Quy hoạch sông Hồng: Những công trình nào được ưu tiên đầu tư?

Tổ chức không gian, hoàn thiện khung hạ tầng

Theo Quyết định số 6075/QĐ-UBND, khu vực nghiên cứu phân khu đô thị sông Hồng rộng khoảng 11.418ha, dân số dự báo từ 800.000 - 1.200.000 người. Trong đó, đất dân dụng khoảng 6.594ha, gồm đất dịch vụ công cộng đô thị 683ha, đất cây xanh sử dụng công cộng đô thị 2.476ha đất giao thông đô thị 1.197ha và đất đơn vị ở 2.236ha. Đất ngoài dân dụng khoảng 1.283ha, gồm đất tôn giáo, di tích, cây xanh chuyên dụng, đất an ninh, quốc phòng và đất hạ tầng kỹ thuật khác. Đất khác khoảng 3.541ha chủ yếu là đất nông nghiệp và sông, suối, kênh, rạch.

Ngã ba sông giao giữa sông Hồng và sông Đuống (ảnh chụp ngày 13-9-2026). Ảnh: Phạm Hùng

Về chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc, quyết định xác định đất dân dụng tối thiểu 45m²/người; đất đơn vị ở mới từ 15-45m²/người; đất cây xanh sử dụng công cộng đô thị tối thiểu 12m²/người; đất dịch vụ công cộng tối thiểu 5m²/người và tỷ lệ đất giao thông tối thiểu 13%. Các chỉ tiêu này là cơ sở để xác định quy mô, chức năng và mật độ phát triển tại từng khu vực.

Về tổ chức không gian, khu vực được chia thành 3 đoạn. Đoạn D1 (cầu Hồng Hà – cầu Thăng Long): Phát triển không gian sinh thái, bảo tồn thiên nhiên, làng xóm hiện hữu, kết hợp thể thao, nghiên cứu, trải nghiệm và các khu đô thị mật độ thấp.

Đoạn D2 (cầu Thăng Long – cầu Thanh Trì): Phát triển khu vực hỗn hợp, đa chức năng, tập trung các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thương mại, tài chính quốc tế, du lịch và đổi mới sáng tạo.

Đoạn D3 (cầu Thanh Trì – cầu Mễ Sở): Hình thành hệ thống công viên đô thị, nghỉ dưỡng sinh thái, không gian trải nghiệm, kết hợp phát triển cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy phục vụ du lịch.

Đối với hạ tầng kỹ thuật, quy hoạch xác định mạng lưới giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy; hệ thống cấp nước, thoát nước, cấp điện, thông tin liên lạc và các công trình đầu mối. Trong đó, mạng lưới cấp nước được tổ chức theo các tuyến ống truyền dẫn, phân phối; hệ thống thoát nước mưa, nước thải được nghiên cứu phù hợp với từng khu vực, gắn với các công trình xử lý. Hạ tầng xã hội được bố trí với các công trình giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, dịch vụ công cộng và không gian sinh hoạt cộng đồng, đáp ứng nhu cầu dân cư.

Đặc biệt, trong giai đoạn đầu, thành phố tập trung triển khai các dự án thành phần như trục Đại lộ cảnh quan hai bên sông, công viên công cộng phường Phú Thượng, khu Phòng khách đô thị và khu tái định cư Lĩnh Nam, Long Biên. Giai đoạn tiếp theo sẽ hoàn thành các dự án còn lại, từng bước hình thành các khu chức năng đô thị mới và hệ thống hạ tầng đồng bộ hai bên sông.

Hài hòa với tự nhiên và đời sống đô thị

Từ những chỉ tiêu và định hướng tổ chức không gian trong quy hoạch, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu kết hợp giữa phát triển hạ tầng, khai thác cảnh quan và bảo đảm đặc tính tự nhiên của dòng sông.

Trục sông Hồng được xác định là khu vực góp phần gia tăng quỹ không gian xanh của thành phố. Ảnh: Phạm Hùng

Theo KTS Tô Anh Tuấn, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội cho rằng, ưu tiên đầu tiên của không gian sông Hồng là thoát lũ, cũng chính là bảo đảm an toàn cho cuộc sống người dân và thành phố. Theo ông, không gian bãi sông có thể tổ chức thành các lớp theo cao độ, khu vực thấp dành cho bảo tồn thiên nhiên; khu vực cao hơn có thể bố trí sản xuất nông nghiệp, công viên, vui chơi, giải trí; những khu vực ít ngập hơn có thể phát triển công viên đô thị, công viên chuyên đề và các hoạt động thể thao.

Còn theo PGS.TS Trần Minh Tùng, Khoa Kiến trúc và quy hoạch, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội: “Sông Hồng là câu chuyện của cảnh quan, đồng thời là câu chuyện về thoát lũ. Nếu bố trí dân cư sinh sống tại những khu vực có nguy cơ thiên tai, người dân sẽ phải đối mặt với những rủi ro khó lường. Vì vậy, chuyển đổi không gian ven sông thành hệ thống công viên là một giải pháp tương đối hợp lý, vừa góp phần bảo đảm khả năng thoát lũ, vừa tạo lập không gian mở phục vụ người dân đô thị”.

Ở góc độ kết nối, KTS Trần Minh Tuấn, Nhóm nghiên cứu Không gian mặt nước Hà Nội cho rằng, việc tổ chức giao thông cần tạo điều kiện để người dân từ khu vực nội đô tiếp cận sông Hồng. Ông nhấn mạnh, “quay mặt vào sông” không chỉ là hướng các công trình về phía dòng sông mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để người dân đến sinh hoạt, vui chơi, trải nghiệm không gian văn hóa.

Những ý kiến này gợi mở yêu cầu tổ chức không gian ven sông không chỉ dừng ở việc xây dựng các công trình giao thông, công viên hay khu chức năng mà còn phải bảo đảm khả năng tiếp cận và sử dụng của người dân, đồng thời tôn trọng quy luật tự nhiên của dòng sông.

Với việc xác định cụ thể chức năng sử dụng đất, chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc, hệ thống hạ tầng và các hạng mục ưu tiên, Quyết định 6075 tạo cơ sở để triển khai các dự án thành phần theo từng giai đoạn. Đây cũng là bước cụ thể hóa định hướng phát triển sông Hồng thành một trục không gian đô thị, cảnh quan và sinh thái có cấu trúc thống nhất.