Rò rỉ khí clo: Hiểm họa không thể xem thường

Đáng lo ngại, loại khí này có thể gây tổn thương nghiêm trọng đường hô hấp khiến người phơi nhiễm diễn biến nặng sau nhiều giờ, ngay cả khi những biểu hiện ban đầu chưa rõ rệt.

Bệnh nhân ngộ độc khí clo được chăm sóc, điều trị tích cực tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: BVCC

Nguy cơ ngộ độc khó lường

Như Báo Hànộimới điện tử đã đưa tin, ngày 19-10, sự cố rò rỉ hóa chất xảy ra tại xã Thượng Phúc khiến nhiều người xuất hiện triệu chứng nghi ngộ độc và phải nhập viện cấp cứu. Bệnh viện Đa khoa Thường Tín tiếp nhận 42 trường hợp, tổ chức cấp cứu, phân loại và chuyển các ca nặng lên tuyến chuyên sâu. Bệnh viện Bạch Mai phối hợp hỗ trợ chuyên môn, tiếp nhận điều trị những bệnh nhân cần can thiệp tích cực.

Theo thông tin từ Bệnh viện Bạch Mai, có 7 người ngộ độc khí clo đang được điều trị tại đây, trong đó, 2 trường hợp rất nặng, một người phải sử dụng phương pháp ôxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể (VV-ECMO). Đây là kỹ thuật hỗ trợ tuần hoàn và trao đổi ôxy ngoài cơ thể, được sử dụng trong những tình huống suy hô hấp hoặc suy tuần hoàn đặc biệt nghiêm trọng. Diễn biến này cho thấy, hậu quả của việc tiếp xúc với khí clo không chỉ dừng ở cảm giác cay mắt, ho sặc, hay khó chịu nhất thời, mà còn có thể nhanh chóng đe dọa tính mạng.

Đây không phải lần đầu tiên xảy ra vụ việc nghi liên quan ngộ độc khí clo tại nước ta. Trước đó, vào tháng 3-2026, Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu tại phường Phước Thắng (thành phố Hồ Chí Minh) tiếp nhận và điều trị 18 trường hợp có triệu chứng nghi ngộ độc khí clo. Theo thông tin ban đầu, các nạn nhân tiếp xúc với khí trong quá trình làm việc, vui chơi tại một cơ sở dịch vụ trên địa bàn. Sau đó, nhiều người xuất hiện các biểu hiện như khó thở, ho, tức ngực và khó chịu ở đường hô hấp…

Từ các sự việc nêu trên, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Ôxy cao áp Việt Nam cho biết, clo được sử dụng nhiều trong xử lý nước, khử khuẩn và sản xuất công nghiệp. Ứng dụng quen thuộc nhất là khử khuẩn nước sinh hoạt, nước hồ bơi. Clo cũng tham gia sản xuất nhựa, giấy, vải và nhiều loại hóa chất. Một số hợp chất chứa clo có mặt trong nước Javel, các chế phẩm vệ sinh gia đình.

Tuy nhiên, cần phân biệt khí clo công nghiệp với dung dịch Javel đã được pha chế. Đây là những dạng hóa chất khác nhau, có yêu cầu sử dụng, bảo quản và xử lý khác nhau. Không thể thấy cùng có tác dụng khử khuẩn rồi dùng thay thế hoặc xử lý tùy tiện. Hóa chất diệt được vi khuẩn cũng có thể làm tổn thương tế bào người khi tiếp xúc không đúng cách.

“Ở điều kiện thông thường, clo là khí màu vàng lục, mùi hắc, gây cay mắt và xộc mũi. Để thuận tiện vận chuyển, người ta có thể hóa lỏng clo dưới áp suất, chứa trong bình chuyên dụng. Khi van hoặc bình hỏng, clo thoát ra sẽ nhanh chóng chuyển thành khí, phát tán ra xung quanh. Một đặc điểm cần nhớ là clo nặng hơn không khí. Khi rò rỉ, khí có thể tập trung ở tầng hầm, hố, rãnh hoặc nơi kín, thông gió kém. Vì vậy, chui xuống chỗ thấp để tránh khí có thể khiến tình hình nguy hiểm hơn”, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng lưu ý.

Điều nguy hiểm là mức độ tổn thương không phải lúc nào cũng thể hiện đầy đủ ngay sau khi tiếp xúc. Các chuyên gia y tế cho biết, có người ban đầu chỉ ho, rát họng hoặc cay mắt, sau vài giờ mới xuất hiện khó thở tăng dần. Tổn thương phổi có thể tiếp tục tiến triển trong những giờ đầu, thậm chí xuất hiện phù phổi muộn trong vòng 24 giờ. Vì thế, việc triệu chứng ban đầu giảm nhẹ không đồng nghĩa người phơi nhiễm đã hoàn toàn an toàn.

Nhận biết sớm, xử trí đúng cách

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, phòng ngừa ngộ độc khí clo cần bắt đầu từ nơi quản lý, sử dụng hóa chất. Các cơ sở phải thường xuyên kiểm tra bình chứa, van, đường ống, bảo dưỡng đúng quy trình, chuẩn bị hệ thống cảnh báo rò rỉ, phương án sơ tán và phương tiện bảo hộ phù hợp. Người lao động cần được huấn luyện ứng phó sự cố. Đặc biệt, tại các cơ sở thu mua phế liệu, bình kín hoặc bình khí không rõ nguồn gốc phải được coi là vật tiềm ẩn nguy hiểm, tuyệt đối không tự tháo van, đục, cắt, hàn hoặc xả thử. Mặt khác, cần có đơn vị chuyên môn kiểm tra, xử lý an toàn.

Trong gia đình, theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, nguyên tắc quan trọng là không trộn lẫn các chất tẩy rửa. Javel khi tiếp xúc với chất có tính axit như một số loại nước tẩy bồn cầu, có thể giải phóng khí clo; khi trộn với sản phẩm chứa amoniac, có thể tạo khí chloramine gây tổn thương đường hô hấp. Vì vậy, người dân cần đọc kỹ nhãn, sử dụng hóa chất theo hướng dẫn và bảo đảm không gian thông thoáng khi vệ sinh. Nếu xuất hiện tình trạng cay mắt, ho sặc hoặc tức ngực, cần dừng công việc, nhanh chóng rời khỏi khu vực.

“Các dấu hiệu phơi nhiễm khí clo thường gặp gồm: Cay đỏ mắt, chảy nước mắt, rát mũi họng, ho đột ngột, tức ngực, khò khè hoặc khó thở; một số trường hợp có thể buồn nôn, nôn và đau đầu. Khi nhiều người cùng xuất hiện triệu chứng sau khi có mùi hóa chất bất thường, cần nghĩ đến khả năng phơi nhiễm khí kích ứng. Tuy nhiên, các biểu hiện này chưa đủ để khẳng định tác nhân là khí clo. Đặc biệt, khó thở tăng nhanh, khàn tiếng rõ, thở rít, tím môi, lơ mơ, ngất hoặc ho ra đờm bọt hồng là những dấu hiệu nguy hiểm, cần gọi cấp cứu 115 từ nơi an toàn”, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng khuyến cáo.

Vị chuyên gia này cũng lưu ý, người dân tuyệt đối không tự ý lao vào khu vực nhiễm khí để cứu người khi chưa có trang bị bảo hộ phù hợp. Khẩu trang vải, khẩu trang y tế, khăn ướt và khẩu trang N95 thông thường không bảo vệ được trước khí clo. Khu vực chưa xác định nồng độ khí phải do lực lượng được huấn luyện, được trang bị thiết bị thở độc lập tiếp cận.

Nếu mắt bị cay rát, cần rửa ngay bằng nước sạch chảy nhẹ liên tục ít nhất 15 phút; tháo kính áp tròng nếu có thể thực hiện dễ dàng, không dụi mắt hoặc tự dùng hóa chất để trung hòa. Nếu quần áo, da dính hóa chất lỏng, cần cởi bỏ quần áo nhiễm bẩn, rửa bằng nhiều nước và xà phòng dịu nhẹ, tránh chà xát mạnh. Không trì hoãn cấp cứu để hoàn tất việc làm sạch cơ thể.

Tiến sĩ-bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cũng đưa ra khuyến cáo, người dân không tự ý cưa cắt, đục phá, tháo dỡ hoặc tái chế bình chứa hóa chất và vật thể lạ không rõ nguồn gốc. Khi phát hiện vật thể nghi chứa hóa chất nguy hiểm, cần tránh tiếp xúc, tác động trực tiếp và thông báo cho chính quyền hoặc cơ quan chức năng để xử lý an toàn vật thể.

Việc chủ động phòng ngừa, nhận biết dấu hiệu cảnh báo và xử trí đúng cách sẽ góp phần hạn chế nguy cơ phơi nhiễm, bảo vệ sức khỏe và tính mạng.