Sai phạm khi cấp sổ đỏ sẽ được tiếp nhận, xử lý qua đường dây nóng

Thêm 2 trường hợp được cấp sổ đỏ lần đầu mà người dân cần biết

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Quyết định 633/QĐ-BNNMT ngày 13/02/2026 về việc tổ chức tiếp nhận, xử lý thông tin phản ánh của tổ chức, cá nhân đối với các hành vi vi phạm pháp luật trong quản lý và sử dụng đất đai. Quyết định này được kỳ vọng sẽ tăng cường kỷ cương, minh bạch trong lĩnh vực đất đai, đặc biệt là các sai phạm liên quan đến đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ).

Trong bối cảnh nhu cầu đăng ký, cấp Giấy chứng nhận ngày càng gia tăng, cùng với đó là những phản ánh về việc cấp sai đối tượng, sai diện tích hoặc chậm cập nhật biến động đất đai tại một số địa phương, việc thiết lập cơ chế tiếp nhận thông tin qua đường dây nóng được xem là bước đi quan trọng nhằm siết chặt công tác quản lý, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.

MỞ ĐƯỜNG DÂY NÓNG TIẾP NHẬN PHẢN ÁNH SAI PHẠM VỀ SỔ ĐỎ

Theo Quyết định 633/QĐ-BNNMT, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức tổ chức đường dây nóng và đa dạng hóa các hình thức tiếp nhận thông tin phản ánh. Người dân, tổ chức có thể gửi thông tin qua số điện thoại đường dây nóng, bằng văn bản trực tiếp hoặc qua đường bưu điện đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hoặc thông qua Trục liên thông văn bản quốc gia.

Nội dung phản ánh phải thể hiện rõ các thông tin cơ bản, bao gồm họ tên, địa chỉ, phương thức liên hệ của người phản ánh; thông tin về người hoặc tổ chức bị phản ánh; địa chỉ thửa đất có vi phạm (nếu có); nội dung vi phạm cụ thể và các tài liệu, chứng cứ kèm theo. Việc yêu cầu đầy đủ thông tin nhằm đảm bảo tính xác thực, tránh tình trạng phản ánh nặc danh, thiếu căn cứ gây khó khăn cho quá trình xác minh, xử lý.

Đáng chú ý, tại khoản 1 Điều 2 của Quyết định, nhóm hành vi vi phạm liên quan đến đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được xác định rõ thuộc phạm vi tiếp nhận, xử lý.

Trong đó bao gồm hành vi không lập hồ sơ địa chính đầy đủ theo quy định; không chỉnh lý, cập nhật biến động đất đai kịp thời khi người sử dụng đất thực hiện thủ tục hành chính hoặc theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Bên cạnh đó, việc xác nhận nguồn gốc đất không đúng quy định khi thực hiện đăng ký, cấp Giấy chứng nhận cũng là hành vi vi phạm. Thực tế thời gian qua cho thấy, ở một số nơi, việc xác nhận nguồn gốc đất thiếu chặt chẽ đã dẫn đến tranh chấp, khiếu kiện kéo dài. Quyết định 633/QĐ-BNNMT đã đưa rõ nội dung này vào diện được tiếp nhận phản ánh, qua đó tạo cơ sở pháp lý để xử lý trách nhiệm đối với cá nhân, tổ chức có liên quan.

Các hành vi cấp Giấy chứng nhận không đúng đối tượng sử dụng đất; cấp sai diện tích, sai vị trí; cấp cho trường hợp không đủ điều kiện; ghi không đúng mục đích sử dụng đất hoặc không đúng thời hạn sử dụng đất đều thuộc nhóm vi phạm sẽ được tiếp nhận, xem xét xử lý. Như vậy, trường hợp người dân phát hiện sổ đỏ được cấp sai đối tượng hoặc sai diện tích hoàn toàn có thể phản ánh thông qua đường dây nóng theo quy định mới.

Không chỉ dừng lại ở khâu cấp mới, Quyết định còn bao quát cả các hành vi vi phạm trong việc đính chính, thu hồi, hủy Giấy chứng nhận đã cấp không đúng thẩm quyền hoặc không đúng đối tượng. Việc cấp Giấy chứng nhận hoặc xác nhận thay đổi khi đăng ký biến động đất đai không đúng thẩm quyền, không đủ điều kiện theo quy định pháp luật cũng nằm trong phạm vi tiếp nhận.

Việc quy định cụ thể, chi tiết các nhóm hành vi vi phạm được coi là cơ sở quan trọng để người dân nhận diện rõ quyền phản ánh của mình, đồng thời giúp cơ quan chức năng thuận lợi trong phân loại, xử lý thông tin.

TRONG 5 NGÀY PHẢI CHUYỂN PHẢN ÁNH ĐẾN NƠI CÓ THẨM QUYỀN

Một trong những điểm đáng chú ý của Quyết định 633/QĐ-BNNMT là quy định rõ thời hạn xử lý thông tin phản ánh. Theo Điều 4, việc xử lý phải tuân thủ các quy định của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Thanh tra, Luật Đất đai và các văn bản pháp luật có liên quan. Điều này nhằm bảo đảm việc tiếp nhận, xử lý phản ánh được thực hiện đúng trình tự, thủ tục, tránh chồng chéo hoặc vượt thẩm quyền.

Trường hợp nội dung phản ánh thuộc thẩm quyền xử lý của địa phương, trong thời hạn không quá 5 ngày làm việc kể từ thời điểm tiếp nhận, Cục Quản lý đất đai phải có văn bản yêu cầu UBND cấp tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường hoặc UBND cấp xã nơi có vụ việc tiến hành kiểm tra, xác minh, thanh tra, xem xét giải quyết theo quy định. Đồng thời, cơ quan được yêu cầu phải thông báo kết quả cho Cục Quản lý đất đai và người phản ánh.

Quy định mốc thời gian cụ thể 5 ngày làm việc được đánh giá là bước tiến về trách nhiệm hành chính, hạn chế tình trạng chậm chuyển đơn hoặc để tồn đọng kéo dài. Trong bối cảnh nhiều vụ việc đất đai có tính chất phức tạp, nhạy cảm, việc kịp thời chuyển thông tin đến đúng cơ quan có thẩm quyền sẽ góp phần giảm thiểu nguy cơ phát sinh điểm nóng.

Trong trường hợp cần thiết, Cục Quản lý đất đai có thể trực tiếp xác minh thông tin, hoặc quyết định, đề xuất cơ quan có thẩm quyền tiến hành kiểm tra, thanh tra để giải quyết theo quy định pháp luật. Cơ chế này cho phép cơ quan trung ương chủ động vào cuộc khi phát hiện dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, có tính hệ thống hoặc liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành.

Quyết định cũng nhấn mạnh trách nhiệm của cơ quan, công chức, viên chức được giao nhiệm vụ tiếp nhận thông tin phản ánh. Theo đó, người thực hiện nhiệm vụ phải có thái độ hòa nhã, tôn trọng, bảo đảm quyền được phản ánh của người dân; ghi chép đầy đủ vào sổ tiếp nhận và đọc lại cho người phản ánh để bổ sung, hoàn thiện khi cần thiết; tổng hợp, báo cáo trung thực thông tin đã tiếp nhận khi có yêu cầu.

Đặc biệt, nghiêm cấm mọi hành vi sách nhiễu, vụ lợi, nhận quà trong quá trình tiếp nhận, xử lý và thông báo kết quả. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm phòng ngừa tiêu cực ngay trong chính khâu tiếp nhận thông tin, vốn được coi là “cửa ngõ” của quá trình giải quyết.

Một điểm đáng lưu ý khác là trách nhiệm bảo mật thông tin người phản ánh. Cơ quan, công chức, viên chức có trách nhiệm giữ bí mật thông tin cá nhân nếu người phản ánh có yêu cầu. Quy định này góp phần tạo tâm lý yên tâm cho người dân khi cung cấp thông tin về các sai phạm, nhất là trong những trường hợp liên quan đến cán bộ, cơ quan tại địa phương.

Tuy nhiên, Quyết định cũng nêu rõ, nếu thông tin phản ánh không đáp ứng yêu cầu về nội dung, điều kiện tiếp nhận theo quy định thì có thể bị từ chối tiếp nhận. Điều này nhằm đảm bảo cơ chế phản ánh được vận hành đúng mục đích, tránh bị lợi dụng để gửi đơn thư không rõ ràng, thiếu căn cứ hoặc mang tính chất khiếu nại, tố cáo không đúng quy định.

Lý Anh