ký cam kết thực hiện mô hình tự quản, không tiếp tay cho hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Ảnh: Huy Dương

Khẳng định vai trò nòng cốt, chuyên trách trong bảo vệ biên giới quốc gia

Thực tiễn triển khai thực hiện Quy chế phối hợp, Đảng ủy Bộ đội Biên phòng và các Tỉnh ủy, Thành ủy biên giới duy trì nền nếp chế độ trao đổi, đánh giá, dự báo tình hình, kịp thời thống nhất chủ trương xử lý những vấn đề nổi lên trên các tuyến biên giới, vùng biển. Bộ đội Biên phòng các tỉnh, thành phố phối hợp chặt chẽ với lực lượng Quân sự, Công an và các cơ quan chức năng triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý, bảo vệ biên giới, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.

Cùng với đó, công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm được triển khai chặt chẽ thông qua cơ chế phối hợp giữa Bộ đội Biên phòng với các lực lượng chức năng. Việc thực hiện Nghị định số 03/2019/NĐ-CP ngày 5/9/2019 của Chính phủ về phối hợp giữa Bộ Quốc phòng và Bộ Công an trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm và nhiệm vụ quốc phòng đã tạo cơ sở để các lực lượng tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp đấu tranh với tội phạm ma túy, mua bán người, buôn lậu, gian lận thương mại, xuất, nhập cảnh trái phép, tội phạm công nghệ cao và các hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia. Riêng năm 2025, các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã chủ trì, phối hợp phát hiện, bắt giữ, xử lý 6.980 vụ với 10.918 đối tượng; thu giữ hơn 2,464 tấn ma túy; phát hiện 880 vụ buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, với tổng trị giá hàng hóa tạm giữ và tiền xử phạt hơn 349 tỷ đồng; đấu tranh 120 vụ mua bán người, giải cứu, tiếp nhận 72 nạn nhân; xử lý 2.374 vụ với 4.616 đối tượng xuất, nhập cảnh trái phép.

Quy chế phối hợp đã tạo chuyển biến rõ nét trong quản lý cửa khẩu, kiểm soát xuất nhập cảnh và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Hai bên phối hợp tham mưu cấp có thẩm quyền quy hoạch hệ thống cửa khẩu trên các tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào, Việt Nam - Campuchia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; mở, nâng cấp 6 cửa khẩu quốc tế, 2 cửa khẩu song phương, 4 lối thông quan, đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa và 1 lối mở. Các giải pháp điều tiết phương tiện, kéo dài thời gian thông quan cũng được triển khai kịp thời, góp phần giảm ùn tắc, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất, nhập khẩu.

Hoạt động đối ngoại quốc phòng, đối ngoại biên phòng ngày càng gắn kết chặt chẽ với đối ngoại địa phương và đối ngoại nhân dân. Các chương trình giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới, hội đàm, tuần tra song phương, diễn tập liên hợp và kết nghĩa được tổ chức thiết thực; duy trì 254 cặp đơn vị lực lượng bảo vệ biên giới và 228 cặp cụm dân cư hai bên biên giới kết nghĩa, góp phần củng cố lòng tin, tình đoàn kết, hữu nghị và phối hợp xử lý kịp thời các vấn đề nảy sinh.

Trong xây dựng khu vực phòng thủ, phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn, sự phối hợp tiếp tục phát huy hiệu quả. Bộ đội Biên phòng các tỉnh, thành phố tích cực tham gia diễn tập, bảo vệ các sự kiện chính trị quan trọng; điều động 133.783 lượt cán bộ, chiến sĩ, 6.412 lượt phương tiện, phối hợp khắc phục 3.401 vụ thiên tai, sự cố, sửa chữa hơn 10.000 ngôi nhà, chữa cháy hơn 2.000ha rừng và hướng dẫn hàng triệu lượt người, phương tiện tránh trú bão an toàn.

Kết quả thực tế từ giai đoạn 2021-2025 chứng minh Quy chế phối hợp không chỉ là giải pháp tình thế, mà là chiến lược lâu dài mang tính sống còn. Những thành tựu đạt được trong 5 năm qua chính là điểm tựa vững chắc để Đảng ủy Bộ đội Biên phòng và Tỉnh ủy, Thành ủy biên giới tiếp tục đồng hành, bước vào giai đoạn mới với quyết tâm cao hơn, bảo vệ vững chắc từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.