Rác thải từ thuốc bảo vệ thực vật và nỗi lo trên đồng ruộng Lâm Đồng

Vỏ thuốc BVTV được tập kết ở nhiều vị trí trên cánh đồng ở xã Nâm Nung nhưng chưa được thu gom, xử lý thường xuyên

Nỗi lo từ những cánh đồng sản xuất

Xã Nâm Nung là một trong những vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm ở phía Tây tỉnh Lâm Đồng. Trên những cánh đồng rộng hàng trăm ha, người dân canh tác nhiều loại cây ngắn ngày với 2 - 3 vụ mỗi năm.

Để bảo đảm năng suất, thuốc BVTV là vật tư không thể thiếu trong quá trình sản xuất. Tuy nhiên, sau mỗi vụ mùa lại phát sinh lượng lớn vỏ chai, bao bì và vật chứa hóa chất cần được thu gom, xử lý đúng quy định.

Ông Lê Văn Tình, người dân xã Nâm Nung cho biết, những năm gần đây, địa phương đã lắp đặt nhiều thùng bê tông chứa bao bì thuốc BVTV dọc các tuyến đường nội đồng. Nhờ đó, ý thức của người dân đã có nhiều chuyển biến tích cực. Thay vì vứt bỏ xuống ruộng hoặc kênh mương như trước, phần lớn nông dân đã chủ động thu gom và đưa vào các điểm chứa tập trung.

Chai, vỏ thuốc BVTV không được thu gom, xử lý đã và đang tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường trên các cánh đồng của Lâm Đồng

Tuy nhiên, lượng chất thải phát sinh ngày càng lớn khiến nhiều thùng chứa nhanh chóng đầy kín. Không ít vị trí xuất hiện tình trạng vỏ chai, bao bì chất đống bên ngoài do không còn chỗ chứa. Mỗi khi trời mưa, người dân lại lo ngại hóa chất tồn dư có thể theo dòng nước phát tán ra môi trường.

Tình trạng này không chỉ xảy ra ở Nâm Nung. Tại xã Di Linh, ông Lê Thanh Nin phản ánh, điểm tập kết rác thải nông nghiệp nguy hại trên địa bàn đã tồn đọng lượng lớn bao bì thuốc BVTV trong thời gian dài nhưng chưa được xử lý dứt điểm.

“Vỏ thuốc BVTV và nhiều loại phế thải nông nghiệp tập kết cả năm nay vẫn chưa được thu gom. Người dân rất lo ngại nguy cơ ô nhiễm môi trường, nhất là khu vực này nằm gần vùng sản xuất”, ông Nin kiến nghị.

Một bể chứa vỏ thuốc BVTV trên cánh đồng xã Nam Đà được đốt cháy để xử lý rác thải từ vỏ thuốc BVTV

Ông Phạm Văn Đường, ở xã Bảo Thuận chia sẻ: "Việc sử dụng nhiều thuốc BVTV và vứt vỏ thuốc bừa bãi tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Nhiều hộ trồng dâu, nuôi tằm như chúng tôi cũng bị thiệt hại lớn vì những hộ xung quanh sử dụng nhiều thuốc BVTV và vỏ thuốc không được thu gom, xử lý".

Theo nhiều người dân, điều họ mong muốn không chỉ là có thêm bể chứa mà quan trọng hơn là phải tổ chức thu gom, vận chuyển thường xuyên. Nếu các điểm tập kết không được xử lý định kỳ, nguy cơ ô nhiễm vẫn luôn hiện hữu ngay giữa những cánh đồng sản xuất.

Nhiều nỗ lực nhưng vẫn còn “khoảng trống”

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, công tác quản lý và xử lý bao bì thuốc BVTV đã có những chuyển biến tích cực trong những năm gần đây. Nhiều xã đã đầu tư hệ thống bể chứa, hố chứa và kho lưu giữ tạm thời từ nguồn vốn xây dựng nông thôn mới và ngân sách địa phương.

Lâm Đồng có diện tích nông nghiệp lớn và người dân có thói quen sử dụng thuốc BVTV cho các loại cây trồng, nhất là cây ngắn ngày

Tại các vùng sản xuất lớn như: Nâm Nung, Nam Đà, Cư Jút, những thùng bê tông đựng vỏ thuốc BVTV đã trở thành hình ảnh quen thuộc trên đồng ruộng. Việc có nơi tập kết ngay tại khu vực sản xuất giúp thay đổi đáng kể thói quen của người dân. Phần lớn bao bì sau sử dụng đã được thu gom thay vì bỏ lại trên nương rẫy như trước đây.

Một số địa phương còn ký hợp đồng với các đơn vị chức năng xử lý chất thải nguy hại để vận chuyển và tiêu hủy đúng quy định. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng đốt hoặc chôn lấp tự phát gây ô nhiễm môi trường.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa lượng rác thải phát sinh và khả năng thu gom vẫn còn khá lớn. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện có hơn 1 triệu ha đất sản xuất nông nghiệp. Mỗi năm phát sinh khoảng 276 tấn bao gói thuốc BVTV sau sử dụng.

Nhiều bể chứa đã được lắp đặt tại các cánh đồng để người dân tập kết vỏ thuốc BVTV sau khi sử dụng

Đến năm 2025, toàn tỉnh đã xây dựng được 23 kho lưu chứa tạm thời và 4.810 bể chứa. Khối lượng bao gói được thu gom, xử lý đúng quy định đạt hơn 103 tấn, tương đương 38,6% tổng lượng phát sinh.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Minh cho biết, vẫn còn một lượng lớn chất thải nguy hại chưa được thu gom triệt để. Nhiều vỏ chai, bao bì thuốc BVTV vẫn xuất hiện trên đồng ruộng, ven đường nội đồng hoặc trong các kênh mương thủy lợi. Một số trường hợp còn bị đốt hoặc chôn lấp cùng rác sinh hoạt.

Theo ngành chức năng, nguyên nhân xuất phát từ nhiều yếu tố. Trước hết, số lượng bể chứa hiện nay chưa đáp ứng nhu cầu thực tế tại các vùng sản xuất rộng lớn. Nhiều khu vực canh tác nằm xa khu dân cư, phân tán, gây khó khăn cho việc thu gom và vận chuyển.

Việc thu gom, xử lý vỏ thuốc BVTV tại Lâm Đồng đã có nhiều chuyển biến nhưng vẫn còn nhiều "khoảng trống"

Bên cạnh đó, dù nhận thức của người dân đã được nâng lên nhưng vẫn còn một bộ phận chưa hình thành thói quen phân loại, tập kết chất thải đúng nơi quy định.

Khó khăn về kinh phí cũng là một trong những rào cản lớn khi nhiều địa phương chưa có đủ nguồn lực để xây dựng thêm bể chứa, sửa chữa công trình xuống cấp hoặc ký hợp đồng xử lý thường xuyên với các đơn vị chuyên trách.