Rủi ro, 'được - mất' khi sinh viên đi làm thêm

Phía sau những chuyến xe tưởng như bình thường ấy là câu chuyện về nghị lực tự lập của tuổi trẻ, nhưng cũng là những rủi ro, áp lực và hiểm nguy luôn hiện hữu trên mỗi cung đường.

Mưu sinh từ những vòng quay bánh xe

Đối với nhiều sinh viên xa nhà, gánh nặng học phí, tiền thuê trọ và chi phí sinh hoạt nơi đô thị trở thành áp lực không nhỏ. Vì vậy, tìm việc làm thêm trở thành lựa chọn, nhu cầu thiết yếu để duy trì việc học của nhiều sinh viên hiện nay.

Trong số các công việc bán thời gian phổ biến, chạy xe công nghệ được nhiều sinh viên lựa chọn bởi tính linh hoạt. Họ có thể chủ động sắp xếp thời gian sau giờ học, không đòi hỏi nhiều kinh nghiệm và đặc biệt là khung giờ buổi tối sau giờ học thường có lượng khách ổn định hơn.

Công việc lái xe công nghệ vào buổi tối được nhiều bạn sinh viên lựa chọn.

Bạn Ngô Văn Khiêm (sinh viên năm 3, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông), đã có gần ba năm gắn bó với nghề tài xế công nghệ. Nhớ lại thời điểm bắt đầu công việc này, Khiêm cho biết bản thân từng nhiều lần đắn đo: “Ban ngày mình đi học, buổi tối đi làm. Mình hiểu công việc sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần, nhưng cuối cùng vẫn phải lựa chọn vì cần thêm thu nhập để trang trải cuộc sống”.

Những đồng tiền kiếm được từ các chuyến xe giúp Khiêm và không ít bạn sinh viên “đồng nghiệp” giảm bớt gánh nặng cho ăn, học. Thế nhưng, phía sau nguồn thu nhập ấy là không ít lần đối diện với những tình huống bất trắc: Khách hàng say xỉn gây mất an toàn, quỵt tiền, ứng xử thiếu chuẩn mực, thậm chí có hành vi thô lỗ với tài xế. Đó là những câu chuyện ít khi được nhắc đến sau mỗi chuyến xe hoàn thành trên ứng dụng.

Cô Phạm Thị Mai, mẹ của bạn Ngô Văn Khiêm, tâm sự: “Điều tôi lo nhất không phải con kiếm được bao nhiêu tiền mà là sức khỏe và sự an toàn của con. Cháu từng bị tai nạn giao thông một lần nên thể trạng yếu hơn trước rất nhiều”.

Bên cạnh đó, sau một ngày học tập kéo dài, nhiều sinh viên tiếp tục làm việc đến tận khuya. Sự mệt mỏi, thiếu ngủ kéo dài khiến khả năng tập trung suy giảm, phản xạ chậm hơn khi tham gia giao thông. Trong khi đó, không ít tuyến đường vào ban đêm xuất hiện tình trạng thanh niên chạy xe tốc độ cao, lạng lách, đánh võng hoặc đua xe trái phép. Chỉ một khoảnh khắc mất tập trung cũng có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng.

Ngày đi học, tối đi làm, nhiều bạn sinh viên phải đối mặt với rủi ro sức khỏe lẫn an toàn giao thông.

Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Nguyễn Văn Phi, chuyên gia tư vấn tâm lý tại Vinmec Times City, cũng cho rằng thiếu ngủ kéo dài khiến con người mệt mỏi vào ban ngày, giảm khả năng tập trung, dễ mắc lỗi và làm tăng nguy cơ gây tai nạn trong quá trình lao động, di chuyển.

Khiêm còn nhớ như in sự cố xảy ra vào kỳ nghỉ lễ cách đây hai năm. Để tranh thủ thời điểm đông khách, anh làm việc gần như liên tục và chỉ ngủ khoảng 2 đến 3 tiếng mỗi ngày: “Lúc đó mình chỉ nghĩ cố gắng chạy thêm vài cuốc xe để có thêm thu nhập. Đến ngày cuối cùng, trên đường về, mình rơi vào trạng thái buồn ngủ cực độ. Đang chạy xe thì ngủ gật và ngã xuống đường. Điều đáng sợ nhất là lúc ấy một chiếc container đi phía sau. Chỉ cần lệch một chút, có lẽ hậu quả đã khác”.

Để những giấc mơ không phải trả giá bằng sức khỏe

Không chỉ đối mặt với nguy cơ tai nạn, các tài xế công nghệ còn phải làm việc trong trạng thái tâm lý căng thẳng. Những con đường vắng người, các khu vực ngoại thành thưa thớt ánh sáng hay những cuốc xe lúc nửa đêm luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro khó lường.

Nhiều tài xế từng gặp tình huống khách hủy chuyến giữa đêm, quỵt tiền hoặc yêu cầu di chuyển đến những địa điểm hẻo lánh rồi gặp phải hành vi chiếm đoạt tài sản. Trong những hoàn cảnh như vậy, cảm giác bất an thường xuyên xuất hiện bởi họ không thể biết điều gì đang chờ mình phía trước.

Giây phút nghỉ ngơi ít ỏi trong ngày của bạn Ngô Văn Khiêm.

Đối với nữ tài xế công nghệ, áp lực còn lớn hơn. Ngoài những nguy cơ chung của nghề nghiệp, họ còn phải đối mặt với nguy cơ bị quấy rối, trêu ghẹo hoặc những hành vi thiếu tôn trọng từ khách hàng. Có những chuyến xe không gây thiệt hại về vật chất nhưng lại để lại cảm giác sợ hãi kéo dài. Nỗi lo ấy âm thầm tích tụ qua từng ngày, khiến nhiều người luôn trong trạng thái cảnh giác cao độ mỗi khi nhận cuốc xe vào ban đêm.

Các chuyên gia y tế cũng cảnh báo, làm việc ca đêm trong thời gian dài có thể làm đảo lộn đồng hồ sinh học, gây rối loạn giấc ngủ, suy giảm khả năng tập trung, ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch và làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông. Những tác động này không xuất hiện ngay lập tức nhưng âm thầm bào mòn thể chất và tinh thần của người lao động trẻ.

Mỗi đêm, giữa dòng người hối hả trở về nhà, vẫn có những sinh viên tiếp tục rong ruổi trên đường phố để đổi lấy vài chục nghìn đồng tiền công từ một cuốc xe. Đó là hình ảnh đẹp về tinh thần tự lập, về khát vọng vươn lên bằng chính sức lao động của mình. Song phía sau những vòng quay bánh xe là những áp lực mà không phải ai cũng nhìn thấy.

Giữa guồng quay của cuộc sống đô thị, câu chuyện của các tài xế công nghệ là sinh viên đặt ra một vấn đề đáng suy ngẫm: Làm thế nào để người trẻ có cơ hội mưu sinh, tích lũy kinh nghiệm và tự chủ tài chính mà không phải đánh đổi bằng sức khỏe, sự an toàn hay tương lai học tập của chính mình?

Bạn Ngô Văn Khiêm (sinh viên năm 3, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông) chia sẻ câu chuyện của bản thân khi làm tài xế công nghệ.