Quy định cấm mạng xã hội với trẻ em dưới 16 tuổi của Australia: Khởi đầu của một chuẩn mực mới

Một đạo luật tạo tiền lệ

Cuối năm 2024, Quốc hội Australia thông qua các sửa đổi đối với khuôn khổ pháp luật về an toàn trực tuyến, thiết lập tuổi tối thiểu 16 để được sở hữu tài khoản trên nhiều nền tảng mạng xã hội. Sau giai đoạn chuẩn bị kỹ thuật, quy định chính thức có hiệu lực từ cuối năm 2025. Đây được xem là đạo luật đầu tiên trên thế giới áp dụng một ngưỡng tuổi thống nhất ở mức 16 đối với các mạng xã hội phổ biến.

Ảnh được tạo bằng AI

Điểm đặc biệt của đạo luật là trách nhiệm hoàn toàn thuộc về doanh nghiệp vận hành nền tảng. Trẻ em dưới 16 tuổi nếu vẫn truy cập được mạng xã hội sẽ không bị xử phạt, cha mẹ hoặc người giám hộ cũng không phải chịu trách nhiệm pháp lý. Ngược lại, các nền tảng có thể bị phạt tới 49,5 triệu đô la Australia nếu không thực hiện các "biện pháp hợp lý" để ngăn người dưới 16 tuổi tạo và duy trì tài khoản.

Để hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện luật, tháng 9/2025, eSafety Commissioner đã ban hành hướng dẫn chi tiết về các "biện pháp hợp lý" mà các nền tảng cần triển khai nhằm đáp ứng nghĩa vụ xác minh độ tuổi và bảo vệ người dùng chưa thành niên. Đây cũng là cơ sở quan trọng để cơ quan quản lý đánh giá mức độ tuân thủ và xem xét xử lý đối với các nền tảng vi phạm.

Những nền tảng nào bị điều chỉnh?

Theo quy định, một dịch vụ sẽ thuộc diện điều chỉnh nếu đáp ứng đồng thời các tiêu chí: có mục đích chính hoặc một trong những mục đích quan trọng là tạo điều kiện để từ hai người dùng trở lên tương tác với nhau; cho phép người dùng kết nối hoặc tương tác với những người dùng khác; cho phép đăng tải nội dung lên nền tảng; đồng thời sử dụng thuật toán đề xuất nội dung theo tài khoản hoặc tích hợp ít nhất một trong các tính năng thiết kế phổ biến như bảng tin cuộn vô hạn (infinite scroll), cơ chế phản hồi bằng lượt thích hoặc bình chọn (likes, upvotes), hoặc các nội dung tự biến mất sau một khoảng thời gian như "Stories".

Với cách định nghĩa này, hầu hết các mạng xã hội phổ biến hiện nay đều thuộc phạm vi điều chỉnh của luật. Danh sách cụ thể do Cơ quan An toàn trực tuyến Australia (eSafety Commissioner) công bố và sẽ tiếp tục được cập nhật khi xuất hiện các nền tảng mới hoặc khi có thay đổi về tính năng.

Những dịch vụ nào được miễn trừ?

Australia vẫn duy trì quyền tiếp cận của trẻ em đối với những dịch vụ được xem là thiết yếu cho học tập, liên lạc và phát triển chẳng hạn như các ứng dụng nhắn tin, dịch vụ trò chơi trực tuyến, mạng lưới nghề nghiệp và phát triển nghề nghiệp, cũng như các nền tảng chủ yếu phục vụ mục đích giáo dục hoặc hỗ trợ sức khỏe.

Chính phủ Australia cho rằng cách tiếp cận này giúp cân bằng giữa hai mục tiêu: một mặt giảm thiểu những tác động tiêu cực từ mạng xã hội đối với trẻ em, mặt khác vẫn bảo đảm các em có thể tiếp cận những dịch vụ cần thiết cho việc học tập, chăm sóc sức khỏe, giao tiếp và phát triển kỹ năng.

Sử dụng linh hoạt biện pháp xác minh độ tuổi

Một trong những vấn đề gây tranh luận nhiều nhất khi xây dựng đạo luật là xác minh tuổi bằng cách nào. Australia không bắt buộc doanh nghiệp phải sử dụng duy nhất giấy tờ tùy thân do nhà nước cấp. Thay vào đó, các nền tảng được khuyến khích áp dụng nhiều lớp xác minh khác nhau, kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo, phân tích hành vi sử dụng, ước lượng độ tuổi từ hình ảnh và các công nghệ xác thực hiện đại.

Mô hình nhiều lớp được kỳ vọng vừa bảo vệ quyền riêng tư của người dùng, vừa hạn chế việc thu thập quá nhiều dữ liệu nhạy cảm. Tuy nhiên, đây cũng chính là thách thức lớn nhất trong quá trình triển khai khi các công nghệ xác minh tuổi vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện.

Cần thêm thời gian để kiểm chứng

Từ góc nhìn chính sách, đạo luật của Australia không đơn thuần là quy định về độ tuổi sử dụng mạng xã hội. Đây là sự khẳng định rằng không gian số không thể tiếp tục vận hành theo nguyên tắc “phát triển trước, quản lý sau” như giai đoạn đầu của Internet.

Dù còn nhiều tranh luận về tính khả thi, chi phí thực hiện hay nguy cơ ảnh hưởng đến quyền riêng tư, quyết định của Australia đã đặt ra một câu hỏi mà mọi quốc gia đều phải đối mặt: trong thời đại các thuật toán có thể tác động mạnh mẽ đến sự phát triển của trẻ em, trách nhiệm bảo vệ các em thuộc về ai? Câu trả lời của Australia là trách nhiệm đó trước hết thuộc về những doanh nghiệp đang xây dựng và vận hành các nền tảng số.

Việc đạo luật có đạt được mục tiêu như kỳ vọng hay không vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng. Tuy nhiên, chỉ riêng việc Australia trở thành quốc gia đầu tiên đưa ra một khuôn khổ pháp lý mạnh mẽ đối với mạng xã hội đã đủ để tạo nên một dấu mốc quan trọng trong lịch sử quản trị Internet. Từ đây, cuộc tranh luận về quyền trẻ em trên không gian số không còn là vấn đề của riêng Australia mà đã trở thành chủ đề chính sách được theo dõi trên phạm vi toàn cầu.