Rủi ro hàng không lớn nhất có thể đang nằm trong túi của bạn

Vài phút sau khi chuyến bay 2117 của Alaska Airlines cất cánh, điện thoại và sạc dự phòng trên đùi một hành khách bất ngờ bốc cháy.

Ngọn lửa làm bỏng tay chân người này trước khi thiết bị bị vứt ra lối đi. Tiếp viên nhanh chóng cho chúng vào túi chống cháy.

Phi công lập tức tuyên bố tình trạng khẩn cấp, thả mặt nạ dưỡng khí và quay đầu về Wichita, bang Kansas (Mỹ).

Sự việc hồi đầu năm nay là một ví dụ cho thấy mối đe dọa an toàn phát triển nhanh nhất đối với ngành hàng không hiện nay: điện thoại, sạc dự phòng và thuốc lá điện tử tự bốc cháy giữa không trung.

Các thiết bị này sử dụng pin lithium-ion, vốn dễ cháy nổ khi bị trục trặc hoặc quá nhiệt. Mối đe dọa này không mới, nhưng rủi ro đang gia tăng khi hành khách mang ngày càng nhiều thiết bị lên máy bay.

"Đây là một rủi ro an toàn trọng yếu", Hassan Shahidi, Giám đốc điều hành Flight Safety Foundation nhận định. "Qua nhiều năm, số lượng các sự cố này ngày càng tăng".

Theo Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), số sự cố tại nước này đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2019. Số liệu năm 2026 dự kiến sẽ vượt mức kỷ lục của năm ngoái, với trung bình hai vụ được xác nhận mỗi tuần kể từ tháng 1.

Trước cao điểm mùa hè, nhiều hãng hàng không toàn cầu đã ban hành quy định mới nhằm giảm nguy cơ cháy nổ trong khoang.

American Airlines, Delta và Southwest đều cấm để sạc dự phòng trong khoang hành lý phía trên và hạn chế sử dụng trong chuyến bay. Lufthansa, Cathay Pacific và Singapore Airlines cũng có động thái tương tự.

"Đây thực sự là một trong những rủi ro an toàn lớn nhất thế giới hiện nay", Jonathan Nicholson, người phát ngôn Cơ quan Hàng không Dân dụng Anh (CAA) cho biết. "Ngay cả một sự cố nhỏ cũng có thể phát triển thành thảm họa". Năm ngoái, Anh ghi nhận hơn 100 vụ thiết bị quá nhiệt, tăng 98% so với năm 2024.

Những nỗ lực phòng ngừa càng trở nên cấp bách sau khi chuyến bay của Air Busan (Hàn Quốc) năm ngoái gặp sự cố do sạc dự phòng để trong khoang hành lý xách tay bốc cháy.

Sự cố khiến 27 người bị thương và máy bay bị thiêu rụi, dẫn đến hàng loạt quy định mới như cấm thuốc lá điện tử và sạc dự phòng trong hành lý ký gửi.

Thân trên máy bay A321 của hãng hàng không Air Busan bị thiêu rụi do sự cố cháy sạc dự phòng trên khoang hành lý phía trên, tháng 1/2025. Ảnh: Yonhap

Hiện tượng quá nhiệt đang làm gián đoạn nhiều chuyến bay. Tháng 4 vừa qua, chuyến bay của SAS phải quay lại Scotland do cháy laptop.

Tháng 5, máy bay United Airlines phải chuyển hướng đến London vì cháy sạc dự phòng. Tháng trước, một vụ nổ điện thoại trên chuyến bay của British Airways đến Las Vegas đã làm hỏng cabin và khiến hành khách hoảng loạn.

Nguy cơ cháy nổ cao nhất xảy ra khi thiết bị bị sạc quá mức, hư hỏng hoặc trục trặc. Tình trạng này gây ra hiện tượng "tăng nhiệt mất kiểm soát", khiến nhiệt độ tăng nhanh và pin tự bốc cháy.

Vấn đề trở nên trầm trọng hơn do thói quen của hành khách. Theo các cơ quan quản lý, mỗi người hiện mang trung bình 4-5 thiết bị điện tử.

Điều này đồng nghĩa với việc có hơn 2.000 thiết bị nguy cơ cao trên một chuyến bay đường dài. Hành khách ngày nay cũng thường bỏ qua hệ thống giải trí của máy bay để dùng màn hình cá nhân, đồng thời phụ thuộc vào điện thoại để tìm đường hay gọi xe.

Theo cơ sở dữ liệu của Chương trình Sự cố Tăng nhiệt mất kiểm soát, thuốc lá điện tử gây ra khoảng 28% số vụ quá nhiệt năm ngoái, trong khi sạc dự phòng và điện thoại mỗi loại chiếm khoảng 20%.

Nick Careen, Giám đốc điều hành tại Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) cho biết: "Sự ra đời của sạc dự phòng và thuốc lá điện tử về cơ bản đã làm tăng gấp đôi lượng pin lithium trên máy bay".

Các vụ cháy dưới hầm hàng còn tiềm ẩn nguy cơ thảm khốc hơn. Tiếp viên không thể tiếp cận khoang hàng khi máy bay đang bay. Hệ thống chữa cháy ở đây chủ yếu được thiết kế để làm chậm ngọn lửa chứ không dập tắt hoàn toàn.

Năm 2010, một máy bay chở hàng của UPS chở hơn 80.000 viên pin lithium đã rơi sau khi ngọn lửa bùng phát và thiêu rụi hệ thống điều khiển bay chỉ trong 4 phút.

Tại Mỹ, số sự cố trong hầm hàng đã tăng 40% trong giai đoạn 2021-2025. Với việc 25% lượng hàng hóa hàng không tại Mỹ được vận chuyển bằng máy bay chở khách, hành khách đang thường xuyên phải đối mặt với các lô hàng tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ này.

(Theo WSJ)