Sàn diễn cải lương căng tràn sức trẻ

Đời sống cải lương tại TP HCM thời gian gần đây có sự tham gia của nhiều đơn vị cải lương xã hội hóa, của các đạo diễn trẻ với khuynh hướng sáng tác đột phá tạo sức sống mới cho các vở diễn nhưng vẫn giữ được hồn cốt của cải lương.

Hướng đến khán giả trẻ

Nhiều vở diễn ăn khách trong thời gian qua như "Mai trắng se duyên", "Văn võ kỳ duyên", "San hậu", "Kỳ án Tần Hương Liên", "Hàn Mặc Tử", "Câu thơ yên ngựa", "Bức ngôn đồ Đại Việt", "Giang sơn mỹ nhân", "Tân anh hùng náo"… vì đã mạnh dạn đổi mới hình thức thể hiện, thay thế cho kiểu kinh điển là hướng dàn dựng thử nghiệm; các vở tuồng cổ, dã sử và lịch sử được kể bằng ngôn ngữ sân khấu hiện đại: tiết chế cảnh trí, chú trọng bố cục ánh sáng, chuyển cảnh linh hoạt, khai thác chiều sâu tâm lý nhân vật.

Những vở tuồng cổ như: "San hậu", "Lưu Kim Đính", "Văn võ kỳ duyên"… không còn sa vào phô trương võ thuật hay lớp lang ước lệ cũ, mà nhấn mạnh xung đột nội tâm, đặt nhân vật trong những lựa chọn có tính thời sự. Vở "Lưu vong" của đạo diễn - NSƯT Lê Trung Thảo đã tạo dấu ấn đậm nét qua cách dàn dựng mới - đẩy nhanh tiết tấu, thay đổi không gian, thời gian. Các vở dựa theo tác phẩm văn học như: "Đời Như Ý", "Hiu hiu gió bấc", "Cây lẻ bạn"… được các đạo diễn trẻ dàn dựng chăm chút, hấp dẫn qua đó thu hút được khán giả. Cách tiếp cận này giúp tác phẩm vừa quen thuộc với khán giả truyền thống vừa mở ra cánh cửa tiếp nhận lớp khán giả gen Z.

NSND Trần Minh Ngọc phấn khởi: "Sàn diễn cải lương TP HCM đã có sự đổi mới rất rõ, các vở diễn đã chinh phục được khán giả, kéo khán giả đến rạp, trong số này có không ít khán giả trẻ".

Một cảnh trong vở cải lương tuồng cổ “Hồ Nguyệt Cô hóa cáo” của Sân khấu Thiên Long

Diễn viên trẻ được "trao vai"

Một tín hiệu vui khác của sân khấu cải lương là nhiều diễn viên trẻ không còn đứng ở tuyến phụ, mà đã đảm trách những vai diễn trung tâm, có đất để thể hiện. Lớp diễn viên trẻ như: Trọng Nhân, Võ Ngọc Quyền, Nhật Khánh, Hùng Vương, Lê Hoàng Nghi, Lâm Minh Nghiêm, Thu Vân, Minh Trường, Nhã Thy, Điền Trung, Phùng Ngọc Bảy, Nguyễn Văn Khởi, Nguyễn Văn Hợp, Nguyễn Văn Mẹo… ngày càng khẳng định tên tuổi. Những người trong cuộc cho rằng sàn diễn cải lương TP HCM hiện nay đang sở hữu thế hệ diễn viên trẻ có làn hơi tốt, diễn xuất tiết chế, biết dung hòa các yếu tố "ca - diễn" tạo nên những khoảnh khắc sân khấu giàu cảm xúc cho người xem.

Minh chứng cho nhận định vừa kể trên là vở "Hồ Nguyệt Cô hóa cáo" (đạo diễn Võ Hoàng Phương, trên Sân khấu Thiên Long) vừa giữ được tinh thần truyền thống vừa mạnh dạn làm mới mỹ thuật sân khấu - không gian sân khấu được tạo dựng giàu tính huyền ảo, phục trang đẹp mắt, diễn xuất trữ tình nhưng không cũ kỹ.

Bi kịch của Hồ Nguyệt Cô được kể bằng cảm xúc, giúp khán giả trẻ tiếp cận tuồng cổ một cách tự nhiên, không bị "chán" bởi tính ước lệ truyền thống. NSND Phượng Loan bày tỏ: "Nếu không đổi mới, sân khấu truyền thống sẽ rất khó tiếp cận công chúng hôm nay. Đây là một hướng đi đúng, giữ hồn tuồng cổ nhưng mở cánh cửa thẩm mỹ cho người trẻ".

Bên cạnh tuồng cổ, tâm lý xã hội và văn học, các vở mang hơi hướng chính luận cũng tạo được dấu ấn riêng trong năm 2025. Nổi bật trong số đó là "Tiếng hò sông Hậu" (đạo diễn Hoa Hạ) - tác phẩm dung hòa giữa thông điệp tư tưởng và ngôn ngữ nghệ thuật sân khấu. Sự xuất hiện của mảng đề tài này đã làm phong phú thêm diện mạo cải lương, khẳng định cải lương không chỉ hoài niệm quá khứ mà còn đối thoại trực diện với hiện thực.

Tổng thể nhìn lại, cải lương TP HCM năm 2025 không ồn ào, không chạy theo trào lưu nhất thời, mà đổi mới từ bên trong. Điều này đã giúp cải lương vừa giữ được chất cải lương truyền thống vừa có năng lượng sáng tạo để bước tiếp vững vàng trong đời sống sân khấu đương đại.

Bài và ảnh: THANH HIỆP