Quy hoạch TP HCM tầm nhìn 100 năm: Dự báo dân số có thể xa với thực tế

Ngày 26/10, Ban đô thị HĐND TP HCM đã tổ chức cuộc họp thẩm tra dự thảo Nghị quyết thông qua Quy hoạch tổng thể TP HCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm.

Tại cuộc họp, lãnh đạo TP HCM đã công bố báo cáo khảo sát công tác lập Quy hoạch tổng thể, kèm theo dự thảo Quyết định của UBND thành phố phê duyệt Quy hoạch tổng thể.

Đóng góp vào dự thảo Quyết định, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA) kiến nghị sửa đổi quy định liên quan đến dự báo quy mô dân số và sức chứa đô thị tại các thời điểm 2030, 2035, 2045 và 2050. Theo ông, đây là căn cứ đầu vào rất quan trọng để xây dựng Quy hoạch tổng thể thành phố tầm nhìn 100 năm.

Theo HoREA, dân số TP HCM sau hợp nhất hiện vào khoảng 14 triệu người, bao gồm người thường trú và người tạm trú từ 6 tháng trở lên.

Dự thảo Quy hoạch tổng thể TP HCM dự báo dân số vào năm 2050 có thể đạt 22–23 triệu người. Ảnh: VGP

Trong khi đó, dự thảo Quy hoạch tổng thể dự báo dân số thành phố sẽ tiếp tục tăng trong 25 năm tới. Cụ thể, đến năm 2030, dân số TP.HCM có thể đạt 15,5–16 triệu người; năm 2035 đạt 17–18 triệu người; năm 2045 đạt 20–21 triệu người và đến năm 2050 có thể lên 22–23 triệu người.

Như vậy, trong giai đoạn 2026–2030, dân số thành phố dự kiến tăng thêm 1,5–2 triệu người, tương đương 200.000–300.000 người mỗi năm. Giai đoạn 2030–2035, mức tăng dự kiến là 300.000–400.000 người mỗi năm. Đến giai đoạn 2035–2045, dân số có thể tăng bình quân 600.000 người mỗi năm, trước khi giảm xuống khoảng 500.000 người mỗi năm trong giai đoạn 2045–2050.

Tuy nhiên, ông Châu cho rằng, dự báo này còn quá lạc quan. Chủ tịch HoREA cho rằng, dù quy hoạch đã tính đến khả năng tốc độ tăng dân số giảm dần sau năm 2035, các con số dự báo vẫn có thể chưa phản ánh đầy đủ hai xu hướng quan trọng, đó là già hóa dân số và số người nhập cư vào TP.HCM suy giảm.

"Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng đáng kể đến quy mô dân số thực tế của thành phố trong dài hạn", ông nói.

Phân tích rõ hơn về vấn đề này, Chủ tịch HoREA cho biết, đối với xu thế giảm đà tăng dân số tự nhiên do giảm mức sinh và do già hóa dân số đang có biểu hiện rất rõ.

Thứ nhất, mức sinh tại TP HCM chỉ đạt 1,51 con/phụ nữ, rất thấp so với mức sinh thay thế 2,1 con/phụ nữ của quốc gia.

Thứ hai, dân số cao tuổi ngày càng tăng. Theo Đề án phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, năm 2025, TP.HCM có 1.572.988 người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 11,4% dân số.

Số người cao tuổi được dự báo vượt 3 triệu vào năm 2038 và tăng lên khoảng 4,6 triệu người vào năm 2048, tương đương khoảng 18% dân số thành phố. Diễn biến này cho thấy áp lực già hóa dân số sẽ ngày càng lớn, kéo theo những yêu cầu mới đối với hệ thống y tế, chăm sóc xã hội, nhà ở và hạ tầng đô thị.

“Đáng lưu ý là theo số liệu thống kê, TP HCM đã bước vào thời kỳ già hoá dân số kể từ năm 2017 và rất khó đảo ngược xu thế này. Hiện chỉ có thể làm chậm quá trình già hoá dân số mà thôi”, ông nói.

Bên cạnh mức tăng dân số tự nhiên, Chủ tịch HoREA cho rằng tốc độ tăng dân số cơ học tại TP.HCM cũng có xu hướng chậm lại do lượng người nhập cư giảm.

Trong khoảng 20 năm trước đây, TP HCM (cũ) thu hút trung bình khoảng 200.000 người nhập cư mỗi năm, chủ yếu là lao động phổ thông. Nguyên nhân là thành phố tập trung nhiều ngành kinh tế thâm dụng lao động, trong khi tốc độ phát triển công nghiệp tại các tỉnh trong khu vực còn tương đối chậm.

Tuy nhiên, khoảng 10 năm trở lại đây, quá trình công nghiệp hóa được đẩy mạnh tại nhiều địa phương, kéo theo sự hình thành của các cực tăng trưởng mới. Những khu vực này tạo thêm việc làm, giúp giữ chân người lao động tại địa phương và làm giảm sức hút nhập cư của TP.HCM. Cơ cấu người nhập cư cũng thay đổi theo hướng giảm lao động phổ thông, tăng lao động có trình độ và tay nghề cao.

Ngoài ra, Chủ tịch HoREA cho rằng quy hoạch thành phố cần tính đến lượng khách du lịch quốc tế. Theo các mục tiêu được đề cập, Việt Nam hướng tới thu hút 45-50 triệu lượt khách quốc tế, trong khi TP HCM đặt mục tiêu đón 20 triệu lượt vào năm 2030. Riêng dự án Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ được giới thiệu có khả năng đón 40 triệu lượt khách mỗi năm.

Theo ông, đây cũng là những yếu tố cần được xem xét khi dự báo dân số quy đổi, tức quy mô dân số tính toán để phản ánh nhu cầu thực tế về hạ tầng và dịch vụ. Việc đánh giá đầy đủ cả xu hướng nhập cư lẫn lượng khách đến thành phố sẽ góp phần giúp dự thảo quy hoạch tổng thể TP HCM sát với thực tế hơn.