Quyết liệt chặn đầu cơ, khai thác nguồn thu hiệu quả từ đất đai

Quang cảnh kỳ họp. Ảnh: Hồ Thảo

Tại kỳ họp, các đại biểu thẳng thắn chỉ ra những bất cập trong quản lý, sử dụng và khai thác nguồn lực đất đai; đồng thời đề nghị thành phố quyết liệt xử lý vi phạm, làm rõ trách nhiệm và tháo gỡ các điểm nghẽn để đất đai thực sự trở thành nguồn lực phục vụ phát triển.

Chặn đầu cơ, thao túng giá đất

Đồng Nai đang đứng trước yêu cầu phát triển mới. Trong đó, đất đai vừa là “không gian phát triển”, vừa là nguồn lực đặc biệt để đầu tư hạ tầng, chỉnh trang, tái thiết và kiến tạo các khu vực đô thị mới. Nếu được quy hoạch, quản lý và khai thác tốt, giá trị đất đai tăng thêm từ quá trình đô thị hóa, đầu tư hạ tầng sẽ trở thành nguồn lực quay trở lại phục vụ phát triển thành phố và nâng cao đời sống nhân dân.

Quang cảnh kỳ họp. Ảnh: Hồ Thảo

Tuy nhiên, từ thực tiễn và phản ánh của cử tri, một số đại biểu cho rằng: Công tác quản lý, sử dụng đất đai hiện vẫn nổi lên một số điểm cần đặc biệt quan tâm.

Dễ thấy nhất là tình trạng mua gom, đầu cơ, làm giá đất để đón quy hoạch, dự án và hạ tầng. Một số tổ chức, cá nhân lợi dụng thông tin để mua gom, môi giới, tạo “sóng”, đẩy giá, hưởng chênh lệch, làm méo mó thị trường.

Đáng lưu ý, tại những khu vực chuẩn bị triển khai dự án, việc giá đất bị đẩy lên cao gây áp lực đối với công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, kéo dài tiến độ dự án và tiềm ẩn phát sinh khiếu nại, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, ổn định xã hội.

Bên cạnh đó, tình trạng phân lô, chuyển nhượng, chuyển mục đích, xây dựng và sử dụng đất không đúng quy định còn diễn biến phức tạp. Có trường hợp tự ý phân lô, hình thành đường giao thông, xây dựng công trình, tạo lập hiện trạng trái phép, để vi phạm kéo dài thành “sự đã rồi”, gây khó khăn cho xử lý, phá vỡ quy hoạch, làm manh mún không gian phát triển, gia tăng áp lực đầu tư hạ tầng và để lại hệ lụy lâu dài cho quá trình phát triển đô thị.

Như vậy, việc quản lý một số nguồn lực đất đai còn những vấn đề cần tiếp tục làm rõ, nhất là đất công, đất có nguồn gốc từ các công ty, nông trường cao su, đất nông, lâm trường; các dự án chậm triển khai, giữ đất kéo dài.

Đặc biệt, những vi phạm tồn tại kéo dài đặt ra yêu cầu phải làm rõ trách nhiệm quản lý, trách nhiệm người đứng đầu và cán bộ, công chức có liên quan; có hay không tình trạng buông lỏng quản lý, tiếp tay, bao che hoặc hợp thức hóa sai phạm để trục lợi.

Không nên thu tiền “nhỏ giọt” đối với đất công nghiệp cho thuê

Thành phố Đồng Nai có quy mô công nghiệp lớn và lợi thế đặc biệt về kết nối với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cảng biển, logistics và các hành lang kinh tế liên vùng. Hiện thành phố có 89 khu công nghiệp được quy hoạch với diện tích trên 39 ngàn hécta; 58 khu công nghiệp đã được thành lập, 44 khu đang hoạt động, tỷ lệ lấp đầy khoảng 76%.

Đây là quy mô nguồn lực đất đai, tài sản và dòng vốn rất lớn. Tuy nhiên, nguồn thu từ đất công nghiệp chưa tương xứng với quy mô, tiềm năng và lợi thế của thành phố.

Một bất cập được các đại biểu nêu là tại một số khu công nghiệp, doanh nghiệp đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng được nhà nước cho thuê đất trả tiền hàng năm, nhưng khi công ty hạ tầng cho doanh nghiệp thứ cấp thuê thì lại thỏa thuận thu một lần cho toàn bộ thời gian thuê.

Đại biểu Nguyễn Minh Bình, Bí thư Đảng ủy phường Biên Hòa phát biểu ý kiến thảo luận. Ảnh: Hồ Thảo

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Bình Minh Nguyễn Kim Phước phát biểu ý kiến thảo luận. Ảnh: Hồ Thảo

Như vậy, nhà nước cho công ty hạ tầng thuê thì thu tiền “nhỏ giọt” hàng năm, nhưng công ty hạ tầng cho nhà đầu tư thuê lại thì lấy tiền “một cục”. Nếu không kịp thời kiểm tra, phân định đúng bản chất từng khoản thu sẽ khó kiểm soát doanh thu, nghĩa vụ tài chính, nghĩa vụ thuế, tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách và làm giảm hiệu quả khai thác nguồn lực đất đai.

Vì vậy, đại biểu đề nghị UBND thành phố quyết liệt chỉ đạo rà soát, làm rõ và phân định từng khoản thu, rà soát ngay từ khâu công ty hạ tầng thuê đất của nhà nước, sau đó cho doanh nghiệp thứ cấp thuê lại. Đồng thời rà soát cơ cấu, mức thu, thời điểm thu, việc xuất hóa đơn, hạch toán doanh thu, kê khai và nộp thuế.

Đối với các khu công nghiệp mới, đại biểu HĐND thành phố đề nghị nghiên cứu hình thức nhà nước cho thuê đất thu tiền một lần đối với diện tích kinh doanh mà công ty hạ tầng dự kiến cho doanh nghiệp thứ cấp thuê lại. Theo đại biểu, cách làm này sẽ giúp thành phố thu ngân sách đầy đủ, kịp thời ngay từ khi giao đất, cho thuê đất; hạn chế rủi ro thất thu, chậm thu và khai thác hiệu quả hơn giá trị tăng thêm từ đất công nghiệp.

Đối với các khu công nghiệp đã có nhà đầu tư, đại biểu HĐND thành phố đề nghị rà soát cụ thể diện tích đã cho thuê lại, thời gian thuê còn lại và số tiền doanh nghiệp hạ tầng đã thu để xác định đầy đủ nghĩa vụ tài chính.

Điểm cốt lõi là không để doanh nghiệp hạ tầng thu trước toàn bộ giá trị khai thác đất trong nhiều năm nhưng ngân sách nhà nước lại chỉ thu tiền thuê đất theo từng năm một cách “nhỏ giọt”, gây bất lợi cho ngân sách nhà nước.

Các ý kiến tại nghị trường cùng hướng đến yêu cầu: việc thuộc thẩm quyền phải tập trung giải quyết; vướng ở đâu phải tháo gỡ ở đó; những vấn đề vượt thẩm quyền phải kịp thời kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý. Qua đó, vừa giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đất đai, vừa ngăn ngừa thất thoát, lãng phí, góp phần đưa tiềm năng đất đai trở thành nguồn lực thực tế phục vụ đầu tư hạ tầng, phát triển đô thị, công nghiệp và nâng cao đời sống nhân dân.

Đất đai là nguồn lực quan trọng của Đồng Nai. Ảnh tư liệu

Cần làm rõ nguyên nhân, xử lý tận gốc

Nhiều đại biểu đề nghị thành phố đặc biệt quan tâm đến việc quản lý các nguồn lực đất đai, nhất là đất công, đất có nguồn gốc từ các công ty, nông trường cao su, đất nông, lâm trường và các dự án chậm triển khai, giữ đất kéo dài.

Từ những tồn tại trên, vấn đề đại biểu đặt ra không chỉ là xử lý một vụ việc cụ thể mà phải làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm quản lý, trách nhiệm người đứng đầu và cán bộ, công chức có liên quan.

Có hay không tình trạng buông lỏng quản lý, tiếp tay, bao che hoặc hợp thức hóa sai phạm để trục lợi? Đây là vấn đề cần được làm rõ, theo tinh thần thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế để có giải pháp chấn chỉnh kịp thời.

Từ những vấn đề thực tế, đại biểu đề nghị UBND thành phố phải có giải pháp mạnh, quyết liệt để kiểm soát, ngăn chặn và chấm dứt tình trạng đầu cơ, làm giá, trục lợi đất đai; kiên quyết xử lý nghiêm, xử lý đến cùng các hành vi vi phạm, không để kéo dài, tái diễn.

Cùng với xử lý vi phạm, cần siết chặt kỷ luật, kỷ cương công vụ; quyết liệt trong công tác cán bộ, kịp thời xử lý, thay thế cán bộ thiếu trách nhiệm, yếu kém. Những trường hợp tiếp tay, bao che, hợp thức hóa sai phạm hoặc lợi dụng chức vụ để trục lợi phải được xử lý nghiêm.

Theo các đại biểu, đây là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh đất đai ngày càng có vai trò lớn đối với không gian và nguồn lực phát triển của thành phố. Quản lý chặt chẽ không có nghĩa là để các thủ tục, vướng mắc kéo dài, mà phải tạo điều kiện để nguồn lực đất đai được đưa vào sử dụng đúng quy định, đúng quy hoạch và hiệu quả.