Sáng kiến 'Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững':Thúc đẩy văn hóa trở thành động lực của sự phát triển bền vững

Phiên làm việc của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 80 tại trụ sở ở New York (Mỹ) ngày 4.9. Ảnh: Phái đoàn Việt Nam tại Liên Hợp Quốc

 Tạo chuyển biến căn bản về nhận thức, hành động

Đây là sáng kiến do Việt Nam khởi xướng, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực thúc đẩy văn hóa trở thành một động lực thiết yếu của phát triển bền vững trên phạm vi toàn cầu. Nghị quyết do Việt Nam cùng 102 nước thuộc nhiều khu vực địa lý và trình độ phát triển khác nhau đồng bảo trợ.

Theo đó, vào ngày 4.9 vừa qua, tại Trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York (Mỹ), Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 80 đã thông qua Nghị quyết phát động “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững”, tuyên bố giai đoạn 2027 - 2036 là “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững”.

 Ý nghĩa then chốt của sáng kiến là tạo động lực chuyển hóa nhận thức, cam kết thành hành động thực chất. Thành công của Thập kỷ phải được chứng minh bằng kết quả cụ thể, văn hóa trở thành động lực trong các chính sách phát triển, nguồn lực được huy động hiệu quả, và con người cùng cộng đồng thực sự trở thành trung tâm thụ hưởng các thành quả phát triển.

(Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao NGÔ LÊ VĂN)

Nghị quyết nhìn nhận văn hóa là một thành tố thiết yếu của phát triển con người; là nguồn của bản sắc, đổi mới và sáng tạo; đồng thời là nhân tố quan trọng thúc đẩy gắn kết và hòa nhập xã hội, xóa đói giảm nghèo, tăng trưởng kinh tế bền vững và sự tham gia chủ động của người dân vào tiến trình phát triển. Từ góc độ phát triển bền vững, Nghị quyết nhấn mạnh sức mạnh của văn hóa trong việc tạo thu nhập, việc làm bền vững và một khu vực kinh tế có sức sống; phát huy giá trị của di sản văn hóa cùng các ngành văn hóa và sáng tạo.

Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn cho biết, thực tế các diễn đàn quốc tế gần đây cũng cho thấy xu hướng đưa văn hóa vào chính sách phát triển một cách thực chất hơn và sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững” là minh chứng rõ nét, sinh động. Sáng kiến hướng tới tạo ra những chuyển biến trên ba phương diện. Về nhận thức, sáng kiến thúc đẩy sự nhìn nhận toàn diện hơn về vai trò của văn hóa đối với phát triển bền vững. Về chính sách, sáng kiến thúc đẩy yêu cầu lồng ghép hiệu quả văn hóa vào các chính sách, chiến lược phát triển kinh tế, xã hội và môi trường, đồng thời khuyến khích đầu tư phù hợp, hoàn thiện chính sách và tăng cường khả năng tiếp cận, tham gia và thụ hưởng văn hóa. Về hành động, sáng kiến góp phần thúc đẩy các chương trình hợp tác, chia sẻ tri thức, tăng cường năng lực, huy động nguồn lực và sự tham gia của các chính phủ, tổ chức quốc tế, giới học thuật, cộng đồng và khu vực tư nhân.

Việt Nam thể hiện nỗ lực trong thúc đẩy vai trò của văn hóa vì sự phát triển bền vững. Ảnh: TRẦN HUẤN

Chung tay giải quyết các vấn đề của thế giới

Có thể khẳng định, sáng kiến được hình thành trên cơ sở nhất quán với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam; thể hiện rõ tư duy chủ động hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của nước ta nhằm đóng góp cho lợi ích chung của cộng đồng quốc tế. Sáng kiến không chỉ mang ý nghĩa thực tiễn mà còn cho thấy vai trò mạnh mẽ của Việt Nam trong việc tham gia xác lập các ưu tiên phát triển toàn cầu, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Qua đó, khẳng định Việt Nam là đối tác tích cực, có trách nhiệm, sẵn sàng chung tay giải quyết các vấn đề chung của thế giới.

Trao đổi với Văn Hóa, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ VHTTDL) Nguyễn Phương Hòa cho biết, trong năm 2025 đoàn đại biểu Việt Nam do Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng dẫn đầu đã tham dự Hội nghị Thế giới về Chính sách văn hóa và phát triển bền vững (MONDIACULT 2025), do UNESCO phối hợp với Chính phủ Tây Ban Nha tổ chức diễn ra từ ngày 29.9 - 1.10 tại Barcelona. Trong bài phát biểu quan trọng tại Diễn đàn quốc tế về quyền văn hóa và kinh tế văn hóa, Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng đề xuất sáng kiến của Việt Nam về triển khai “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững”.

Sau đó, trên cơ sở khuyến nghị của Hội đồng chấp hành Tổ chức UNESCO, ngày 8.11.2025, tại Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO ở thành phố Samarkand (Uzbekistan), các nước đã đồng thuận thông qua dự thảo Nghị quyết do Việt Nam đề xuất với các đồng tác giả và sự ủng hộ của 71 nước. Nội dung chính Nghị quyết khuyến nghị Đại hội đồng Liên Hợp Quốc xem xét phát động “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững” càng sớm càng tốt, ưu tiên cho giai đoạn 2027 - 2036. Đến ngày 4.9 vừa qua, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã chính thức thông qua Nghị quyết phát động sáng kiến. Sau khi được thông qua, UNESCO với vai trò là cơ quan đi đầu trong hệ thống của Liên Hợp Quốc triển khai sáng kiến này.

“Điểm đặc biệt là tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã được phản ánh đầy đủ trong sáng kiến lần này; thể hiện rõ quan điểm của Việt Nam trong phát triển văn hóa và được quốc tế đồng thuận. Sáng kiến không chỉ mang ý nghĩa thực tiễn mà còn cho thấy vai trò mạnh mẽ của Việt Nam trong việc tham gia xác lập các ưu tiên phát triển toàn cầu; khẳng định Việt Nam là đối tác tích cực, có trách nhiệm, sẵn sàng chung tay giải quyết các vấn đề chung của thế giới”, Cục trưởng Nguyễn Phương Hòa nhấn mạnh.

Cũng theo bà Nguyễn Phương Hòa, để thực hiện sáng kiến, Chính phủ, tổ chức quốc tế và khu vực, giới học thuật, khu vực tư nhân, các tổ chức xã hội, cơ quan truyền thông và các bên liên quan cần tích cực tham gia. Việc triển khai Nghị quyết cần được cụ thể hóa thông qua các chương trình, kế hoạch hành động, đồng thời khuyến khích hợp tác quốc tế dưới nhiều hình thức giữa các nước phát triển và đang phát triển, giữa các nước đang phát triển với nhau cũng như thông qua các cơ chế hợp tác song phương, ba bên và đa phương…

Ở cấp độ quốc gia, với vai trò là nước đề xuất sáng kiến, Việt Nam, đặc biệt là ngành Văn hóa cần có những hành động cụ thể để triển khai sáng kiến. Đây cũng là nội dung phù hợp với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Ở cấp độ quốc tế, Việt Nam cũng cần tiếp tục vươn tầm, có thêm các hoạt động và sáng kiến cụ thể để triển khai các mục tiêu của thập kỷ.

“Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai dự kiến tổ chức vào tháng 10 tới có thể là hoạt động tiêu biểu, góp phần tôn vinh vai trò của văn hóa đối với phát triển bền vững, thể hiện quyết tâm của ngành Văn hóa trong thực hiện các mục tiêu của thập kỷ. Nhân dịp Việt Nam kỷ niệm 50 năm gia nhập UNESCO, Việt Nam mời UNESCO trở thành khách danh dự của lễ hội. Đây cũng là dịp để các quốc gia cùng tôn vinh sự đa dạng văn hóa, khẳng định vai trò của văn hóa trong phát triển bền vững, tăng cường sự gắn kết từ bảo tồn di sản đến sáng tạo văn hóa đến phát triển các ngành công nghiệp văn hóa”, bà Nguyễn Phương Hòa thông tin.

Qua các hoạt động hợp tác và giao lưu văn hóa quốc tế, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được khẳng định. Việt Nam đang trở thành điểm đến có sức hấp dẫn, thu hút sự quan tâm của bạn bè quốc tế. Sau những nỗ lực trong công tác văn hóa đối ngoại, thời gian gần đây, nhiều đoàn quốc tế, trong đó có các đoàn cấp cao và lãnh đạo ngành Văn hóa của nhiều quốc gia, chủ động bày tỏ mong muốn đến Việt Nam tham dự các sự kiện. Điều này cho thấy sức hấp dẫn và sức mạnh mềm ngày càng rõ nét của Việt Nam trong quan hệ và giao lưu quốc tế.