Sân khấu khẳng định vai trò trong đời sống tinh thần xã hội

Trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, sân khấu đã có bước chuyển mình rõ rệt

Nhiều tác phẩm mang chiều sâu tư tưởng

Nhiệm kì Đại hội XIII đánh dấu giai đoạn nghệ thuật sân khấu được đặt vào đúng vị trí của mình trong đời sống tinh thần xã hội, với sự quan tâm rõ nét của Nhà nước thông qua cơ chế đặt hàng các tác phẩm có chiều sâu tư tưởng.

Thay vì chạy theo thị hiếu ngắn hạn, nhiều kịch bản, vở diễn được đầu tư từ ngân sách Nhà nước đã tập trung khai thác những đề tài chính luận, lịch sử, truyền thống cách mạng và hình mẫu con người Việt Nam trong thời kì mới. Đây không chỉ là sự đầu tư về kinh phí, mà quan trọng hơn là sự đầu tư cho tư tưởng, cho định hướng phát triển lâu dài của sân khấu.

Trong suốt 5 năm qua, sân khấu cả nước ghi nhận một số lượng đáng kể các tác phẩm được dàn dựng công phu, có chiều sâu nội dung, tạo tiếng vang trong giới chuyên môn và khán giả yêu nghệ thuật.

Vở cải lương "Từ Việt Bắc về Hà Nội" tái hiện hành trình lãnh đạo cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Những tác phẩm này không dừng lại ở việc minh họa lịch sử hay tái hiện các sự kiện chính trị, mà nỗ lực đi sâu vào số phận con người, đặt nhân vật vào những lựa chọn, giằng xé nội tâm, qua đó chuyển tải các giá trị về trách nhiệm công dân, lòng yêu nước, tinh thần cống hiến và bản lĩnh con người Việt Nam trước những thử thách của thời đại.

Sự xuất hiện liên tục của các tác phẩm chính luận – lịch sử có chất lượng cho thấy sân khấu vẫn đang giữ vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng bằng con đường nghệ thuật.

Không áp đặt khẩu hiệu, không khô cứng giáo điều, nhiều vở diễn đã lựa chọn cách kể chuyện giàu cảm xúc, nhân văn, góp phần bồi đắp niềm tự hào dân tộc, củng cố niềm tin xã hội và khẳng định giá trị bền vững của sân khấu trong đời sống văn hóa đương đại.

Vở xiếc cải lương "Trần Nhân Tông" ứng dụng nhiều công nghệ hiện đại vào biểu diễn

Có thể kể đến một số tác phẩm tiêu biểu như vở nhạc kịch Lửa từ Đất (Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam), vở cải lương Từ Việt Bắc về Hà Nội (Nhà hát Sân khấu truyền thống Quốc gia Việt Nam), vở xiếc cải lương Trần Nhân Tông (Liên đoàn Xiếc Việt Nam), vở kịch Đêm trắng (Nhà hát Kịch Việt Nam), chương trình Hoa độc lập – Hồn thiêng đất nước (Nhà hát Múa rối Việt Nam)…

Hệ thống liên hoan duy trì đều đặn

Trong nhiệm kì, các liên hoan, hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc và khu vực tiếp tục được duy trì, tổ chức định kì, qua đó tạo động lực sáng tạo cho đội ngũ nghệ sĩ và các đơn vị nghệ thuật.

Các loại hình sân khấu truyền thống như chèo, tuồng, cải lương, múa rối… được bảo tồn, gìn giữ đồng thời từng bước làm mới thông qua các kì liên hoan, góp phần giữ mạch phát triển bền vững cho sân khấu Việt Nam trong bối cảnh đời sống văn hóa – giải trí nhiều biến động.

Các liên hoan lớn như Liên hoan Kịch nói toàn quốc (3 năm/lần), Liên hoan Chèo toàn quốc (3 năm/lần), Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc (3 năm/lần), Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm (3 năm/lần)… không chỉ là sân chơi nghề nghiệp mà còn là không gian đánh giá thực chất chất lượng sáng tác, dàn dựng và biểu diễn của từng loại hình sân khấu.

Liên hoan Chèo toàn quốc 2025 quy tụ gần 1.000 nghệ sĩ, diễn viên chuyên nghiệp

Quan trọng hơn, các liên hoan là dịp để nghệ sĩ giao lưu, học hỏi, cập nhật xu hướng sáng tạo mới, đồng thời khuyến khích tìm tòi những cách tiếp cận hiện đại trên nền tảng giá trị truyền thống. Thông qua việc chấm giải, tôn vinh tác phẩm, cá nhân xuất sắc, các liên hoan góp phần phát hiện và bồi dưỡng tài năng trẻ, tạo sự kế thừa liên tục giữa các thế hệ nghệ sĩ.

Có thể khẳng định, việc duy trì các liên hoan sân khấu trong nhiệm kì qua đã góp phần quan trọng vào việc bảo tồn bản sắc, nâng cao chất lượng nghệ thuật và khẳng định vai trò của sân khấu trong đời sống văn hóa đương đại.

Thích ứng linh hoạt với bối cảnh mới

Giai đoạn đầu nhiệm kỳ XIII, hoạt động sân khấu chịu tác động nặng nề của đại dịch Covid-19. Hệ thống rạp hát đóng cửa, lịch diễn bị gián đoạn, đời sống nghệ sĩ gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, trong bối cảnh ấy, sân khấu Việt Nam đã thể hiện rõ khả năng thích ứng và tinh thần vượt khó, từng bước tìm đường chuyển mình để không bị đứt gãy mạch sáng tạo.

Sau khi dịch bệnh được kiểm soát, các đơn vị nghệ thuật nhanh chóng khôi phục hoạt động. Sân khấu không chỉ nỗ lực sáng đèn trở lại đều đặn mỗi tuần, mà còn chủ động tìm cách đưa khán giả quay lại rạp bằng việc làm mới nội dung, nâng cao chất lượng dàn dựng, tăng cường quảng bá và tổ chức các suất diễn phục vụ cộng đồng.

Các nhà hát nỗ lực kéo khán giả đến rạp

Việc ứng dụng công nghệ hiện đại vào biểu diễn, dù còn ở bước khởi đầu và chưa đồng bộ, nhưng đã mở ra tư duy tiếp cận khán giả mới, phù hợp với xu thế chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa.

Đây được xem là tiền đề quan trọng cho hướng phát triển dài hạn của sân khấu trong bối cảnh cạnh tranh mạnh mẽ với các loại hình giải trí hiện đại.

Đến nay, đời sống xã hội dần ổn định, nhiều nhà hát đã đón lượng khán giả đông trở lại, cho thấy sức sống bền bỉ của sân khấu và niềm tin của công chúng đối với loại hình nghệ thuật này. Quá trình phục hồi và thích ứng linh hoạt không chỉ giúp sân khấu vượt qua giai đoạn khó khăn, mà còn tạo nền tảng để tiếp tục đổi mới, phát triển trong giai đoạn tiếp theo.

THANH MAI