'Sắp xếp lại giang sơn' - đột phá tầm nhìn vì lợi ích của Nhân dân

“Là người trực tiếp tham gia vào các quyết sách của Trung ương và Bộ Chính trị trong nhiệm kỳ đầy biến động này, tôi thấm thía chân lý rằng: Mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam đều khởi nguồn từ sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Đảng. Chính điều đó đã trở thành điểm tựa niềm tin vững chắc, giúp quy tụ lòng dân, biến thách thức thành cơ hội”.

Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình đã chia sẻ như vậy với báo Pháp Luật TP.HCM về nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, đặc biệt là đối với cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy của toàn hệ thống chính trị.

Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình.

Dũng cảm loại bỏ cái cũ tồn tại nhiều năm

. Phóng viên: Thưa Phó Thủ tướng Thường trực, chúng ta gọi cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy là cuộc “sắp xếp lại giang sơn” nhưng đó cũng là thành công của cả hệ thống chính trị?

+ Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình: “Sắp xếp lại giang sơn” là cách gọi rất hình tượng và chính xác. Đây không chỉ là việc lồng ghép cơ học các đơn vị hành chính mà thực sự là một cuộc cách mạng với nhiều mục tiêu, chưa từng có tiền lệ. Công cuộc này tạo dấu mốc cho một giai đoạn lịch sử mới và tạo tiền đề vững chắc cho kỷ nguyên phát triển hưng thịnh của đất nước.

Nhiều lãnh đạo và chuyên gia quốc tế đều nhìn nhận rằng không phải quốc gia nào cũng có thể làm được cuộc cách mạng này và thực tế không có nhiều quốc gia làm được.

Cán bộ tại Trung tâm phục vụ hành chính công TP.HCM hỗ trợ người dân làm thủ tục hành chính. Ảnh: NGUYỄN TÂN

. “Sắp xếp lại giang sơn” được thực hiện trong thời gian ngắn và chắc chắn là cả hệ thống chính trị đã phải vượt khó để giải quyết rất nhiều vấn đề, trong đó có những vấn đề nhạy cảm. Vậy điều này có ý nghĩa gì, thưa ông?

+ Phải nói rằng thành công này không tự nhiên mà đến, nó được đổi bằng mồ hôi, tâm sức và cả sự hy sinh quyền lợi riêng tư. Từ thực tiễn sinh động và gian khổ ấy, chúng tôi đúc rút ra nhiều bài học lớn để triển khai không chỉ chủ trương này mà còn nhiều quyết sách khác.

Cuộc cách mạng “sắp xếp lại giang sơn” đòi hỏi tầm nhìn và tư duy vượt trội, dũng cảm loại bỏ những cái cũ đã tồn tại nhiều năm. Thực tế cho thấy những mô hình cũ dù từng phát huy tác dụng nhưng trong kỷ nguyên mới đã bộc lộ bất cập. Do đó, cần có tư duy cầm quyền toàn diện, đột phá, dài hạn thì chúng ta mới thực hiện thành công.

Trong công cuộc này, ai cũng có tình cảm với quê hương, ai cũng muốn quê hương trở thành đô thị trung tâm và muốn giữ tên xã, tên huyện, tên tỉnh của mình. Tuy nhiên, nếu không đặt đại cục lên trên, không nhìn thấy lợi ích chung của đất nước thì không thể thành công. Phải lấy việc phục vụ người dân làm trung tâm, làm thước đo thì chúng ta mới tổ chức bộ máy chính quyền thực sự gần dân, phục vụ dân.

Thực tế hệ thống tổ chức bộ máy của chúng ta đã tồn tại 70-80 năm và từng phát huy hiệu quả. Dù vậy, bước vào giai đoạn mới, nhiều bất cập đã lộ rõ, như có những việc mà 2-3 cơ quan cùng chức năng, nhiệm vụ; nhiều tổ chức bộ máy thực chất là trung gian, tạo thêm tầng nấc. Nhiều tổng cục, cục, vụ, phòng... làm cho bộ máy cồng kềnh.

Vì vậy, bài học là phải mạnh dạn nhận diện, đối mặt và dũng cảm loại bỏ thì mới thành công. Nếu còn nể nang, né tránh, toan tính lợi ích cục bộ thì rất khó khắc phục được yếu kém, tồn tại nhiều năm.

Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình thăm và làm việc với xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng về tổ chức, vận hành Trung tâm phục vụ hành chính công vào ngày 30-6-2025. Ảnh: VGP

Đoàn kết - đi cùng một hướng trong thực hiện

. Phó Thủ tướng từng chia sẻ rằng với những việc lớn như “sắp xếp lại giang sơn” thì cần quyết tâm chính trị rất cao và hành động thật quyết liệt?

+ Quyết tâm cao phải bắt đầu từ các cơ quan quyền lực cao nhất: Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ... Hành động phải thực sự quyết liệt; chần chừ, so đo, tính toán sẽ lỡ cơ hội. Trong giai đoạn cao điểm, Bộ Chính trị, Chính phủ đã họp hằng tuần để kiểm tra công việc, đôn đốc triển khai. Cách làm lần này là một điểm mới là làm từ trên xuống, Trung ương gương mẫu làm trước để bên dưới noi theo, cả hệ thống chính trị vào cuộc. Điều này khắc phục được hạn chế “chủ trương đúng nhưng thực hiện yếu” tồn tại nhiều năm qua.

Trước những nhiệm vụ khó khăn, nhạy cảm, bài học lớn nhất là phải giữ gìn sự đoàn kết trong Đảng, trong hệ thống chính trị và Nhân dân. Thực tế cho thấy đây là chủ trương được Nhân dân ủng hộ rất lớn ngay từ khi ban hành. Có thể nói cuộc cách mạng đã khẳng định niềm tin của Nhân dân đối với Đảng.

Khi đã có chủ trương đúng đắn, phải chấp hành nghiêm túc, nói và làm theo nghị quyết, pháp luật. Các lãnh đạo thường nói là “nhất hô bá ứng”. Nếu mỗi nơi làm một phách, không đi cùng một hướng thì sẽ thất bại. Vì vậy, tuân thủ kỷ luật của Đảng trong đảm bảo tiến độ, hoàn thành nhiệm vụ đúng thời hạn là bài học xương máu.

Ông Trần Lưu Quang, Bí thư Thành ủy TP.HCM, khảo sát tại Trung tâm phục vụ hành chính công phường Bình Dương, TP.HCM vào ngày 17-9-2025. Ảnh: LÊ ÁNH

. Cùng với làm tốt công tác chính trị tư tưởng, truyền thông, theo Phó Thủ tướng, yêu cầu của tinh gọn bộ máy và sắp xếp lại đơn vị hành chính còn đòi hỏi những yếu tố nào khác?

+ Tôi cho rằng trước hết là chính sách “chiêu hiền đãi sĩ”. Bởi xét cho cùng, con người vẫn là yếu tố quyết định hiệu quả hoạt động của bộ máy. “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”, muốn có hiền tài thì phải chấn hưng giáo dục và có chính sách trọng dụng, giữ chân người tài thực sự.

Cùng với đó, hoàn thiện thể chế, pháp luật phải đi trước mở đường. Chủ trương của Đảng phải được thể chế hóa ngay bằng pháp luật để tạo hành lang pháp lý vững chắc cho cuộc cách mạng “sắp xếp lại giang sơn” diễn ra trong khuôn khổ nhà nước pháp quyền.

Và cuối cùng là đầu tư nguồn lực có thứ tự ưu tiên, khoa học, bài bản vào những “địa chỉ” rõ ràng. Nhờ sự đầu tư đúng hướng vào hạ tầng số để kiến tạo chính quyền số, thời gian qua phần lớn thủ tục hành chính của người dân đã được giải quyết trên nền tảng số. Đây là bước tiến lớn trong xây dựng Chính phủ điện tử, phục vụ Nhân dân tốt hơn.

Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình phát biểu trong một phiên thảo luận tổ tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV. Ảnh: QH

Bản lĩnh Người cầm lái

. Nhưng cũng có thực tiễn rằng không phải mọi nơi đều thông suốt?

+ Những ngày đầu vận hành theo thể chế mới chưa thể hoàn hảo ngay nhưng chúng ta chấp nhận thực tế đó để liên tục hoàn thiện cho sát với thực tiễn. Bởi “vạn sự khởi đầu nan”, những ngày đầu vận hành không tránh khỏi những chệch choạc.

Thế nhưng nhìn vào xu thế chung là tình hình đang tốt dần lên và chỉ số hài lòng của người dân ngày càng tăng, chúng ta có quyền tin tưởng vào tương lai. Đây là động lực để tiếp tục phấn đấu, vượt qua thách thức, đưa bộ máy vận hành trơn tru, hiệu quả hơn vì mục tiêu phục vụ Nhân dân, phát triển đất nước.

. Vậy Phó Thủ tướng có thể tổng quát về nguyên nhân cốt lõi để công cuộc “sắp xếp lại giang sơn” được thực hiện nhanh chóng, thuận lợi và đạt được nhiều kết quả như hiện nay?

+ Là người trực tiếp tham gia vào các quyết sách của Trung ương và Bộ Chính trị trong nhiệm kỳ đầy biến động này, tôi càng thấm thía chân lý “mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam, từ những chiến thắng hào hùng trong lịch sử đến những thành tựu bứt phá hôm nay, đều khởi nguồn từ sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Đảng”. Vai trò “hạt nhân lãnh đạo” của Đảng trong giai đoạn lịch sử này được thể hiện rất rõ nét.

Đảng đã thể hiện tầm nhìn chiến lược vượt trội, mang tầm vóc của thời đại. Để chuẩn bị tâm thế cho đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc - Đảng không chỉ dừng lại ở giải quyết những vấn đề trước mắt mà đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy, tiệm cận với trình độ quản trị tiên tiến của thế giới.

Quyết định thực hiện cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy là minh chứng rõ nét nhất. Đó là kết tinh của một tư duy đổi mới, dám nhìn thẳng vào sự thật, dũng cảm loại bỏ những cái cũ kỹ, lạc hậu để kiến tạo một tương lai hưng thịnh. Nếu không có tầm nhìn xa trông rộng và bản lĩnh chính trị vững vàng của Đảng, chúng ta khó có thể đưa ra được những chủ trương lịch sử mang tính bước ngoặt như vậy.

Vai trò hạt nhân của Đảng không chỉ ở ban hành những nghị quyết sáng suốt, mà còn thể hiện ở hành động quyết liệt, “nói đi đôi với làm”. Chúng ta đã chứng kiến một sự đổi mới căn bản trong cách làm: Trung ương gương mẫu làm trước, các cấp làm theo, làm đến đâu chắc đến đó. Sự lan tỏa và đồng thuận xã hội to lớn vừa qua bắt nguồn từ chính sự quyết liệt và nêu gương của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Đặc biệt, không thể không nhắc đến vai trò của Tổng Bí thư Tô Lâm - “tổng công trình sư” đã truyền cảm hứng mạnh mẽ, định hướng lối đi và giữ vững ngọn lửa quyết tâm cho toàn hệ thống.

Cán bộ tại Trung tâm phục vụ hành chính công TP.HCM hỗ trợ người dân làm thủ tục hành chính. Ảnh: NGUYỄN TÂN

. Vai trò hạt nhân của Đảng mà Phó Thủ tướng vừa đề cập chắc còn phải thể hiện đối với những thách thức, áp lực trong giai đoạn tới, sau Đại hội XIV của Đảng, đặc biệt là ở mục tiêu tăng trưởng hai con số?

+ Một mặt chúng ta chịu áp lực phải tăng trưởng cao ở mức hai con số để hiện thực hóa khát vọng “dân giàu, nước mạnh”, đưa đất nước phát triển hưng thịnh, hùng cường, Nhân dân ấm no, hạnh phúc. Mặt khác, chúng ta còn phải thường xuyên, liên tục đối mặt với những tình huống bất ngờ trong một thế giới đầy biến động và khó đoán định. Đó là thiên tai cực đoan, dịch bệnh chưa từng có tiền lệ hay những biến động chính trị thế giới nhanh và khó lường.

Tất cả yếu tố đó tác động trực tiếp, hằng ngày, hằng giờ đến mọi mặt đời sống chính trị - xã hội của đất nước. Chính những yêu cầu cấp thiết này đòi hỏi “tay chèo” của Đảng phải thật sự vững vàng. Chính sự bình tĩnh, sáng suốt và quyết đoán của Đảng là điểm tựa niềm tin vững chắc, giúp quy tụ lòng dân, biến thách thức thành cơ hội. Đảng thực sự là người cầm lái bản lĩnh, là hạt nhân quyết định mọi thắng lợi, đưa đất nước vượt qua chông gai, thử thách để vững bước, cất cánh vào kỷ nguyên mới.

. Xin trân trọng cảm ơn Phó Thủ tướng Thường trực.

Giai đoạn chuyển giao thế hệ đầy ý nghĩa

Bên cạnh việc tạo ra không gian phát triển kinh tế rộng mở, cắt giảm các khâu trung gian bất hợp lý…, cuộc cách mạng “sắp xếp lại giang sơn” còn mang đến nhiều thành công khác. Đó là việc bộ máy hệ thống chính trị được tổ chức khoa học, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Những cơ quan, đầu mối có chức năng, nhiệm vụ tương đồng được sáp nhập để tinh gọn và hoạt động hiệu quả hơn. Ví dụ, Ban Đối ngoại và Bộ Ngoại giao, hay Ban Dân vận và Tuyên giáo đã được tổ chức lại khoa học để tránh chồng chéo, phát huy tối đa nguồn lực.

Qua đợt sắp xếp, toàn hệ thống từ Trung ương đến địa phương đã giảm được khoảng 145.000 biên chế. Điều này tạo cơ hội quý giá để sàng lọc đội ngũ; giải quyết chính sách thỏa đáng, động viên những cán bộ mà sức khỏe, năng lực còn hạn chế hoặc lớn tuổi nghỉ chế độ. Đây cũng là sự chuyển giao thế hệ đầy ý nghĩa, khi lớp người đi trước sẵn sàng lùi lại, nhường dư địa và cơ hội phát triển cho lớp cán bộ trẻ đang dồi dào năng lực cống hiến, gánh vác trọng trách phát triển đất nước.

Cũng nhờ đó chúng ta tiết kiệm nguồn lực ngân sách lớn để đầu tư cho an sinh xã hội. Ngay sau khi tinh giản, Bộ Chính trị đã quyết định dùng nguồn ngân sách chi thường xuyên tiết kiệm được khoảng 39.000 tỉ đồng và kết hợp với các nguồn lực khác như tăng thu, tiết kiệm chi… để miễn, giảm học phí, xây trường học vùng biên, nâng cao năng lực y tế... Tổng chi cho an sinh xã hội trong nhiệm kỳ qua đã đạt hơn 1 triệu tỉ đồng. Đây là minh chứng cho tính ưu việt của chủ trương này.

Ngoài ra, công cuộc “sắp xếp lại giang sơn” còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Bởi khi từng xã, từng tỉnh mạnh lên với quy mô kinh tế rộng mở và sự hỗ trợ lẫn nhau sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp của cả nền kinh tế. Sự cộng hưởng sức mạnh từ các địa phương sau sắp xếp chính là nền tảng để nâng cao vị thế và năng lực cạnh tranh của quốc gia trên trường quốc tế.

Phó Thủ tướng Thường trực NGUYỄN HÒA BÌNH

CHÂN LUẬN thực hiện