Rủi ro từ lưới điện dân sự: Lỗ hổng chiến lược của quân đội Mỹ

Lưới điện dân sự đang trở thành "gót chân Achilles" của quân đội Mỹ khi cung cấp phần lớn năng lượng cho các căn cứ nội địa, tạo ra rủi ro gián đoạn tác chiến nghiêm trọng trước các mối đe dọa từ thiên tai và tấn công mạng. Theo phân tích trên tạp chí National Interest, các căn cứ quân sự có thể sở hữu tiêm kích thế hệ mới và radar tầm xa, nhưng hiệu quả chiến đấu sẽ bị triệt tiêu nếu nguồn điện lưới bị cắt đứt.

Sự phụ thuộc vào hạ tầng nằm ngoài tầm kiểm soát

Trong tác chiến hiện đại, điện đóng vai trò huyết mạch khi duy trì hoạt động của máy chủ, mạng thông tin, hệ thống radar, cơ sở không gian và các trung tâm chỉ huy. Các báo cáo quốc phòng cho thấy điện chiếm khoảng 49% năng lượng sử dụng tại các căn cứ quân sự Mỹ, và phần lớn lượng điện này được cung cấp trực tiếp từ lưới điện dân sự.

Khác với nhiên liệu lỏng có thể dự trữ trong bồn, điện năng rất khó tích trữ ở quy mô lớn. Các hệ thống máy phát dự phòng hiện nay thường chỉ đủ khả năng duy trì các nhiệm vụ thiết yếu trong một khoảng thời gian giới hạn. Sự phụ thuộc này tạo ra một lỗ hổng an ninh: trong khi quân đội kiểm soát chặt chẽ khu vực bên trong hàng rào, thì nguồn năng lượng lại phụ thuộc vào các nhà máy, trạm biến áp do doanh nghiệp tư nhân hoặc chính quyền địa phương quản lý.

Lưới điện dân sự trở thành mắt xích sống còn đối với khả năng hoạt động của các căn cứ quân sự Mỹ. Ảnh: BĐ

Theo báo cáo từ Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) năm 2018, Bộ Quốc phòng đã tư nhân hóa gần 600 trong tổng số 2.600 hệ thống tiện ích tại các cơ sở quân sự toàn cầu. Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo Lầu Năm Góc vẫn thiếu các chỉ số theo dõi hiệu quả và chậm trễ trong việc áp dụng tiêu chuẩn an ninh mạng cho các hệ thống điều khiển công nghiệp.

Thiệt hại thực tế từ thiên tai và nguy cơ tấn công mạng

Rủi ro về năng lượng không chỉ dừng lại ở lý thuyết. Trong tài khóa 2013, Bộ Quốc phòng Mỹ ghi nhận 180 vụ gián đoạn tiện ích kéo dài trên 8 giờ, gây thiệt hại trung bình 220.000 USD mỗi ngày. Cụ thể, tại Trạm vũ khí không quân hải quân China Lake (California), hai trận giông lớn vào năm 2013 đã gây mất điện kéo dài, buộc căn cứ phải hủy bỏ 17 nhiệm vụ quan trọng, bao gồm cả các cuộc thử nghiệm vũ khí và chuyến bay huấn luyện.

Lầu Năm Góc (Bộ Quốc phòng Mỹ). Ảnh: Reuters

Đáng chú ý, đảo Guam – bàn đạp chiến lược tại Thái Bình Dương – đang đối mặt với tình trạng mất điện hàng tuần ngay tại cầu cảng tàu ngầm. Hệ thống điện tại đây dựa vào các nhà máy đã 50 năm tuổi và phụ thuộc hoàn toàn vào dầu nhập khẩu.

Bên cạnh thiên tai, các cuộc tấn công có chủ đích vào hạ tầng truyền tải cũng là mối lo ngại hàng đầu. Nhiều trạm biến áp nằm ở khu vực hẻo lánh, khó bảo vệ, trong khi việc thay thế các máy biến áp cỡ lớn có thể mất nhiều tháng. Bộ Năng lượng Mỹ cảnh báo đối thủ có thể kết hợp phá hoại lưới điện đồng thời cản trở công tác sửa chữa để làm tê liệt khả năng phản ứng của quân đội.

Khoảng cách giữa tiêu chuẩn quân sự và thực trạng dân dụng

Quân đội Mỹ đặt ra tiêu chuẩn cực cao về độ sẵn sàng của nguồn điện. Theo Bộ luật Mỹ, đến cuối tài khóa 2030, các phụ tải phục vụ nhiệm vụ trọng yếu phải đạt độ sẵn sàng tối thiểu 99,9%, và với nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là 99,9999% (tương đương thời gian gián đoạn không quá 31 giây mỗi năm).

Tuy nhiên, thực trạng lưới điện Mỹ đang có dấu hiệu suy yếu. Ước tính có khoảng 31% hạ tầng truyền tải và 46% hạ tầng phân phối của quốc gia này đã gần hoặc vượt quá tuổi thọ hữu ích. Sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu AI cũng đang làm mỏng đi vùng đệm dự phòng của hệ thống năng lượng.

Giải pháp "Hòn đảo điện" (Microgrid)

Để khắc phục tình trạng này, Lầu Năm Góc đang thúc đẩy mô hình microgrid – mạng điện cục bộ có khả năng tự vận hành độc lập. Khi lưới điện dân sự gặp sự cố, các căn cứ có thể tự cô lập để trở thành một "hòn đảo điện", ưu tiên năng lượng cho các hệ thống radar, trung tâm chỉ huy và đường băng.

Căn cứ Fort Knox tại Kentucky là một điển hình thành công khi xây dựng hệ thống phát điện phân tán bằng khí tự nhiên kết hợp với 10.000 tấm pin mặt trời. Ngoài ra, các lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR) cũng đang được xem xét như một nguồn điện ổn định và bền vững cho các cơ sở quân sự chiến lược.

Trong đề xuất ngân sách tài khóa 2025, Bộ Quốc phòng Mỹ đã kiến nghị chi 3,8 tỉ USD cho năng lượng tại các căn cứ. Tuy nhiên, thách thức thực sự không chỉ là vấn đề tài chính mà còn là việc xác định và bảo vệ những mắt xích dân sự đã trở thành hạ tầng quốc phòng trên thực tế.