Quy định mới về tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề của luật sư
(PLM) - Luật Luật sư (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua với nhiều quy định mới về tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề và tuyển chọn luật sư. Đáng chú ý, từ ngày 1/3/2027, kỳ thi quốc gia về luật sư sẽ được tổ chức nhằm đánh giá toàn diện năng lực, kiến thức pháp luật, đạo đức và kỹ năng nghề nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư tại Việt Nam.
Siết chặt tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề
Sáng 20/11/2026, với 470/482 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 94,19%, Quốc hội đã thông qua Luật Luật sư (sửa đổi). Luật gồm 6 chương, 36 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027, quy định về nguyên tắc, tiêu chuẩn, điều kiện, phạm vi và hình thức hành nghề; quyền, nghĩa vụ của luật sư, luật sư tập sự và hoạt động quản lý nhà nước đối với nghề luật sư.
Một trong những nội dung đáng chú ý của luật là quy định cụ thể hơn về tiêu chuẩn trở thành luật sư tại Điều 7. Theo đó, người muốn trở thành luật sư phải là công dân Việt Nam, trung thành với Tổ quốc, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật; có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày trước Quốc hội. Ảnh: Quốc hội
Về trình độ chuyên môn, người dự tuyển phải có bằng cử nhân luật, tốt nghiệp khóa đào tạo nghề luật sư hoặc thuộc trường hợp được miễn đào tạo nghề luật sư; hoàn thành tập sự hành nghề hoặc được miễn tập sự theo quy định. Đồng thời, phải đạt yêu cầu kỳ thi quốc gia về luật sư hoặc được Hội đồng tuyển chọn luật sư đánh giá đủ tiêu chuẩn, điều kiện đối với trường hợp được miễn tập sự hành nghề luật sư.
Để được chính thức hành nghề, luật sư phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện gồm có Chứng chỉ hành nghề luật sư, là thành viên của một Đoàn Luật sư và được cấp Thẻ luật sư.
Đáng chú ý, luật cũng quy định riêng đối với người có bằng luật sau đại học tại những quốc gia không đào tạo cử nhân luật, chẳng hạn chương trình Juris Doctor (J.D.) tại Mỹ, Canada. Đây là nhóm văn bằng chuyên sâu dành cho người đã tốt nghiệp đại học ở ngành khác và đáp ứng điều kiện đào tạo pháp luật tại nước sở tại.
Theo quy định được thông qua, những người thuộc trường hợp này muốn trở thành luật sư tại Việt Nam phải tốt nghiệp khóa đào tạo nghề luật sư, hoàn thành 12 tháng tập sự hành nghề và đạt yêu cầu kỳ thi quốc gia về luật sư. Như vậy, việc công nhận văn bằng đặc thù không đồng nghĩa với miễn các yêu cầu đào tạo và đánh giá năng lực nghề nghiệp.
Tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư
Điểm mới quan trọng của Luật Luật sư (sửa đổi) là thiết lập cơ chế tuyển chọn thông qua kỳ thi quốc gia về luật sư. Theo đó, việc đánh giá người muốn trở thành luật sư được thực hiện theo hai hình thức: tổ chức kỳ thi quốc gia và xét hồ sơ đối với những trường hợp được miễn tập sự hành nghề luật sư.
Kỳ thi quốc gia hướng đến đánh giá toàn diện kiến thức pháp luật, nhận thức chính trị, phẩm chất đạo đức, quy tắc ứng xử nghề nghiệp và kỹ năng hành nghề. Qua đó, việc công nhận năng lực của người dự tuyển không chỉ dựa trên quá trình đào tạo, tập sự mà còn được kiểm tra, đánh giá thống nhất theo tiêu chuẩn chung.
Theo quy định, Hội đồng tuyển chọn luật sư do Bộ trưởng Bộ Tư pháp quyết định thành lập. Thành phần Hội đồng gồm lãnh đạo Bộ Tư pháp giữ vai trò Chủ tịch; Thường trực Liên đoàn Luật sư Việt Nam là Phó Chủ tịch thường trực, cùng đại diện các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ sở đào tạo nghề luật sư, tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, chuyên gia và luật sư.
Việc thiết kế Hội đồng với sự tham gia của nhiều cơ quan, tổ chức nhằm kết hợp trách nhiệm quản lý nhà nước với kinh nghiệm chuyên môn và vai trò tự quản nghề nghiệp của giới luật sư.
Đối với những người được miễn tập sự hành nghề luật sư, thay vì bắt buộc tham gia kỳ thi, Hội đồng tuyển chọn sẽ xem xét hồ sơ để đánh giá mức độ đáp ứng tiêu chuẩn và điều kiện trở thành luật sư theo quy định.
Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, việc chỉnh lý quy định về văn bằng luật sau đại học nhằm bảo đảm kiến thức pháp lý nền tảng, đồng thời tạo cơ hội thu hút nguồn nhân lực có trình độ, am hiểu pháp luật quốc tế.
Việc bổ sung kỳ thi quốc gia và hoàn thiện các tiêu chuẩn hành nghề được kỳ vọng tạo cơ chế đánh giá thống nhất, minh bạch, nâng cao chất lượng đầu vào của đội ngũ luật sư. Qua đó, góp phần xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, trình độ chuyên môn và năng lực thực tiễn, đáp ứng yêu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp cũng như yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.
