Robot phát triển nhanh, thị trường bảo hiểm đón làn sóng mới

Tại Hội chợ Thương mại Dịch vụ Quốc tế Trung Quốc (CIFTIS), diễn ra ở Bắc Kinh, kết thúc ngày 13/9, một mẫu bàn tay robot thu hút sự chú ý khi đi kèm một sản phẩm đặc biệt: Bảo hiểm.

Y-Hand M2, thiết bị được phát triển để mô phỏng sự linh hoạt của bàn tay con người, đã được mua bảo hiểm trong quá trình sử dụng. Công ty TNHH Yue Quan Bionics (Bắc Kinh), đơn vị phát triển sản phẩm, ký hợp đồng với công ty bảo hiểm thuộc Tập đoàn Bảo hiểm Thái Bình Dương Trung Quốc, nhằm bảo vệ thiết bị cũng như những thiệt hại mà robot có thể gây ra.

Theo Zhou Ai, nhân viên chi nhánh Bắc Kinh của doanh nghiệp bảo hiểm, hợp đồng sẽ chi trả nếu bàn tay robot bị hư hỏng do tai nạn hoặc thiên tai trong quá trình sử dụng, lưu trữ. Chính sách cũng bao gồm các thiệt hại do lỗi thiết kế, lắp đặt, vật liệu hoặc lỗi của người vận hành.

Đáng chú ý, bảo hiểm không chỉ bảo vệ bản thân robot. Nếu robot gây thương tích cho người khác hoặc làm hư hỏng tài sản của bên thứ ba trong quá trình hoạt động, những thiệt hại này cũng thuộc phạm vi bảo hiểm.

Theo Zhou, đây là một trong những sản phẩm bảo hiểm đầu tiên tại Trung Quốc dành cho các bộ phận quan trọng của robot thông minh có khả năng tương tác trực tiếp với thế giới thực.

Một robot bị ngã khi thi đấu nội dung chạy 100 m tại Giải đấu Robot hình người thế giới lần thứ hai ở Bắc Kinh, Trung Quốc. (Ảnh: Zou Hong/China Daily)

Robot phát triển, nhu cầu bảo hiểm tăng

Sự xuất hiện của các sản phẩm bảo hiểm dành cho robot cho thấy một vấn đề ngày càng được quan tâm khi robot hình người và các thiết bị ứng dụng trí tuệ nhân tạo được đưa vào sử dụng thực tế: Ai sẽ chịu chi phí nếu robot gặp sự cố hoặc gây thiệt hại?

Khác với phần mềm AI chỉ hoạt động trong môi trường số, robot hình người và các hệ thống AI tích hợp phần cứng có thể trực tiếp tương tác với con người, máy móc và tài sản. Do đó, rủi ro có thể phát sinh từ chính thiết bị, người vận hành hoặc môi trường xung quanh.

Để đáp ứng nhu cầu này, các công ty bảo hiểm Trung Quốc đang phát triển nhiều sản phẩm dành cho robot. Phạm vi bảo hiểm cũng ngày càng mở rộng, từ các linh kiện riêng lẻ của robot đến robot cho thuê và những thiết bị đã hết thời hạn bảo hành của nhà sản xuất.

Hết bảo hành, chi phí sửa robot có thể tăng cao

Một trong những vấn đề lớn của thị trường robot là các linh kiện quan trọng có thể hao mòn nhanh, trong khi thời gian bảo hành của nhà sản xuất có giới hạn.

Chen Jian, người đứng đầu Trung tâm Bảo hiểm Công nghệ thuộc chi nhánh Bắc Kinh của Công ty Bảo hiểm Tài sản và Thương vong Nhân dân Trung Quốc (PICC) cho biết, các linh kiện chính xác của robot thông minh có tốc độ hao mòn tương đối nhanh so với nhiều sản phẩm trí tuệ nhân tạo vật lý khác.

Khi robot hết bảo hành, chi phí sửa chữa hoặc thay thế linh kiện có thể rất lớn. Điều này có thể trở thành rào cản đối với việc mở rộng và thương mại hóa robot.

Tháng 9, Bắc Kinh thành lập Liên minh Bảo hiểm Robot Thông minh, với sự tham gia của chi nhánh PICC tại Bắc Kinh và một số công ty bảo hiểm khác. Sản phẩm đầu tiên của liên minh tập trung vào các sự cố xảy ra sau khi robot hết thời hạn bảo hành của nhà sản xuất. Người sử dụng có thể được hỗ trợ chi phí sửa chữa và thay thế thiết bị.

Theo Chen Jian, mô hình này giúp nhà sản xuất cung cấp bảo hành mở rộng mà không phải tự gánh toàn bộ rủi ro về chi phí sửa chữa trong tương lai. Với khách hàng, bảo hiểm giúp giảm áp lực tài chính khi tiếp tục sử dụng robot sau thời hạn bảo hành.

Ông cho rằng, bảo hiểm có thể giúp các nhà sản xuất giảm rủi ro và chi phí khi cung cấp dịch vụ bảo hành mở rộng, đồng thời nâng cao dịch vụ sau bán hàng. Với người mua, chính sách này giúp giảm lo ngại về chi phí bảo trì, tạo điều kiện thử nghiệm robot với chi phí thấp hơn và thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ vào thực tế.

Robot cho thuê cũng được bảo hiểm

Sự phát triển của thị trường cho thuê robot đang tạo thêm nhu cầu về các gói bảo hiểm linh hoạt. Thay vì mua robot với chi phí lớn, doanh nghiệp có thể thuê thiết bị để thực hiện một nhiệm vụ cụ thể. Vì robot có thể được chuyển từ khách hàng này sang khách hàng khác, các công ty bảo hiểm cũng phải thiết kế chính sách phù hợp với mô hình sử dụng ngắn hạn.

Tập đoàn Bảo hiểm Thái Bình Dương Trung Quốc đã phát triển sản phẩm Jizhibao dành cho robot hình người sử dụng trong hoạt động thương mại. Khách hàng có thể mua bảo hiểm theo ngày, tuần hoặc tháng, tùy thời gian sử dụng robot.

Từ tháng 12/2025, PICC hợp tác với nền tảng cho thuê robot Sharebot để cung cấp bảo hiểm đối với thiệt hại của robot và trách nhiệm đối với bên thứ ba. Chính sách không yêu cầu robot phải có một địa điểm vận hành cố định tại Trung Quốc Đại lục, phù hợp với những thiết bị thường xuyên được đưa đến nhiều khách hàng và địa điểm khác nhau.

Theo iiMedia Research, thị trường cho thuê robot tại Trung Quốc đạt khoảng 1 tỷ nhân dân tệ (149 triệu đôla) trong năm 2025 và được dự báo vượt 10 tỷ nhân dân tệ trong năm 2026, tăng hơn 900% so với năm trước.

Thị trường phát triển nhanh cũng khiến vấn đề kiểm soát rủi ro trở nên cấp thiết. Với các doanh nghiệp cho thuê robot, một sự cố có thể kéo theo chi phí sửa chữa lớn hoặc trách nhiệm bồi thường cho bên thứ ba. Vì vậy, bảo hiểm đang dần trở thành một phần trong hệ sinh thái kinh doanh robot tại Trung Quốc.