'Sản xuất, kinh doanh thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc diễn biến phức tạp'

Đại tá Trần Đức Đông- Chánh Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo 389 quốc gia

PV: Tình hình sản xuất, kinh doanh thuốc giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, không rõ nguồn gốc tại Việt Nam hiện nay như thế nào, thưa ông?

- Đại tá Trần Đức Đông: Theo tổng hợp của Văn phòng Thường trực (VPTT) về kết quả thực hiện Chỉ thị số 17/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đối với nhóm mặt hàng: dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền, năm qua các lực lượng chức năng trên toàn quốc đã phát hiện và xử lý gần 4.000 vụ việc vi phạm (trong đó dược phẩm 1.603 vụ; dược liệu 81 vụ; vị thuốc y học cổ truyền 18 vụ).

Như vậy có thể nói thời gian qua tình trạng sản xuất, kinh doanh thuốc tân dược giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc tiếp tục diễn biến phức tạp.

Các cơ quan chức năng đặc biệt là cơ quan công an phát hiện và xử lý nhiều vụ án lớn về sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh. Vi phạm không chỉ diễn ra trong thị trường thương mại truyền thống mà còn cả trên môi trường mạng, thương mại điện tử, xuyên quốc gia.

Thuốc giả xuất hiện ở các nhóm như: kháng sinh; giảm đau, hạ sốt; tim mạch; vitamin, khoáng chất, thuốc điều trị ung thư. Thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc được sản xuất và thẩm lậu vào thị trường qua nhiều đường khác nhau: Xách tay, nhập lậu, vi phạm ngay tại các cơ sở kinh doanh, nhà thuốc bán buôn/bán lẻ nội địa.

Lực lượng công an bóc gỡ nhiều đường dây sản xuất, kinh doanh thuốc giả

Qua thực tế công tác đấu tranh, ông đánh giá thế nào về phương thức, thủ đoạn mới nổi lên và đáng lo ngại nhất hiện nay?

- Đại tá Trần Đức Đông: Có nhiều phương thức, thủ đoạn để sản xuất buôn bán thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, kinh doanh thuốc không rõ nguồn gốc, nổi lên một số phương thức, thủ đoạn phổ biến như sau:

Làm giả những loại thuốc bán chạy trên thị trường, tổ chức sản xuất phân tán tại nhiều địa điểm, chia nhỏ các công đoạn (pha trộn nguyên liệu, dập khuôn, in bao bì, đóng gói); thuê lao động phổ thông thực hiện các khâu gia công, đóng gói thuốc giả; sử dụng bao bì in xuất xứ nước ngoài để tạo vỏ bọc niềm tin.

Sử dụng mạng xã hội, sàn TMĐT để quảng bá, giao dịch: sử dụng dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh, đội ngũ shipper để vận chuyển, phân phối sản phẩm vi phạm; bán thuốc giả qua mạng, tài khoản ảo, không hóa đơn chứng từ…

Và thực hiện quảng cáo sai sự thật các sản phẩm thuốc giả; sử dụng bác sỹ, dược sỹ người nổi tiếng có ảnh hưởng trong xã hội hoặc sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo nội dung quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng của sản phẩm, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.

Ông đánh giá về hiệu quả công tác phối hợp giữa các lực lượng trong thời gian qua? Từ thực tế đó, ông đề xuất các giải pháp khắc phục như thế nào?

- Đại tá Trần Đức Đông: Có thể nói công tác phối hợp liên ngành giữa các cơ quan y tế, công an, quản lý thị trường, hải quan…thời gian qua đã đi vào thực chất và hiệu quả hơn, được minh chứng bằng kết quả các lực lượng chức năng đặc biệt là lực lượng công an đã phát hiện và xử lý nhiều vụ án lớn về sản xuất, buôn bán hàng giả qua đó bóc gỡ các tổ chức, đường dây hoạt động với quy mô lớn, có sự liên kết của nhiều đối tượng ở nhiều địa phương; thu hồi nhiều sản phẩm không bảo đảm chất lượng, đồng thời phát đi các cảnh báo nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng..

Tuy nhiên, trong quá trình thực thi nhiệm vụ có nơi, có lúc công tác phối hợp giữa các lực lượng chức năng ở một số địa bàn còn chưa đồng bộ. Mặt khác, tồn tại những chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền hoặc còn khoảng trống trong quy định của pháp luật; quy trình giám định, kiểm nghiệm kéo dài và chi phí cao, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý vi phạm…

Thời gian tới, Văn phòng thường trực tiếp tục tham mưu cho BCĐ 389 quốc gia chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương tiếp tục triển khai thực hiện hiệu quả các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Trưởng BCĐ 389 quốc gia về chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mới, trong đó có Chỉ thị số 17/CT-TTg; tập trung kiểm tra các tuyến, lĩnh vực, địa bàn trọng điểm có nguy cơ cao phát sinh vi phạm; đấu tranh, xử lý với các đường dây, tụ điểm sản xuất, buôn bán hàng giả quy mô lớn, các đối tượng lợi dụng TMĐT để tiêu thụ hàng hóa vi phạm.

Tôi cho rằng cùng với việc rà soát hoàn thiện hành lang pháp lý; ứng dụng khoa học công nghệ chuyển đổi số trong quản lý, giám sát và xử lý vi phạm; phối hợp và thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng ngừa và đấu tranh sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả nói chung và lĩnh vực y tế nói riêng, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo đảm an toàn sức khỏe cộng đồng, môi trường kinh doanh và trật tự thị trường.