Rút ngắn 'bán kính lửa', giữ vững 'thời gian vàng' cứu nạn, cứu hộ Thủ đô

Trên địa bàn rộng hơn 3.358km² của Thủ đô Hà Nội, mỗi phút chậm trễ trong tiếp cận hiện trường cháy, nổ đều có thể phải trả giá bằng tính mạng con người và tài sản xã hội. Nhận diện rõ những “khoảng trống” trong mạng lưới bảo vệ phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và cứu nạn, cứu hộ (CNCH), Công an TP Hà Nội đã chủ động tái cấu trúc, phát triển hệ thống trụ sở các đơn vị Cảnh sát PCCC và CNCH theo hướng tinh gọn, hiệu quả, bám sát thực tiễn. Những con số biết nói sau gần một năm triển khai đã cho thấy quyết tâm thu hẹp “bán kính lửa”, giữ vững “thời gian vàng” trong xử lý sự cố.

Đại tá Phạm Trung Hiếu, Trường phòng Cảnh sát PCCC và CNCH - CATP Hà Nội giới thiệu về các mô hình ứng dụng cộng nghệ trong chữa cháy

Những khoảng trống trước ngày 1-3-2025

Trước thời điểm ngày 1-3-2025, khi Công an TP Hà Nội chưa triển khai mô hình tổ chức bộ máy mới, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH toàn thành phố có 37 đơn vị đầu mối, bố trí tại 39 vị trí làm trụ sở (gồm 37 trụ sở đội và 2 phân đội).

Tuy nhiên, theo đánh giá thực tế, bán kính phục vụ chữa cháy của nhiều đơn vị chưa đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng: khu vực nội thành theo quy định là 3km, khu vực ngoại thành là 5km. Trên thực tế, tại khu vực nội thành, bán kính phục vụ trung bình dao động từ 5km đến 7km; tại khu vực ngoại thành lên tới 13km đến 15km. Cá biệt có những đơn vị phải đảm nhiệm địa bàn có bán kính bảo vệ lớn gấp 3 đến 5 lần quy định, tương đương quãng đường di chuyển 15km đến 25km mới tiếp cận được hiện trường.

Trung tâm thông tin chỉ huy của Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Hà Nội đã "tổng chỉ huy" công tác PCCC

Với tổng diện tích tự nhiên 3.358,46km², diện tích được bảo vệ theo đúng quy chuẩn khi đó chỉ khoảng 1.539,08km², đạt tỷ lệ bao phủ 45,83%. Như vậy, còn tới 1.819,38km² – chiếm 54,17% diện tích toàn thành phố – chưa được bảo đảm bán kính bảo vệ theo quy định.

Đáng lưu ý, có 12 xã nằm hoàn toàn ngoài bán kính bảo vệ, gồm: Bất Bạt, Suối Hai, Ba Vì, Yên Bài, Xuân Mai, Trần Phú, Phú Cát, Yên Xuân, Hồng Vân, Chương Dương, Thượng Phúc, Ứng Hòa. Đây đều là những địa bàn ngoại thành rộng, có nhiều khu dân cư xen kẽ vùng sản xuất, du lịch sinh thái hoặc cụm công nghiệp nhỏ lẻ, tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ nhưng khoảng cách tiếp cận của lực lượng chuyên nghiệp còn xa.

Bên cạnh đó, việc bố trí trụ sở ở một số nơi chưa thực sự hợp lý về vị trí địa lý: có 2 đơn vị cùng chung một trụ sở, 2 đơn vị có trụ sở nằm cạnh nhau, trong khi nhiều khu vực trọng điểm lại “trắng” điểm thường trực. Sự bất cân xứng này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát, tái bố trí mạng lưới một cách khoa học, đồng bộ.

Bản đồ mạng lưới trụ sở các đơn vị của Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Hà Nội

Tăng 20 vị trí thường trực

Ngay sau khi triển khai mô hình tổ chức bộ máy mới, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH đã chủ động rà soát toàn bộ quỹ trụ sở dôi dư trong Công an thành phố cũng như trụ sở của các cấp chính quyền, cơ quan, đơn vị trên địa bàn, tham mưu lãnh đạo CATP bố trí bổ sung các vị trí phù hợp cho lực lượng chữa cháy và CNCH. Từ đầu năm 2025 đến nay, 22 phân đội chữa cháy và CNCH đã được thành lập và đi vào hoạt động, nâng tổng số vị trí thường trực trên toàn địa bàn thành phố lên 59 vị trí, tăng 20 điểm so với trước đây. Việc “cắm chốt” thêm các phân đội tại các khu vực xa trung tâm, khu vực giáp ranh hoặc địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh đã góp phần tái phân bổ lực lượng hợp lý hơn.

Theo tính toán, bán kính bảo vệ hiện nay tại khu vực nội thành đã rút xuống còn từ 3km đến 3,5km; khu vực ngoại thành giảm còn 7km đến 8km. Diện tích được bảo vệ tăng lên khoảng 1.999,5km², đạt tỷ lệ bao phủ 59,54% diện tích tự nhiên toàn thành phố – tăng gần 500km² so với trước khi triển khai mô hình mới.

Đáng chú ý, diện tích tăng thêm tập trung chủ yếu tại khu vực lõi đô thị, các trung tâm kinh tế – xã hội, khu dân cư đông đúc, khu công nghiệp, cụm công nghiệp và các địa bàn trọng điểm. Những khu vực này cơ bản đã đảm bảo bán kính phục vụ theo quy định, tạo điều kiện để lực lượng tiếp cận hiện trường trong thời gian ngắn nhất.

Thực tế theo dõi các vụ cháy, nổ và CNCH thời gian gần đây cho thấy hiệu quả rõ rệt. Nhiều vụ việc xảy ra chỉ cách trụ sở phân đội mới dưới 1km; lực lượng, phương tiện nhanh chóng có mặt, triển khai đội hình, khống chế và dập tắt đám cháy ngay từ ban đầu, hạn chế tối đa thiệt hại về người và tài sản. “Thời gian vàng” – yếu tố then chốt quyết định hiệu quả cứu nạn – được rút ngắn đáng kể.

Phủ lấp “vòng bảo vệ”

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng theo đánh giá của Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Hà Nội, hiện vẫn còn khoảng 40,46% diện tích tự nhiên của thành phố (tương đương khoảng 1.358km²) nằm ngoài bán kính bảo vệ theo quy chuẩn. Phần lớn tập trung tại các xã ngoại thành có địa bàn rộng, dân cư phân tán.

Có 19 xã, phường có tỷ lệ bao phủ thấp, như: Cổ Đô, Trung Giã, Thượng Phúc, Yên Xuân, Kim Anh, Đa Phúc, Hương Sơn, Phượng Dực, Liên Minh, Yên Lãng, Tây Mỗ, Phú Cát, Đoài Phương, Đại Xuyên, An Khánh, Phúc Lộc, Hòa Xá, Quảng Bị, Hòa Phú.

Đáng lưu ý, một số địa bàn có mật độ dân cư cao nhưng tỷ lệ bao phủ còn thấp, như xã An Khánh (3.559 người/km²) hay phường Tây Mỗ (8.434 người/km²). Đây là những khu vực đô thị hóa nhanh, nhiều chung cư, nhà trọ, cơ sở sản xuất xen kẽ khu dân cư, tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ cao nếu không được bảo đảm lực lượng thường trực đủ gần.

lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH cũng tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý địa bàn, xây dựng bản đồ số về bán kính bảo vệ

Hiện còn 6 xã nằm hoàn toàn ngoài bán kính bảo vệ gồm: Bất Bạt, Suối Hai, Ba Vì, Yên Bài, Xuân Mai, Trần Phú. So với trước đây đã giảm một nửa số xã “trắng” lực lượng, song con số này vẫn đặt ra yêu cầu tiếp tục đầu tư, mở rộng mạng lưới.

Thực hiện Chỉ thị số 02 ngày 31-1-2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác PCCC và CNCH trong tình hình mới, trong đó nhấn mạnh nhiệm vụ thành lập, bố trí các đơn vị Cảnh sát PCCC và CNCH tại các địa bàn phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật và yêu cầu thực tiễn, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH xác định phát triển mạng lưới trụ sở là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài.

Trong thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục tham mưu CATP rà soát, bổ sung thêm các vị trí trụ sở chữa cháy, CNCH; ưu tiên các xã ngoại thành có diện tích rộng, địa hình phức tạp hoặc khu vực có tốc độ phát triển dân cư nhanh. Việc thành lập thêm các phân đội mới sẽ được tính toán trên cơ sở khoa học về bán kính bảo vệ, mật độ dân cư, đặc thù sản xuất – kinh doanh và nguy cơ cháy, nổ.

Song song với đó, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH cũng tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý địa bàn, xây dựng bản đồ số về bán kính bảo vệ, tối ưu hóa lộ trình di chuyển; phối hợp chặt chẽ với chính quyền cơ sở trong xây dựng lực lượng PCCC tại chỗ, mô hình “tổ liên gia an toàn PCCC”, điểm chữa cháy công cộng… nhằm tạo “vòng bảo vệ nhiều lớp”.

Phát triển mạng lưới trụ sở không chỉ là bài toán về cơ sở vật chất, mà còn là cam kết chính trị trong bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân. Khi khoảng cách được rút ngắn từng kilômét, thời gian tiếp cận được tính bằng từng phút, cơ hội sống sót của nạn nhân và khả năng khống chế đám cháy từ sớm sẽ tăng lên tương ứng.

Từ 39 vị trí thường trực lên 59 vị trí chỉ trong một năm, diện tích bao phủ tăng thêm gần 500km² – đó là những con số thể hiện rõ quyết tâm của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH Thủ đô trong hành trình thu hẹp “điểm trống”, giữ vững bình yên cho hơn 10 triệu người dân Hà Nội.

Với lộ trình tiếp tục mở rộng, hoàn thiện mạng lưới theo đúng quy chuẩn, cùng sự đồng hành của chính quyền và nhân dân, mục tiêu bảo đảm lực lượng tiếp cận nhanh hiện trường trong “thời gian vàng”, giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản, đang từng bước trở thành hiện thực trên từng địa bàn của Thủ đô.

Chu Hương