Quyền lực của những triệu phú ẩn dật ở Mỹ

Minh họa. Ảnh: Vogue.

Tác giả cuốn sách là hai nhà kinh tế học Owen Zidar và Eric Zwick, những người đã dành hơn một thập kỷ nghiên cứu về những người giàu có nhất nước Mỹ. Theo NPR, lời giải đáp của họ về những triệu phú ngầm trong cuốn sách thách thức quan điểm phổ biến cho rằng quyền lực tại nước Mỹ chỉ nằm trong tay một số ít tỷ phú siêu giàu.

Những triệu phú ngầm ở khắp nơi

Tại một thị trấn hay thành phố bất kỳ ở nước Mỹ, người giàu nhất có lẽ không phải là một doanh nhân công nghệ hay nhà quản lý quỹ đầu tư mạo hiểm. Nhiều khả năng đó là một nha sĩ sở hữu chuỗi 6 phòng khám hoặc một nhà thầu hệ thống sưởi và điều hòa không khí, với những chiếc xe tải xuất hiện ở khắp mọi nơi.

Khác với tưởng tượng truyền thống về những ông chủ nhà máy đường sắt, tài chính, thép, than đá và dầu mỏ, Zwick chỉ ra rằng nhiều nhân vật giàu có hiện nay đến từ mảng dịch vụ.

"Chúng tôi thấy những bác sĩ, nha sĩ, đại lý ôtô, luật sư,… tất cả đều thuộc nhóm dịch vụ đòi hỏi chuyên môn cao", Zwick nói.

Owen Zidar và Eric Zwick gọi họ là những người giàu ngầm, thường tích lũy tài sản nhờ sự nỗ lực làm việc bền bỉ trong nhiều năm. Nghiên cứu của hai tác giả cho thấy có rất nhiều người như vậy ở Mỹ. Ước tính có khoảng 5 triệu hộ gia đình sở hữu khối tài sản trị giá ít nhất 5 triệu USD, với tổng tài sản gộp lại lớn gấp hơn 13 lần so với tổng tài sản của nhóm 400 người giàu nhất trong danh sách Forbes 400.

"Đây không chỉ là câu chuyện về sự giàu có tập trung ở các vùng ven biển, Thung lũng Silicon hay ngành tài chính. Đây là một hiện tượng phổ biến hơn và cũng gần gũi hơn nhiều với cuộc sống của đông đảo người dân Mỹ", Zwick, giáo sư kinh tế tại Trường Kinh doanh Booth thuộc Đại học Chicago, chia sẻ với CBS News.

Xét về tập thể, những người này nắm giữ khối tài sản lớn hơn nhiều so với các tỷ phú thường xuyên thu hút sự chú ý của dư luận. Nhiều triệu phú giàu ngầm cũng đủ khả năng sở hữu siêu du thuyền, những ngôi nhà rộng hơn 900 m2 hay có hổ làm thú cưng.

Cuốn sách ra mắt tháng 9 này. Ảnh: CBS News.

Về chân dung của những người làm chủ các doanh nghiệp này, trang New Yorker đã chia sẻ một số mô tả chi tiết. Hình mẫu điển hình của một người sở hữu khối tài sản trên 10 triệu USD là một người đàn ông da trắng, có trình độ đại học và đã 62 tuổi, bởi lẽ cần nhiều thời gian để gây dựng nên những doanh nghiệp như vậy.

Họ cũng có tỷ lệ kết hôn cao bất thường. Trong khi mức trung bình của dân số nói chung là khoảng 50%, thì tỷ lệ kết hôn ở nhóm đối tượng này lên tới 90%.

Cuộc sống hàng ngày của họ "đầy ắp công việc, bận rộn và tẻ nhạt" vì họ thường có xu hướng dồn toàn bộ tâm trí vào một mục tiêu duy nhất. Họ thường chỉ sở hữu một doanh nghiệp và dốc toàn lực cho nó một cách bền bỉ.

Quyền lực thật sự của những người giàu ngầm

Trong khi phác họa một số triệu phú kinh doanh truyền thống như hiện thân của "Giấc mơ Mỹ", những doanh nhân tự thân đi lên từ hai bàn tay trắng nhờ cung cấp cho người tiêu dùng các sản phẩm và dịch vụ tốt hơn, cuốn sách cũng tiết lộ một khía cạnh kém tươi sáng hơn.

The Everywhere Millionaire chỉ ra cách nhiều triệu phú đã sử dụng tầm ảnh hưởng của mình để định hình các chính sách công theo hướng có lợi cho họ. Họ đã giành chiến thắng trong những cuộc đấu tranh nhằm giảm bớt gánh nặng thuế. Ngoài ra, trong nhiều ngành công nghiệp và dịch vụ, họ đã tìm cách thiết lập các quy tắc và quy định nhằm bảo vệ lợi nhuận của mình, đồng thời đẩy chi phí lên cao cho người tiêu dùng.

Ví dụ, các nhà kinh tế từ lâu đã chỉ trích giới bác sĩ và các nhóm nghề nghiệp liên quan khi tìm cách hạn chế nguồn cung dịch vụ y tế, qua đó làm gia tăng chi phí bệnh nhân phải trả. Ngành y lâu nay luôn muốn hạn chế số lượng vị trí bác sĩ nội trú y khoa và phản đối việc cho phép các y tá chuyên khoa và các nhà cung cấp dịch vụ bên ngoài đảm nhận công việc hiện thuộc về các bác sĩ.

Các nhà kinh tế cũng kể một câu chuyện tương tự về các nhà môi giới bất động sản, khi họ tìm cách duy trì vai trò trung gian và các khoản hoa hồng khổng lồ đi kèm.

Một ví dụ điển hình khác là các đại lý ôtô, đóng vai trò trung gian giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng. Trong khi họ cung cấp các dịch vụ có giá trị như xử lý yêu cầu bảo hành hay cho phép người tiêu dùng lái thử xe trước khi mua, họ cũng được hưởng lợi từ hàng loạt biện pháp bảo vệ, chẳng hạn như hạn chế các nhà sản xuất ôtô bán trực tiếp cho người tiêu dùng và độc quyền bán hàng với các thương hiệu xe hơi liên kết.

Tesla dưới sự lãnh đạo của Elon Musk đã tìm cách bỏ qua mô hình đại lý truyền thống để bán xe trực tiếp cho người tiêu dùng. Ông đã đạt được thành công ở một số bang, nhưng các đại lý xe hơi cũng tỏ ra là những đối thủ cực kỳ đáng gờm.

Ai cũng bàn tán về giới tài phiệt (oligarch). Nhưng Zwick nói đùa rằng còn có một nhóm người giàu quyền lực khác ở Mỹ: giới middle-garch (tạm dịch: tài phiệt tầm trung). Các doanh nghiệp của họ có thể không hào nhoáng hay thú vị bằng những công ty phóng tên lửa vào vũ trụ hay sở hữu các thuật toán chi phối cuộc sống. Họ có thể không phải là những người nổi tiếng, nhưng quyền lực của họ không hề kém cạnh.