Rộng mở tương lai cho con em vùng biên viễn
Giữa đại ngàn biên giới, những ngôi trường phổ thông nội trú (PTNT) liên cấp khang trang dần hiện hữu, mở ra cơ hội học tập và điều kiện sinh hoạt tốt hơn cho con em đồng bào các dân tộc thiểu số. Không chỉ giải quyết những khó khăn về cơ sở vật chất, khoảng cách địa lý và điều kiện đến trường, các công trình còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, là điểm tựa để học sinh tiếp cận tri thức, nâng cao dân trí, cải thiện đời sống và tạo nền tảng phát triển lâu dài cho vùng biên giới.
Trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, 4 dự án Trường PTNT tiểu học và trung học cơ sở (TH-THCS) giai đoạn 1 được triển khai tại các xã biên giới Hướng Phùng, Dân Hóa, Đakrông và Thượng Trạch. Với tổng mức đầu tư hơn 1.061 tỉ đồng, các công trình được xây dựng đồng bộ, gồm hệ thống phòng học, phòng bộ môn, thư viện, khu thực hành, khu nội trú học sinh, nhà ở giáo viên, nhà bếp, nhà ăn và các công trình phụ trợ.
Nuôi dưỡng những ước mơ
Những ngày đầu tháng 11, chúng tôi ngược lên xã biên giới Thượng Trạch. Cũng như nhiều xã vùng biên khác, địa bàn rộng, dân cư phân bố rải rác, nhiều bản làng cách xa trung tâm xã, giao thông đi lại khó khăn, trong khi điều kiện kinh tế của đa số đồng bào nơi đây còn khó khăn, ảnh hưởng không nhỏ đến việc duy trì học tập thường xuyên của học sinh. Bởi vậy, Thượng Trạch được lựa chọn là một trong 4 địa bàn triển khai xây dựng trường PTNT liên cấp giai đoạn 1.
Sau nhiều tháng nỗ lực thi công, chiều ngày 29/10, chính quyền địa phương và Ban Giám hiệu Trường PTNT TH-THCS Thượng Trạch đã tiếp nhận bàn giao công trình, đồng thời khẩn trương triển khai các công việc chuẩn bị đưa trường vào hoạt động. Nhiệm vụ đặt ra không dừng lại ở việc tiếp nhận một công trình mới, mà còn là tổ chức vận hành đồng bộ, bảo đảm các điều kiện dạy học, ăn ở, sinh hoạt, chăm sóc và quản lý học sinh nội trú.

Các Trường PTNTTH và THCS giai đoạn 1 được đầu tư khang trang, đồng bộ - Ảnh: X.P
Dẫn chúng tôi đi thăm các khu nhà mới, thầy giáo Hoàng Đức Hòa, Hiệu trưởng Trường PTNT TH-THCS Thượng Trạch vẫn chưa hết “ngợp” vì ngôi trường mới khang trang, rộng rãi và được đầu tư đồng bộ với nhiều trang thiết bị hiện đại như ở các trường học miền xuôi.
Thầy Hòa chia sẻ, khối lượng công việc những ngày đầu để xây dựng môi trường học tập an toàn, nền nếp và phù hợp với đặc thù vùng biên giới rất lớn nhưng đội ngũ thầy cô giáo đang rất nỗ lực. Trường mới, cách thức vận hành, quản lý cũng khác so với trước. Những ngày này, ngoài giờ lên lớp, các thầy cô phải xắn tay dọn dẹp vệ sinh các khu nhà, rồi phải đi từng bản để vận động phụ huynh đưa con em về học tập, sinh hoạt tại trường mới.
Những ngày này, Y Hận, ở bản Tuộc, xã Thượng Trạch cùng nhiều phụ huynh trong bản gác lại việc nương rẫy, tình nguyện đến trường hỗ trợ các thầy cô giáo dọn dẹp vệ sinh các khu nhà mới. Y Hận chia sẻ, khi nghe trưởng bản thông báo ai cũng ủng hộ và tự nguyện đến giúp để trường được sạch sẽ cho con em học tập. Có trường mới, bà con trong bản rất phấn khởi, con em được học tập và phát triển tốt hơn.
Việc tổ chức ăn học, sinh hoạt cho gần 600 em học sinh đồng bào dân tộc thiểu số không phải là việc đơn giản. Nhưng với thầy Hòa và các thầy cô giáo ở đây, những người đã gắn bó nhiều năm với sự nghiệp trồng người ở vùng biên giới Thượng Trạch, những vất vả ấy có là gì so với tương lai rộng mở phía trước của những học trò người Ma Coong, người Vân Kiều... nơi miền biên viễn này. Như lời thầy Hòa tâm sự: “Những ngày đầu, đường cày đâu thẳng ngay được nhưng tất cả rồi sẽ quen, sẽ đi vào nền nếp… để từ mái trường này, mỗi ước mơ được nuôi dưỡng chính là một hạt mầm cho tương lai tốt đẹp hơn…”.
Vì những ngôi trường mới
Để những công trình giáo dục thực sự trở thành điểm tựa tri thức cho học sinh vùng biên, việc hoàn thành xây dựng và bàn giao cơ sở vật chất mới chỉ là bước khởi đầu. Quan trọng hơn là tổ chức vận hành đồng bộ, bảo đảm chất lượng dạy học, chăm sóc, quản lý học sinh và xây dựng môi trường nội trú an toàn, nền nếp.
Ông Lê Hoài Phong, Chủ tịch UBND xã Đakrông cho biết, ngay sau khi tiếp nhận công trình, chính quyền các địa phương đã phối hợp với ngành giáo dục, nhà trường, các lực lượng chức năng khẩn trương triển khai các phần việc cần thiết để đưa trường vào hoạt động. Từ việc bố trí đội ngũ giáo viên, chuẩn bị trang thiết bị dạy học, tổ chức bếp ăn, sắp xếp nơi ở đến xây dựng phương án quản lý, chăm sóc học sinh đều được chuẩn bị kỹ lưỡng, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Các trường học mới mở ra cơ hội học tập và điều kiện sinh hoạt tốt hơn cho con em đồng bào các dân tộc thiểu số - Ảnh: X.P
Với đặc thù địa bàn miền núi, biên giới, việc để con em học tập và sinh hoạt tập trung tại trường có thể khiến một số gia đình còn băn khoăn, nhất là khi điều kiện kinh tế, phong tục, tập quán và nhận thức giữa các cộng đồng dân cư còn khác nhau. Do đó, công tác tuyên truyền, vận động cần được thực hiện thường xuyên, kiên trì và phù hợp với từng địa bàn.
Trong quá trình này, lực lượng Bộ đội Biên phòng đóng quân trên các địa bàn tiếp tục phát huy vai trò gần dân, sát dân, phối hợp với chính quyền và nhà trường đến từng bản, từng hộ gia đình để tuyên truyền, vận động phụ huynh hiểu rõ hơn những lợi ích thiết thực mà mô hình trường nội trú mang lại.
Thượng tá Nguyễn Thanh Hải, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Cồn Roàng, xã Thượng Trạch cho biết, ngoài việc nắm chắc địa bàn, đồng hành với cấp ủy, chính quyền địa phương và nhà trường tuyên truyền, vận động con em đồng bào đến trường, đơn vị cũng cử cán bộ, chiến sĩ hỗ trợ vận hành hệ thống khu nội trú, nhà ăn và các công trình phục vụ sinh hoạt trong môi trường tập thể. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành nền nếp sinh hoạt, kỹ năng tự lập, ý thức kỷ luật, tinh thần đoàn kết và khả năng hòa nhập cho các cháu.
Cùng với 4 dự án giai đoạn 1, tỉnh Quảng Trị hiện đang triển khai 11 dự án trường PTNT liên cấp giai đoạn 2, với tổng mức đầu tư hơn 2.100 tỉ đồng, phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/7/2027. Việc tiếp tục mở rộng mạng lưới trường nội trú liên cấp thể hiện quyết tâm dành nguồn lực đầu tư cho giáo dục vùng biên, từng bước cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt cho con em đồng bào dân tộc thiểu số.
Tạo nền tảng phát triển bền vững
Ý nghĩa của những ngôi trường nội trú liên cấp không chỉ dừng lại ở việc cải thiện điều kiện dạy và học trước mắt. Về lâu dài, đây là sự đầu tư cho con người, cho tương lai phát triển của các địa bàn miền núi, biên giới còn nhiều khó khăn. Thông qua việc tạo điều kiện học tập tốt hơn cho trẻ em, mô hình trường nội trú góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, từng bước thu hẹp khoảng cách về cơ hội tiếp cận tri thức giữa miền ngược và miền xuôi.
Phó Chủ tịch UBND xã Dân Hóa Phạm Văn Bắc cho hay, đối với các địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, giáo dục còn giữ vai trò quan trọng trong nâng cao dân trí, thay đổi nhận thức, từng bước xóa bỏ những tập quán lạc hậu, thúc đẩy tiến bộ xã hội. Những thế hệ học sinh được học tập trong điều kiện tốt hôm nay sẽ là nguồn nhân lực tại chỗ trong tương lai, góp phần phát triển kinh tế gia đình, bản làng, xây dựng khu vực biên giới ổn định, phát triển bền vững.
Từ Hướng Phùng, Dân Hóa, Đakrông đến Thượng Trạch, những ngôi trường mới đang mở ra kỳ vọng về một tương lai tươi sáng hơn cho trẻ em vùng biên giới. Mỗi em nhỏ được đến trường là mỗi ước mơ được chắp cánh, sẽ góp phần tạo nên những đổi thay bền vững và vững chắc từ chính những mầm xanh nơi phên dậu Tổ quốc.
