Quy định mới về xác định xuất xứ hàng hóa nội địa từ năm 2027

Từ ngày 1/1/2027, Nghị định 384/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, thiết lập khung pháp lý chi tiết về việc xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước.

Quy định mới đặt ra các tiêu chuẩn cụ thể đối với hàng hóa có xuất xứ thuần túy và không thuần túy, đồng thời nâng cao trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp trong việc minh bạch thông tin thị trường.

Từ góc độ quản lý thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, việc minh bạch hóa nguồn gốc hàng hóa sản xuất, lưu thông nội địa luôn đóng vai trò then chốt. Nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý trong lĩnh vực này, Chính phủ vừa ban hành Nghị định 384/2026/NĐ-CP, đánh dấu bước chuyển biến quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa nội địa từ năm 2027.

Từ 2027, siết chặt quản lý xuất xứ hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước

Theo nội dung văn bản, hàng hóa được công nhận có xuất xứ Việt Nam khi thuộc một trong hai nhóm chính: hàng hóa có xuất xứ thuần túy hoặc hàng hóa có xuất xứ không thuần túy tại Việt Nam.

Đối với các mặt hàng có tính chất đặc thù thuộc phạm vi quản lý chuyên ngành, các Bộ và cơ quan ngang Bộ sẽ xây dựng quy định riêng nhưng vẫn phải bảo đảm sự phù hợp với tinh thần chung của Nghị định 384/2026/NĐ-CP.

Xét về nhóm hàng hóa có xuất xứ thuần túy, văn bản quy định rõ các tiêu chí cụ thể bao gồm cây trồng và sản phẩm từ cây trồng được trồng và thu hoạch tại Việt Nam; động vật sinh ra hoặc nuôi dưỡng tại Việt Nam cùng các sản phẩm từ nguồn gốc này.

Bên cạnh đó, nhóm này còn bao gồm sản phẩm thu được từ hoạt động săn bắt, đánh bắt, nuôi trồng, thu lượm; khoáng sản và chất sản sinh tự nhiên được chiết xuất hoặc khai thác từ lãnh thổ, vùng nước, đáy biển hoặc dưới đáy biển thuộc chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam theo luật pháp quốc tế.

Các sản phẩm đánh bắt hải sản từ vùng biển cả bằng tàu đăng ký và treo cờ Việt Nam, cũng như vật phẩm thu được trong quá trình sản xuất hoặc tiêu dùng này chỉ có thể tái chế hoặc làm nguyên liệu thô, cũng nằm trong diện này.

Trong khi đó, đối với nhóm hàng hóa có xuất xứ không thuần túy, tiêu chuẩn xác định được tính toán dựa trên sự chuyển đổi mã số hàng hóa hoặc việc đạt hàm lượng giá trị Việt Nam (VVC) tối thiểu 30% theo các công thức chuyên môn.

Trong đó, trị giá vật liệu đóng gói và bao bì chứa đựng là một phần cấu thành được tính trực tiếp vào hàm lượng VVC. Đặc biệt, đối với các sản phẩm thuộc lĩnh vực công nghệ thông tin và công nghệ số, các công đoạn tạo ra giá trị gia tăng tại Việt Nam như chi phí nghiên cứu, phát triển, thiết kế, lập trình, số hóa, tự động hóa, cùng chi phí thử nghiệm kỹ thuật và kiểm thử phần mềm đều được tính vào hàm lượng VVC.

Các thương nhân có quyền lựa chọn áp dụng công thức trực tiếp hoặc gián tiếp theo năm tài chính, đồng thời các quy định về gia công chế biến đơn giản hay yếu tố không được xem xét xuất xứ sẽ không áp dụng cho nhóm công nghệ này.

Song song với các tiêu chí kỹ thuật, Nghị định cũng áp đặt những yêu cầu pháp lý chặt chẽ đối với các tổ chức, cá nhân và thương nhân khi thể hiện xuất xứ Việt Nam trên nhãn hàng hóa hoặc tài liệu liên quan.

Theo đó, các chủ thể phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật về ghi nhãn, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và chất lượng sản phẩm. Các đơn vị chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của thông tin đã công bố, đồng thời có trách nhiệm lưu trữ hồ sơ, chứng từ chứng minh nguồn gốc như hóa đơn đầu vào, bảng kê nguyên vật liệu và mô tả quy trình sản xuất dưới dạng dữ liệu điện tử hoặc văn bản để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra.

“

Về hiệu lực thi hành, Nghị định 384/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Đối với những hàng hóa đã được gắn nhãn thể hiện xuất xứ Việt Nam đúng quy định trước thời điểm này, pháp luật cho phép tiếp tục sử dụng nhãn đó cho đến khi sản phẩm hết hạn sử dụng, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi và lưu thông hàng hóa trên thị trường.