Sáp nhập đơn vị sự nghiệp, người lao động và viên chức được bố trí ra sao?

Ảnh minh họa: AI

Đề án sáp nhập phải đi cùng phương án nhân sự

Theo Nghị định 299/2026/NĐ-CP, khi xây dựng đề án tổ chức lại, cơ quan có thẩm quyền không chỉ xem xét tên gọi, chức năng hay cơ cấu tổ chức mà phải xây dựng phương án xử lý về tổ chức bộ máy, nhân sự, tài chính, tài sản, đất đai và các vấn đề khác có liên quan.

Đề án cũng phải xác định trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập và các cá nhân có liên quan trong việc thực hiện phương án tổ chức lại, kèm theo thời hạn xử lý.

Như vậy, nhân sự không phải là nội dung được giải quyết sau cùng khi một đơn vị bị sáp nhập, mà phải được tính toán ngay trong đề án tổ chức lại.

Không được tăng số người hưởng lương từ ngân sách

Một nguyên tắc đáng chú ý được Nghị định 299/2026/NĐ-CP đặt ra là: việc tổ chức lại đơn vị sự nghiệp công lập do ngân sách nhà nước bảo đảm chi thường xuyên hoặc tự bảo đảm một phần chi thường xuyên không được làm tăng thêm số lượng người hưởng lương từ ngân sách nhà nước đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Quy định này có ý nghĩa trực tiếp đối với các trường hợp sáp nhập, hợp nhất. Việc gom các đơn vị thành một đầu mối mới không đồng nghĩa với việc số lượng người hưởng lương từ ngân sách được tự động cộng dồn.

Nói cách khác, sau sắp xếp, việc bố trí nhân sự phải nằm trong phương án tổ chức và số lượng người làm việc được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Sáp nhập các đơn vị có mức độ tự chủ khác nhau

Nghị định cũng tính đến trường hợp các đơn vị được sáp nhập có mức độ tự chủ tài chính không giống nhau.

Theo đó, nếu hợp nhất, sáp nhập các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính ở các mức độ khác nhau thì mức độ tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập sau khi hợp nhất, sáp nhập được thực hiện theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền thành lập, tổ chức lại đơn vị.

Điều này cho thấy việc sắp xếp nhân sự phải đặt trong tổng thể phương án tổ chức và khả năng tự chủ tài chính của đơn vị sau sáp nhập, thay vì chỉ đơn thuần cộng gộp nhân lực của các đơn vị trước đó.

Nếu chuyển giao đơn vị thì viên chức được xử lý thế nào?

Nghị định 299/2026/NĐ-CP quy định việc chuyển giao đơn vị sự nghiệp công lập được thực hiện theo nguyên tắc chuyển giao nguyên trạng.

Đối với trường hợp chuyển giao giữa các bộ, ủy ban nhân dân cấp tỉnh, sau khi hoàn thành việc chuyển giao, cơ quan chuyển giao phải lập hồ sơ đề nghị điều chuyển tài sản theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công; đồng thời gửi văn bản đến cơ quan có thẩm quyền giao biên chế để thực hiện việc điều chuyển biên chế viên chức theo quy định.

Điểm này cho thấy quyền lợi và vị trí của đội ngũ viên chức được đặt trong tổng thể việc chuyển giao nguyên trạng đơn vị, thay vì thực hiện lại toàn bộ quy trình bố trí nhân sự từ đầu.

 Không phải cứ sáp nhập là tất cả đều giữ nguyên vị trí

Nghị định 299/2026/NĐ-CP không quy định theo hướng mọi viên chức, người lao động của các đơn vị trước sáp nhập đương nhiên giữ nguyên vị trí cũ.

Nghị định yêu cầu đề án tổ chức lại phải có phương án xử lý về nhân sự. Vì vậy, việc bố trí cụ thể sau sáp nhập sẽ phải căn cứ vào cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, vị trí việc làm và số lượng người làm việc của đơn vị sau khi tổ chức lại, đồng thời thuộc thẩm quyền của cơ quan có thẩm quyền quyết định tổ chức lại.

Với các đơn vị được tổ chức lại, Nghị định còn cho phép trong thời gian chuyển tiếp số lượng cấp phó của người đứng đầu và các tổ chức bên trong có thể nhiều hơn quy định. Tuy nhiên, chậm nhất là 5 năm kể từ ngày quyết định tổ chức lại của cấp có thẩm quyền có hiệu lực, đơn vị phải thực hiện số lượng cấp phó theo quy định tại Nghị định này.

Như vậy, Nghị định 299/2026/NĐ-CP đặt ra một nguyên tắc khá rõ: sáp nhập đơn vị phải đi kèm phương án nhân sự, kiểm soát số lượng người hưởng lương từ ngân sách và tổ chức lại bộ máy theo mô hình mới. Việc bố trí cụ thể từng viên chức, người lao động sẽ được thực hiện trong phương án tổ chức lại và theo thẩm quyền, quy định pháp luật có liên quan.

Nghị định số 299/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 28.7.2026.