Robot hình người: Xóa nhòa ranh giới thực - ảo
Không còn là hình ảnh chỉ xuất hiện trong phim khoa học viễn tưởng, robot mang dáng dấp con người đã hiện diện ở nhà máy, kho vận, trung tâm dịch vụ và cả những không gian sinh hoạt thường ngày..., trở thành một trong những lĩnh vực công nghệ được chú ý nhất hiện nay.
Hiện diện ngày càng nhiều
Thế hệ robot hình người hiện nay không chỉ biết đứng, biết đi mà còn biết làm việc trong môi trường vốn dành cho con người. Điều đó đòi hỏi robot phải có khả năng nhận diện không gian, giữ thăng bằng, xử lý vật thể, phối hợp tay chân và tương tác an toàn với con người.
Robot hình người Dyno được thử nghiệm tại Vinpearl Safari Phú Quốc trong vai trò hướng dẫn viên, tạo sự thích thú với du khách. Ảnh: KIM THANH
Tại TP Thâm Quyến (Trung Quốc), không khó bắt gặp robot hình người xuất hiện trên đường phố. Tháng 8-2026, tại thủ đô Bắc Kinh đã diễn ra cuộc thi Thể thao Robot hình người thế giới lần thứ 2, đã thu hút 666 đội tuyển đến từ 16 quốc gia thuộc 6 châu lục với 2.056 robot cùng tranh tài…
Trước đó, trong cuộc đua bán marathon robot hình người diễn ra tại Bắc Kinh vào tháng 4-2026, hơn 300 robot đến từ 112 đội (5 đội quốc tế) tham gia. Robot Lightning của đội Honor đã hoàn thành cự ly trong 50 phút 26 giây, trở thành một dấu mốc cho thấy robot hình người đang tiến rất nhanh từ phòng thí nghiệm ra đời sống.
Còn ở Mỹ, hãng công nghệ Tesla đã đặt robot hình người Optimus làm trọng tâm cho tương lai khi robot Optimus thường xuyên xuất hiện tại các sự kiện của công ty với khả năng phục vụ đồ uống, nhảy múa, dọn dẹp, thậm chí đổ rác…
Theo SAG, một công ty nghiên cứu thị trường và tư vấn công nghệ độc lập có trụ sở chính tại bang California (Mỹ), Trung Quốc chiếm 97% số robot hình người xuất xưởng nửa đầu năm 2026.
Cụ thể, sản lượng toàn cầu tính đến hết tháng 6 đạt 19.100 robot, tăng 272% so với cùng kỳ năm trước. Vị trí dẫn đầu là sản phẩm của Công ty Agibot với 8.400 robot, chiếm 44% tổng số robot hình người xuất xưởng toàn cầu và tăng trưởng tới 562%.
Theo dữ liệu từ báo cáo World Robotics 2025, trong năm 2024 đã có 542.000 robot công nghiệp được lắp đặt mới trên toàn cầu, tăng gấp hơn 2 lần so với thập niên trước.
Hiện thế giới có khoảng 4,66 triệu robot đang vận hành, trong đó châu Á đóng góp tới 74% lượng lắp đặt mới, dẫn đầu là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ. Ước tính đến năm 2035 sẽ có khoảng 6,5 triệu robot hình người được xuất xưởng, trị giá 138 tỷ USD.
“Robot đang chuyển dịch từ các hệ thống tự động hóa truyền thống sang các hệ thống vật lý thông minh có khả năng tự chủ, qua đó tái cấu trúc sâu sắc phương thức sản xuất và quản trị đô thị”, PGS-TS Lê Hoài Quốc, Phó Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam, Chủ tịch Chi hội Robot Việt Nam, nhận định.
Thách thức với các quốc gia đang phát triển
Tại Việt Nam, robot hình người cũng đã có những bước đi đầu tiên rất đáng chú ý. Nổi bật nhất là VinMotion (công ty thuộc hệ sinh thái Vingroup) với dàn robot hình người “100% Make in Vietnam”. Đây là dấu mốc quan trọng vì lần đầu tiên tại Việt Nam xuất hiện một hệ robot hình người và làm chủ toàn bộ quy trình trong nước, từ cơ khí, điện tử đến phần mềm.
Xuất khẩu phần cứng, điện tử trong tháng 10 tăng 108%
Ngày 4-11, tại Hà Nội, Bộ KH-CN tổ chức họp báo thường kỳ dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Trần Trung Tính.
Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (Bộ KH-CN) đã thông tin về Thông tư số 63/2026 của Bộ KH-CN vừa ban hành, công bố chi tiết Danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu kèm theo mã số hàng hóa (mã HS); hướng tới bảo vệ người tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước và ngăn chặn nguy cơ Việt Nam trở thành điểm tiếp nhận rác thải điện tử từ nước ngoài.
Theo số liệu của Bộ KH-CN, trong tháng 10, công nghiệp công nghệ số bứt phá mạnh mẽ. Cụ thể kim ngạch xuất khẩu phần cứng, điện tử trong tháng 10 ước đạt 30,681 tỷ USD (tăng 108% so với cùng kỳ năm 2025) và số nộp ngân sách của doanh nghiệp trong lĩnh vực này ước đạt 12.450 tỷ đồng (tăng 102%).
TRẦN BÌNH
Mới đây, Công ty CP Nghiên cứu, phát triển và ứng dụng robot hình người VinDynamics (thuộc hệ sinh thái Vingroup) đã đưa robot hình người Dyno được thử nghiệm tại Vinpearl Safari Phú Quốc trong vai trò hướng dẫn viên.
Nhờ tích hợp nền tảng AI cùng hệ thống micro định hình chùm tia, Dyno đã chứng minh kỹ năng vượt trội khi cô lập được giọng nói của người đối diện, có khả năng tư duy, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và đưa ra câu trả lời đã khiến nhiều du khách hứng thú.
Còn theo bà Linda Sui, nhà sáng lập của Công ty SAG, robot hình người được giao trong nửa đầu năm 2026 tăng khoảng 50% so với cùng kỳ năm trước. Sự tăng trưởng này cho thấy các doanh nghiệp ngày càng chú trọng đến khả năng ứng dụng thực tế của robot, thay vì chỉ tập trung vào nghiên cứu, thử nghiệm hoặc trình diễn công nghệ.
“Sự phát triển của robot không chỉ là xu hướng công nghệ mà là quá trình tái cấu trúc sâu sắc nền kinh tế, trong đó ranh giới giữa thế giới số và thế giới vật lý ngày càng bị xóa nhòa. Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với các quốc gia đang phát triển: không chỉ tiếp cận công nghệ, mà phải làm chủ được các lớp giá trị cốt lõi của hệ thống”, PGS-TS Lê Hoài Quốc chia sẻ.
Phát triển chuỗi giá trị công nghệ cao
Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 30-4-2026 đưa công nghệ robot và tự động hóa cùng các dòng sản phẩm như robot di động tự hành và robot công nghiệp vào danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên đầu tư nghiên cứu, phát triển.
Theo báo cáo “Vietnam industrial robotics market size, share & forecast” giai đoạn 2026-2031, quy mô thị trường robot công nghiệp Việt Nam đạt gần 112 triệu USD vào năm 2025 và được dự báo tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) 12,88% trong giai đoạn 2026-2031.
Mật độ robot công nghiệp tại Việt Nam được ước tính ở mức 23-58 robot/10.000 lao động ngành chế biến, chế tạo, thấp hơn mức 84 (Thái Lan), 101 (Malaysia). Khoảng cách này cho thấy dư địa mở rộng ứng dụng robot trong hoạt động sản xuất còn rất lớn.
Những con số này cho thấy cơ hội từ việc kinh doanh robot mang lại khi doanh nghiệp tăng cường ứng dụng, mở ra nhu cầu về tích hợp robot với dây chuyền hiện hữu, phát triển phần mềm, kết nối dữ liệu, đào tạo nhân sự, bảo trì cũng tăng theo…
Mới đây, vào cuối tháng 10-2026, tại TPHCM, Công ty CP Tập đoàn AICAP công bố hợp tác chiến lược với Liên minh Phát triển công nghiệp robot Trung Quốc (CDRA), Công ty AIBRAIN và Trường đại học Công nghệ TPHCM (HUTECH) nhằm định vị và thúc đẩy thế mạnh của Việt Nam trong chuỗi giá trị robot.
Ông Đỗ Thanh Sơn, Chủ tịch AICAP, nhận định: “Năng lực phát triển phần mềm và thuật toán điều khiển của đội ngũ kỹ sư Việt Nam đã đạt đến trình độ tương đương với các giải pháp thương mại trong khu vực. Đây là nguồn tài nguyên quý giá AICAP sẽ khai thác triệt để nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam xây dựng hệ sinh thái sản xuất thông minh, gia tăng năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế”.
Theo PGS-TS Nguyễn Thanh Phương, Phó Hiệu trưởng HUTECH, thay vì phát triển 1 robot có thể đáp ứng tất cả yêu cầu, hướng đi khác khả quan hơn là xây dựng các nền tảng công nghệ, hệ thống nền tảng và bộ quy chuẩn giao tiếp chung, cho phép tích hợp các thành phần khác nhau để tùy biến ứng dụng theo nhu cầu cụ thể của từng doanh nghiệp, thậm chí từng tác vụ…
“Để hiện thực hóa hướng tiếp cận này, các trường đại học đã đào tạo sinh viên trong lĩnh vực cơ điện tử và robot. Tuy nhiên, để nguồn nhân lực này đáp ứng tốt hơn yêu cầu thị trường, rất cần sự đồng hành từ doanh nghiệp, thông qua việc chia sẻ tài nguyên, kinh nghiệm thực tiễn và tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận các bài toán ứng dụng thực tế”, PGS-TS Nguyễn Thanh Phương chia sẻ.
Theo báo cáo Vietnam smart factory market report 2026-2034 của IMARC Group, sự phát triển của thị trường robot cũng gắn với quá trình xây dựng nhà máy thông minh (smart factory), Việt Nam đạt quy mô hơn 926 triệu USD vào năm 2025 và trong bối cảnh doanh nghiệp gia tăng nhu cầu tự động hóa quy trình sản xuất, dự báo có thể đạt 2,14 tỷ USD vào năm 2034.
KIM THANH
Nguồn SGGP: https://sggp.org.vn/robot-hinh-nguoi-xoa-nhoa-ranh-gioi-thuc-ao-post880099.html