Quy định bắt buộc về thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô từ 1/7

Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, từ ngày 1/7/2026, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m trên ô tô, người lái xe không được bố trí trẻ ngồi cùng hàng ghế với người điều khiển, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế.

Cùng với đó, người điều khiển phương tiện có trách nhiệm sử dụng hoặc hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em.

Đáng chú ý, quy định bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em chỉ áp dụng đối với ô tô cá nhân. Các phương tiện kinh doanh vận tải hành khách như taxi, xe công nghệ, xe khách không bắt buộc phải lắp đặt thiết bị này khi chở trẻ em.

Không sử dụng thiết bị an toàn có thể bị phạt đến 1 triệu đồng

Theo Điều 6 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, từ ngày 1/7/2026, người điều khiển ô tô chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế, hoặc không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em sẽ bị phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.

Quy định mới không chỉ nhằm tránh vi phạm hành chính, mà quan trọng hơn là giảm nguy cơ chấn thương cho trẻ em khi xe phanh gấp, va chạm hoặc xảy ra tai nạn. Trẻ nhỏ có thể hình, chiều cao và hệ xương chưa phát triển như người lớn, nên dây an toàn nguyên bản trên ô tô không phải lúc nào cũng bảo vệ đúng vị trí cơ thể trẻ.

Thiết bị an toàn không chỉ là “ghế trẻ em”

Nhiều người vẫn thường gọi chung là “ghế trẻ em”, tuy nhiên theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT, thiết bị an toàn cho trẻ em có phạm vi rộng hơn.

Theo quy chuẩn này, thiết bị an toàn cho trẻ em là thiết bị có khả năng bảo đảm an toàn cho trẻ ở tư thế ngồi hoặc nằm trên ô tô, được thiết kế nhằm giảm nguy cơ chấn thương khi xảy ra va chạm hoặc khi xe giảm tốc đột ngột bằng cách hạn chế sự di chuyển của cơ thể trẻ.

Thiết bị an toàn bao gồm Hệ thống ghế trẻ em CRS, tức Child Restraint System, và Hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS, tức Enhanced Child Restraint System.

Trong đó, Hệ thống ghế trẻ em CRS là tổ hợp gồm ghế, dây đai, khóa an toàn, thiết bị điều chỉnh cùng các phụ kiện như nôi hoặc tấm chắn va chạm, được thiết kế để lắp đặt chắc chắn lên ô tô.

Hệ thống ghế trẻ em CRS được chia thành 5 nhóm theo cân nặng của trẻ:

Nhóm 0 dành cho trẻ có cân nặng dưới 10 kg.

Nhóm 0+ dành cho trẻ có cân nặng dưới 13 kg.

Nhóm I dành cho trẻ có cân nặng từ 9 kg đến 18 kg.

Nhóm II dành cho trẻ có cân nặng từ 15 kg đến 25 kg.

Nhóm III dành cho trẻ có cân nặng từ 22 kg đến 36 kg.

Ngoài cách phân nhóm theo cân nặng, CRS còn được phân thành các loại theo phạm vi sử dụng, gồm loại phổ thông, loại hạn chế, loại bán phổ thông và loại dành cho xe đặc biệt.

Loại phổ thông có thể lắp ở hầu hết các vị trí ghế ngồi trên xe. Loại hạn chế chỉ lắp ở các vị trí ghế ngồi dành cho loại phương tiện cụ thể do nhà sản xuất ghế hoặc nhà sản xuất xe quy định. Loại dành cho xe đặc biệt được sử dụng trong các trường hợp dành cho xe đặc biệt hoặc xe đã được lắp sẵn hệ thống ghế trẻ em CRS.

ISOFIX và i-Size là gì?

Với Hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS, quy chuẩn đề cập đến hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX toàn diện, còn gọi là i-Size, và hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX dành cho xe đặc biệt.

ISOFIX là hệ thống giữ cố định thiết bị an toàn cho trẻ em lên ô tô bằng 2 neo cố định trên xe và 2 cơ cấu khóa tương ứng trên thiết bị an toàn cho trẻ em, kết hợp với cơ cấu chống xoay, chống lật.

ISOFIX toàn diện là hệ thống ISOFIX có thêm dây buộc trên cùng hoặc chân đỡ để chống xoay hệ thống ghế trẻ em. Trong đó, ghế trẻ em tích hợp ISOFIX toàn diện, i-Size, là hệ thống phù hợp để sử dụng ở mọi vị trí ghế ngồi i-Size của ô tô.

Cha mẹ cần lưu ý gì khi chọn thiết bị an toàn cho trẻ?

Theo QCVN 123:2024/BGTVT, thiết bị an toàn dành cho trẻ em trước hết phải phù hợp để lắp đặt trên ô tô. Vì vậy, phụ huynh không nên chỉ chọn theo mẫu mã hoặc giá bán, mà cần kiểm tra thiết bị có phù hợp với độ tuổi, cân nặng, chiều cao của trẻ và loại xe đang sử dụng hay không.

Thiết bị không được có cạnh sắc hoặc phần nhô gây hư hại quần áo người ngồi trong xe, làm hư hại vỏ bọc ghế ô tô. Các bộ phận cứng của thiết bị cũng không được để lộ cạnh sắc có thể làm mòn dây đai tại các vị trí tiếp xúc.

Ngoài ra, thiết bị an toàn cho trẻ em phải được thiết kế để không thể tháo rời các bộ phận, hoặc chỉ có thể tháo bằng dụng cụ chuyên dụng. Với những thành phần được thiết kế để tháo rời nhằm bảo dưỡng hoặc điều chỉnh, nhà sản xuất phải bảo đảm tránh nguy cơ lắp sai và sử dụng không đúng cách.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo phụ huynh cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, lắp đặt chắc chắn trước khi cho trẻ ngồi, kiểm tra dây đai không bị xoắn, không quá lỏng và không siết sai vị trí. Một thiết bị phù hợp nhưng lắp sai vẫn có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ khi xảy ra va chạm.

Từ ngày 1/7/2026, việc trang bị thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô cá nhân sẽ không còn là khuyến nghị, mà trở thành yêu cầu bắt buộc. Do đó, phụ huynh nên chủ động tìm hiểu, lựa chọn sản phẩm đạt chuẩn và phù hợp với trẻ, thay vì chờ đến sát thời điểm quy định có hiệu lực mới mua và lắp đặt vội vàng.