Quy định 'người làm việc trên nền tảng số tham gia BHXH bắt buộc' là chưa khả thi

Sáng 21/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày tờ trình Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH).

Mở rộng độ bao phủ của chính sách BHXH

Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ, về sửa đổi, hoàn thiện về chế độ, chính sách BHXH, dự thảo luật chỉ sửa đổi bổ sung một số quy định về chế độ chính sách nhằm đảm bảo tính thống nhất trong các quy định của Luật BHXH và tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan trong quá trình triển khai thực hiện.

Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải. Ảnh: Như Ý.

Cụ thể, sửa đổi quy định theo hướng người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện.

Cùng với đó, để đảm bảo có lộ trình mở rộng độ bao phủ của chính sách BHXH phù hợp, khả thi đối với nhóm đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, tại dự thảo luật bổ sung, sửa đổi quy định theo hướng: Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số trên cơ sở đề xuất của Chính phủ.

Tuy nhiên, ông Hải cho biết, để đảm bảo có lộ trình mở rộng độ bao phủ của chính sách BHXH đối với nhóm đối tượng này, tại dự thảo luật bổ sung, sửa đổi quy định theo hướng: Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên trên cơ sở đề xuất của Chính phủ phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ.

Bộ trưởng Nội vụ cũng nêu, hiện nay, Đảng ủy Chính phủ đang nghiên cứu xây dựng Nghị quyết mới về chính sách tiền lương và BHXH để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định; nội dung này sẽ được Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo cùng các cơ quan nghiên cứu thể chế hoá cụ thể sau khi Trung ương thông qua nghị quyết mới.

Tờ trình cũng nêu dự thảo luật sửa đổi, hoàn thiện liên quan đến khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư quỹ BHXH.

Theo đó, thực hiện kết luận của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, cơ quan có liên quan cập nhật, bổ sung việc tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện đầu tư quỹ BHXH và đề xuất phương án:

“Tiền gửi tại các ngân hàng, gồm:

Ngân hàng thương mại nhà nước;

Ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước trên 50% vốn điều lệ;

Ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước và doanh nghiệp nhà nước trên 50% vốn điều lệ, ngân hàng thương mại cổ phần có vốn doanh nghiệp nhà nước trên 50% vốn điều lệ.

Không thực hiện đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội tại các ngân hàng thương mại đang được kiểm soát đặc biệt.”

Dự thảo cũng nêu rõ quy định: Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí, cơ chế đánh giá, lựa chọn, giám sát, kiểm soát rủi ro, lộ trình đa dạng hóa, danh mục đầu tư, cơ cấu đầu tư và phương thức đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội, bảo đảm nguyên tắc quy định.

Cần cân nhắc, đánh giá tác động kỹ lưỡng, đa chiều

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất và giải trình của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền lao động, quyền an sinh xã hội, phúc lợi xã hội và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 28 về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh. Ảnh: Như Ý.

Tuy nhiên, việc quy định nhóm đối tượng “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” thuộc phạm vi tham gia BHXH bắt buộc là rất rộng, chưa bảo đảm tính khả thi, cần được cân nhắc, đánh giá tác động kỹ lưỡng, đa chiều.

Do đó, ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp tục xem xét và thực hiện đầy đủ Kết luận số 276 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghiên cứu, bổ sung trong dự thảo Luật quy định rõ đối tượng và thời điểm cụ thể triển khai thực hiện.

Trường hợp chưa thể quy định rõ đối tượng, thời điểm triển khai, chưa đạt được sự đồng thuận của đối tượng dự kiến sẽ phải tham gia BHXH bắt buộc, đề nghị Chính phủ sửa đổi nội dung này khi sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm xã hội do quy định hiện hành đã bao phủ các trường hợp mà Chính phủ đề xuất.

Về danh mục đầu tư quỹ BHXH, theo ông Nguyễn Đắc Vinh, ủy ban thấy rằng, Chính phủ cơ bản đã tiếp thu ý kiến Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và việc sửa đổi, bổ sung theo hướng chỉ quy định chung về các ngân hàng được nhận tiền gửi từ quỹ bảo hiểm xã hội; sửa đổi, bổ sung theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí, cơ chế đánh giá, lựa chọn, giám sát, kiểm soát rủi rolà phù hợp.

Bên cạnh đó, ủy ban cho rằng, dự thảo luật cần bổ sung quy định cụ thể trách nhiệm của các cơ quan có liên quan trong hoạt động đầu tư quỹ, đặc biệt là vai trò của Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội, cơ quan bảo hiểm xã hội trong việc quyết định và chịu trách nhiệm trước Chính phủ về danh mục đầu tư, cơ cấu đầu tư và phương thức đầu tư cụ thể nhằm bảo đảm an toàn, bảo toàn, bền vững và hiệu quả của quỹ.