Quyết liệt các giải pháp, không để kiến nghị kiểm toán bị 'chìm xuồng'

Công tác theo dõi, kiểm tra, đôn đốc thực hiện kiến nghị kiểm toán được KTNN xác định rõ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và triển khai thực hiện bằng nhiều giải pháp quyết liệt. Ảnh: TL

Hơn 57% kiến nghị kiểm toán chưa thực hiện thuộc trách nhiệm của đơn vị được kiểm toán

Theo Báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2024 của KTNN gửi Quốc hội tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, kết quả thực hiện kiến nghị kiểm toán thời gian qua có nhiều chuyển biến tích cực.

Đối với niên độ ngân sách năm 2023, báo cáo của KTNN cho thấy, về xử lý tài chính, xử lý khác, cơ bản các đơn vị được kiểm toán đã thực hiện nghiêm. Đến thời điểm báo cáo, số đã thực hiện là 27.507,34/31.093,33 tỷ đồng, đạt 88,47%, trong đó: kiến nghị tăng thu, giảm chi thực hiện 15.092,12 tỷ đồng, đạt 93,88%; kiến nghị khác thực hiện 12.415,22 tỷ đồng, đạt 82,67%.

Về hủy bỏ, sửa đổi, bổ sung cơ chế chính sách, có 62304/177 nội dung/văn bản đã được thực hiện; còn 115306/177 nội dung/văn bản các đơn vị đang tiếp thu nghiên cứu sửa đổi theo quy định ban hành văn bản. Đồng thời, có 48/93 báo cáo kiểm toán có kiến nghị kiểm điểm đã được thực hiện đầy đủ.

Trong năm 2025, các đơn vị cũng tiếp tục thực hiện kiến nghị về xử lý tài chính đối với niên độ NSNN năm 2022 trở về trước; trong đó đã thực hiện thêm 7.814,36 tỷ đồng (tăng thu, giảm chi NSNN 2.159,75 tỷ đồng; kiến nghị khác 5.654,60 tỷ đồng), bằng 13,22% tổng số kiến nghị chưa thực hiện tính đến thời điểm 31/12/2024.

Đến thời điểm báo cáo (tính đến 31/12/2025), tổng kiến nghị xử lý tài chính, xử lý khác chưa thực hiện niên độ 2023 trở về trước là 54.860,9 tỷ đồng (gồm: số kiến nghị chưa thực hiện niên độ 2023 là 3.585,99 tỷ đồng; số kiến nghị chưa thực hiện niên độ 2022 trở về trước là 51.274,91 tỷ đồng).

Làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm, “đi đến cùng” kiến nghị kiểm toán

Triển khai thực hiện Nghị quyết số 223/2025/QH15 của Quốc hội về bổ sung dự toán thu NSNN năm 2023 và phê chuẩn quyết toán NSNN năm 2023, KTNN cho biết, toàn Ngành đã xác định rõ từng nội dung cần tập trung thực hiện trong quá trình kiểm toán theo nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết.

Theo đó, công tác theo dõi, kiểm tra, đôn đốc thực hiện kiến nghị kiểm toán được xác định rõ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Ngành và đã được thể chế hóa bằng Nghị quyết của Đảng ủy KTNN. Kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán được gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, là một trong những tiêu chí đánh giá, xếp loại hằng năm của đơn vị và từng công chức, kiểm toán viên. Đặc biệt năm 2025, kết quả thực hiện kiến nghị kiểm toán là một trong những tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ (KPI) của Tổng Kiểm toán nhà nước.

Năm 2025, ngoài các đơn vị chủ trì cuộc kiểm toán ban hành nhiều lượt văn bản đôn đốc các đơn vị thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán, ngày 17/10/2025, KTNN đã ban hành Công văn số 1420/KTNN-TH đôn đốc 87 Bộ, ngành, đã phương, đơn vị chưa thực hiện các kết luận, kiến nghị kiểm toán.

Đặc biệt, thực hiện Kết luận Phiên họp thứ 28 của Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, KTNN đã ban hành Công văn số 990/KTNN-TH ngày 13/8/2025 gửi các đơn vị trực thuộc để triển khai rà soát, lập danh mục các nội dung kết luận, kiến nghị kiểm toán đến nay chưa hoàn thành, chưa được thực hiện. Trên cơ sở đó, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm để có giải pháp thực hiện và xác định rõ thời gian hoàn thành, không để “chìm xuồng” sau khi vận hành tổ chức bộ máy mới.

Bên cạnh đó, Tổng Kiểm toán nhà nước tiếp tục duy trì việc tóm tắt kết quả, kiến nghị kiểm toán chủ yếu từ cuộc kiểm toán ngay sau khi Báo cáo kiểm toán được phát hành, gửi tới Bí thư thành ủy, tỉnh ủy để nắm bắt, thuận lợi trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện đầy đủ kiến nghị kiểm toán của KTNN.

Để công tác theo dõi, kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán được thực hiện hiệu quả và đi vào nền nếp hơn, Tổng Kiểm toán nhà nước đã ban hành Thông tư số 01/2026/TT-KTNN yêu cầu các KTNN chuyên ngành, khu vực thường xuyên theo dõi, cập nhật tình hình thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán; tổ chức các đoàn kiểm tra tình hình thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán trực tiếp tại các đơn vị chưa thực hiện đầy đủ, kịp thời kiến nghị kiểm toán; kịp thời ban hành văn bản đôn đốc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán.

Cùng với đó, thực hiện yêu cầu của Quốc hội, KTNN đã tập trung đánh giá về công tác chuyển nguồn trong các cuộc kiểm toán hàng năm của KTNN, đồng thời thể chế hóa nội dung này tại các văn bản chỉ đạo của Ngành. Kết quả kiểm toán đã chỉ ra những tồn tại trong công tác chuyển nguồn tại một số Bộ, cơ quan trung ương, địa phương và các đơn vị quản lý thu, chi NSNN; kiến nghị xử lý, thu hồi đối với các khoản chi chuyển nguồn không đúng quy định.

Đồng thời, KTNN tiếp tục đẩy mạnh thực hiện công khai kết quả kiểm toán của các cuộc kiểm toán và kiểm toán quyết toán NSNN theo quy định; công khai danh sách các tổ chức, cá nhân không thực hiện kết luận, kiến nghị của KTNN; tiếp tục thực hiện số hóa báo cáo kiểm toán để cung cấp cho Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và các cơ quan hữu quan.

“Đối với các cuộc kiểm toán có phát hiện thất thoát, lãng phí và các cuộc kiểm toán đăng ký chất lượng vàng hoặc đề nghị khen thưởng đột xuất: Chậm nhất trong thời gian 30 ngày sau khi phát hành Báo cáo kiểm toán, thủ trưởng đơn vị chủ trì cuộc kiểm toán có trách nhiệm biên tập một số nội dung, phát hiện trọng yếu để công khai trên Cổng thông tin điện tử của Kiểm toán nhà nước, Báo Kiểm toán” - Báo cáo của KTNN nêu rõ.

Đề xuất cơ chế xử lý đối với kết luận, kiến nghị kiểm toán không còn khả năng thực hiện

Nghị quyết số 223/2025/QH15 giao KTNN rà soát, tổng hợp thông tin, số liệu và đề xuất sửa đổi các luật có liên quan và các giải pháp xử lý các vấn đề không thuộc thẩm quyền để xử lý các kết luận, kiến nghị của KTNN không còn khả năng thực hiện do cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp phá sản, giải thể hoặc cá nhân đã chết, mất năng lực hành vi dân sự và các trường hợp bất khả kháng khác.

KTNN thực hiện rà soát các trường hợp kiến nghị kiểm toán không còn khả năng thực hiện, đề xuất phương án xử lý. Ảnh: Đ. KHOA

Thực hiện nhiệm vụ này, trong quá trình theo dõi, kiểm tra tình hình thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán, các đơn vị chủ trì cuộc kiểm toán luôn phối hợp với các đơn vị được kiểm toán rà soát các trường hợp kiến nghị kiểm toán không còn khả năng thực hiện do các trường hợp bất khả kháng.

Ngoài ra, KTNN đã kịp thời rà soát, báo cáo Bộ Tài chính đề xuất cơ chế xử lý chung đối với các kết luận, kiến nghị kiểm toán không còn khả năng thực hiện; đồng thời, đề xuất xây dựng cơ chế xử lý chung đối với các kết luận thanh tra, kiến nghị kiểm toán không còn khả năng thực hiện do các trường hợp bất khả kháng.

Theo đó KTNN đã báo cáo về các trường hợp không còn khả năng thực hiện được kiến nghị kiểm toán; đưa ra các biện pháp đã áp dụng để đôn đốc thực hiện kiến nghị kiểm toán, đồng thời đề xuất một số cơ chế xử lý chung để Bộ Tài chính xem xét báo cáo cấp có thẩm quyền.

Song song với việc phối hợp với Bộ Tài chính, để phù hợp với việc sắp xếp, sáp nhập các Bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động dẫn đến phát sinh một số trường hợp kiến nghị không còn khả năng thực hiện, không còn khả thi, KTNN đã kịp thời ban hành công văn hướng dẫn các đơn vị theo dõi việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán.

Theo đó, các đơn vị tập trung phối hợp với các Bộ, cơ quan trung ương, địa phương, đơn vị được kiểm toán để xác định lại chủ thể chịu trách nhiệm việc theo dõi, thực hiện các kiến nghị kiểm toán còn tồn đọng sau sắp xếp, hợp nhất để tiếp tục theo dõi, đôn đốc thực hiện.

Đồng thời, KTNN đang tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, tổng hợp các trường hợp kiến nghị không còn khả năng thực hiện liên quan đến việc sáp nhập, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp để gửi Bộ Tài chính nghiên cứu, tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền.