Rà soát, khắc phục tình trạng chồng chéo phần mềm trong trường học

Ngành Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ đang rà soát, đánh giá thực trạng, đề xuất giải pháp thống nhất quản lý, khai thác phần mềm, bảo đảm an toàn thông tin và nâng cao hiệu quả chuyển đổi số.

Giáo viên Trường THCS Vĩnh Tường ứng dụng công nghệ thông tin giảng dạy giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức bài học. Ảnh minh họa: Nguyễn Thảo/TTXVN

Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh tại Văn bản số 16955/UBND-KGVX1 ngày 28/8/2026 về quản lý, khai thác các phần mềm trong cơ sở giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan rà soát tổng thể việc sử dụng phần mềm trong toàn ngành.

Theo ông Hoàng Mạnh Cường, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ, tính đến ngày 24/9/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo nhận được 197 báo cáo tổng hợp, gồm 95 báo cáo của UBND xã, phường và 102 báo cáo của các trường trung học phổ thông, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Đoàn kiểm tra khảo sát thực tế tại 30 cơ sở giáo dục thuộc các cấp học và 6 xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Kết quả cho thấy, mỗi cơ sở giáo dục đang sử dụng từ 10 - 26 phần mềm, tùy cấp học và nhu cầu quản lý. Các phần mềm được triển khai từ nhiều nguồn, gồm cơ quan Trung ương, bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục chủ động lựa chọn.

Bên cạnh phần mềm phục vụ quản lý nhà trường, tuyển sinh trực tuyến, cơ sở dữ liệu giáo dục và dạy học số, nhiều đơn vị còn sử dụng các phần mềm kế toán, quản lý cơ sở vật chất, chấm trắc nghiệm, xếp thời khóa biểu, liên lạc điện tử và điểm danh thông minh.

Đáng chú ý, đa số phần mềm chưa kết nối, liên thông dữ liệu với cơ sở dữ liệu ngành giáo dục và dữ liệu dân cư. Thông tin về cán bộ, giáo viên, cơ sở vật chất, tài chính, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội và học sinh còn phân tán ở nhiều hệ thống, gây khó khăn cho việc tổng hợp, đối chiếu và khai thác dữ liệu.

Về kinh phí, các phần mềm do cơ quan Trung ương và địa phương triển khai cơ bản miễn phí; một số phần mềm doanh nghiệp cung cấp phải trả phí hằng năm. Cụ thể, phần mềm kế toán, quản lý cơ sở vật chất của Misa có mức phí từ 7-15 triệu đồng/trường/năm; một số phần mềm của OLM có mức phí khoảng 7 triệu đồng/trường/năm. Các phần mềm xã hội hóa như điểm danh thông minh thu phí theo nhu cầu sử dụng.

Theo đánh giá của Sở Giáo dục và Đào tạo, việc ứng dụng phần mềm và trí tuệ nhân tạo góp phần đổi mới quản trị, phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá và khai thác học liệu số. Một số phần mềm đáp ứng yêu cầu quản lý, bảo đảm an toàn thông tin và hỗ trợ liên thông dữ liệu, trong đó có phần mềm tuyển sinh đầu cấp do Sở Giáo dục và Đào tạo xây dựng và các phần mềm quản lý nhà trường do Viettel, VNPT, Quảng Ích cung cấp.

Tuy nhiên, nhiều cơ quan, đơn vị cùng yêu cầu nhà trường nhập dữ liệu, thống kê, báo cáo trên các phần mềm khác nhau, dẫn đến trùng lặp công việc, lãng phí nguồn lực và nguy cơ sai lệch số liệu. Các trường dữ liệu chưa thống nhất, chưa đồng bộ trên cơ sở dữ liệu ngành, ảnh hưởng đến nguyên tắc dùng chung dữ liệu.

Tại những trường chưa có cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin, việc cài đặt, quản trị và vận hành phần mềm còn hạn chế. Một số đơn vị sử dụng phần mềm chưa bảo đảm bản quyền, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, an ninh mạng và làm giảm hiệu quả đầu tư. Trong khi đó, việc lựa chọn phần mềm và nhà cung cấp hiện chủ yếu do từng cơ sở giáo dục chủ động theo nhu cầu và nguồn kinh phí được giao, chưa có cơ chế thống nhất, phê duyệt đồng bộ từ cơ quan quản lý.

Để khắc phục những bất cập trên, Sở Giáo dục và Đào tạo đề nghị, UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương phối hợp đánh giá mức độ an toàn, thông số kỹ thuật và khả năng kết nối thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API) của các phần mềm đang triển khai tại trường học. Đây là cơ sở để xem xét phê duyệt, tích hợp các hệ thống khi nền tảng đăng nhập một lần (SSO) của ngành giáo dục dự kiến hoàn thành trong năm 2026, qua đó, giảm thao tác đăng nhập, hỗ trợ thống kê, báo cáo và nâng cao hiệu quả quản lý, dạy học.

Ngành cũng đề nghị, tỉnh bố trí kinh phí để các đơn vị triển khai cài đặt hệ điều hành Windows, bộ phần mềm Office và phần mềm diệt virus có bản quyền trên toàn bộ máy tính tại các cơ sở giáo dục.

Việc rà soát, chuẩn hóa và tăng cường kết nối dữ liệu được xác định là yêu cầu cần thiết nhằm hạn chế tình trạng đầu tư, sử dụng phần mềm phân tán, giảm gánh nặng hành chính cho nhà trường, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin và nâng cao hiệu quả chuyển đổi số trong giáo dục.