Robot AI có thể vượt số lượng lao động toàn cầu trong vài thập kỷ tới

Hình ảnh minh họa nhiều robot đang ngồi làm việc. Ảnh: Getty

Thay thế con người

Rob Garlick, cựu Giám đốc phụ trách đổi mới, công nghệ và tương lai việc làm của Citi Global Insights cho rằng khi các doanh nghiệp tiếp tục đặt lợi nhuận lên hàng đầu, người lao động có nguy cơ bị bỏ lại phía sau.

“Thế giới đang bước vào vòng xoáy kinh tế và kinh doanh tôn vinh lợi nhuận. Khi lợi nhuận kết hợp với tiến bộ công nghệ, chúng ta sẽ chứng kiến thương vụ lớn nhất trong lịch sử: trí tuệ nhân tạo có thể làm ngày càng nhiều việc hơn, tốt hơn và rẻ hơn, và từ đó có thể thay thế con người”, ông Garlick nói trong một chương trình trên CNBC.

Ông Garlick, tác giả cuốn sách AI – Anarchy or Abundance? Why the Future of Work Needs Pro-Human Leaders cho biết, các nghiên cứu trước đây của ông tại Citigroup cho thấy số lượng robot AI sẽ tăng vọt từ những định hướng kinh doanh này.

“Trong vài thập kỷ tới, số robot di động sẽ vượt cả lực lượng lao động. Khi cộng thêm các tác nhân AI là những trợ lý kỹ thuật số nhỏ, con số này sẽ còn bùng nổ mạnh mẽ hơn”, ông Garlick nhấn mạnh.

Theo một báo cáo năm 2024 của Citigroup do nhóm ông Rob Garlick thực hiện, số lượng robot AI, từ robot hình người, robot dọn dẹp trong gia đình đến xe tự hành, được dự báo sẽ tăng lên khoảng 1,3 tỉ chiếc vào năm 2035. Con số này có thể nhanh chóng tăng lên hơn 4 tỉ vào năm 2050.

Đáng chú ý, báo cáo cũng ước tính thời gian để một robot có thể “hoàn vốn” thông qua khoản chi phí tiết kiệm sau khi thay thế lao động con người.

Chẳng hạn, một robot trị giá 15.000USD có thể hoàn vốn sau khoảng 3,8 tuần nếu thay thế công việc của con người với mức lương 41USD mỗi giờ, hoặc khoảng 21,6 tuần nếu thay thế công việc có mức lương 7,25USD mỗi giờ.

Trong khi đó, một robot có giá 35.000USD sẽ mất khoảng 8,9 tuần để hoàn vốn khi thay thế công việc của con người với mức lương 41USD mỗi giờ.

Ông Garlick khẳng định, hiện nay các doanh nghiệp đã có thể mua robot hình người với thời gian hoàn vốn so với lao động con người dưới 10 tuần. Ông cho rằng con người khó có thể cạnh tranh trên phương diện này.

"Như một cơn sóng thần"

Báo cáo Work Trend Index của Microsoft cũng ghi nhận 80% lãnh đạo doanh nghiệp kỳ vọng các tác nhân AI sẽ được tích hợp sâu vào chiến lược AI trong vòng 12 - 18 tháng tới.

Tác nhân AI là một dạng chương trình phần mềm có khả năng tự đưa ra quyết định và hoàn thành nhiệm vụ mà không cần nhiều hướng dẫn của con người.

Trong khi đó, ông Bob Sternfels, Đối tác điều hành toàn cầu của McKinsey & Company cho biết công ty hiện đang sử dụng khoảng 20.000 tác nhân AI cùng với 40.000 nhân viên là con người.

Cách đây một năm, công ty chỉ có khoảng 3.000 tác nhân AI, và ông Sternfels dự đoán trong 18 tháng tới số lượng nhân viên và tác nhân AI sẽ ngang bằng nhau.

Giám đốc điều hành Tesla Elon Musk cũng đưa ra quan điểm tương tự tại hội nghị thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos vào tháng 1.2026. Ông Elon Musk khẳng định trí tuệ nhân tạo có thể vượt qua trí thông minh của con người ngay vào cuối năm nay.

“Tôi dự đoán rằng, trong kịch bản tích cực của tương lai, chúng ta sẽ sản xuất ra rất nhiều robot AI có thể đáp ứng hầu hết nhu cầu của con người. Chắc chắn sẽ có sự dư thừa lớn về hàng hóa và dịch vụ khi khả năng số lượng robot sẽ nhiều hơn con người”, ông Musk nói.

Theo CNBC, những lo ngại về việc AI thay thế lao động đã gia tăng trong năm qua. Nhiều tập đoàn lớn như Amazon, Salesforce, Accenture, Heineken và Lufthansa đã cắt giảm hàng nghìn vị trí việc làm khi robot AI trở thành công cụ đắc lực được nhiều gã khổng lồ sử dụng.

Bà Kristalina Georgieva, Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) khẳng định trí tuệ nhân tạo đang “tác động tới thị trường lao động như một cơn sóng thần” và cảnh báo “hầu hết các quốc gia cũng như doanh nghiệp chưa sẵn sàng cho điều đó”.

Tại Mỹ, sự trỗi dậy của AI đã dẫn tới gần 55.000 vụ sa thải trong năm 2025, theo dữ liệu tháng 12.2025 từ công ty tư vấn Challenger, Gray & Christmas.

DUY HOÀNG