Quy định mới về quản lý các loài động vật và thực vật nguy cấp, quý hiếm

Tổ chức, cá nhân không được sử dụng các công cụ, phương tiện mang tính tận diệt, hủy diệt để khai thác mẫu vật từ tự nhiên loài nguy cấp, quý, hiếm (trừ một số trường hợp khai thác phục vụ nghiên cứu khoa học, đối ngoại, bảo tồn khi được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt). (Ảnh: Hùng Võ/Vietnam+)

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết cơ quan này vừa ban hành Thông tư 85/2025/TT-BNNMT quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm, loài động vật rừng thông thường và thực thi Công ước CITES.

Theo quy định tại Thông tư này, các loài nguy cấp, quý, hiếm được chia thành hai nhóm quản lý, trong đó nhóm I bao gồm các loài nghiêm cấm khai thác, sử dụng mẫu vật từ tự nhiên vì mục đích thương mại, bao gồm loài được ưu tiên bảo vệ và các loài thực vật, động vật rừng thuộc nhóm thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm (IA) và nhóm động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm (IB).

Nhóm II gồm các loài hạn chế khai thác, sử dụng mẫu vật từ tự nhiên vì mục đích thương mại, bao gồm: Danh mục loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm thuộc nhóm IIA (thực vật rừng), nhóm IIB (động vật rừng).

Về nguyên tắc, biện pháp bảo tồn, bảo vệ loài nguy cấp, quý, hiếm, thông tư của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định mọi hoạt động khai thác, nuôi, trồng, chế biến, kinh doanh, vận chuyển, trưng bày, xuất nhập khẩu các mẫu vật phải bảo đảm không gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự tồn tại của loài trong tự nhiên và quản lý, chứng minh nguồn gốc hợp pháp.

Hoạt động nuôi sinh sản, xuất khẩu loài động vật nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ phục vụ mục đích thương mại chỉ được thực hiện đối với cá thể từ thế hệ F2 của loài được Cơ quan khoa học CITES Việt Nam xác định về khả năng sinh sản qua nhiều thế hệ trong môi trường có kiểm soát và không ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của loài đó trong tự nhiên.

Các hoạt động điều tra, thăm dò, nghiên cứu, khai thác, tham quan, du lịch có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến nơi sinh sống, đường di chuyển, nơi kiếm ăn của loài nguy cấp, quý, hiếm cần phải thực hiện các quy định tại thông tư này và quy định pháp luật có liên quan và có các biện pháp giảm thiểu, bảo đảm không gây ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của loài đó trong tự nhiên.

Tổ chức, cá nhân không được sử dụng các công cụ, phương tiện mang tính tận diệt, hủy diệt như: Các loại vũ khí, tên tẩm thuốc độc, chất nổ, chất độc, đào hầm, hố, cắm chông, bẫy kiềng lớn, bẫy cắm chông, bẫy gài lao, bẫy điện, bẫy sập, bẫy lưới, bẫy lồng, bẫy keo... để khai thác mẫu vật từ tự nhiên loài nguy cấp, quý, hiếm (trừ một số trường hợp khai thác phục vụ nghiên cứu khoa học, đối ngoại, bảo tồn khi được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt).

Thông tư cũng hướng dẫn cụ thể biện pháp xử lý khi động vật nguy cấp, quý, hiếm xâm hại hoặc đe dọa tính mạng, tài sản của con người. Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khi gặp tình huống này phải áp dụng biện pháp ngăn chặn, xua đuổi, hạn chế gây tổn thương cho động vật, đồng thời thông báo ngay cho sở nông nghiệp và môi trường hoặc ủy ban nhân dân cấp xã gần nhất.

Trường hợp động vật trực tiếp tấn công con người ngoài phạm vi rừng đặc dụng, khu bảo tồn, sau khi đã áp dụng biện pháp xua đuổi nhưng không hiệu quả, ủy ban nhân dân cấp xã có quyền quyết định và chỉ đạo bắt giữ.

Nếu động vật tấn công gây nguy hiểm đến tính mạng con người mà không có khả năng ngăn chặn, xua đuổi, bắt giữ, người dân được áp dụng biện pháp phòng vệ và báo cáo kịp thời cơ quan quản lý chuyên ngành tại địa phương./.

(Vietnam+)