Sắp xếp thôn, tổ dân phố: Bảo đảm quyền lợi nhân dân, tạo động lực phát triển

Việc sắp xếp được thực hiện trên cơ sở rà soát, đánh giá toàn diện các điều kiện về dân số, diện tích, đặc điểm kinh tế - xã hội, lịch sử, văn hóa của từng địa bàn nhằm xây dựng cộng đồng dân cư phù hợp hơn với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới với mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ nhân dân.

Quang cảnh thành phố Ninh Bình ngày một đổi mới hiện đại. Ảnh minh họa: Minh Đức/TTXVN

Tạo sự đồng thuận của nhân dân

Những ngày qua, câu chuyện sáp nhập thôn tại xã Xuân Trường trở thành nội dung được người dân đặc biệt quan tâm. Bên cạnh sự đồng thuận cao đối với chủ trương tổ chức lại đơn vị dân cư nhằm tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở, người dân cũng dành nhiều sự chú ý tới phương án đặt tên thôn mới, những tác động sau sắp xếp.

Ông Phạm Ngọc Năm, thôn Nghĩa Xá cho biết, đa số người dân trong thôn đều nhất trí với phương án sắp xếp bởi đây là chủ trương phù hợp yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, người dân mong muốn các cấp chính quyền tiếp tục nghiên cứu phương án sử dụng cơ sở vật chất nhà văn hóa sau sáp nhập, đồng thời có giải pháp giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống và bảo đảm đời sống nhân dân.

Được hình thành trên cơ sở hợp nhất các xã Xuân Phúc, Xuân Ninh, Xuân Ngọc và thị trấn Xuân Trường, xã Xuân Trường hiện là một trong những địa phương có quy mô dân số lớn nhất tỉnh Ninh Bình. Trong đó, đồng bào Công giáo chiếm khoảng 42% dân số toàn xã. Vì vậy, việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp thôn không chỉ là bài toán tổ chức bộ máy mà còn đòi hỏi sự nghiên cứu kỹ lưỡng để hài hòa các yếu tố lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Ông Trần Hữu Khánh, Trưởng phòng Văn hóa xã hội xã Xuân Trường cho biết, việc xây dựng phương án sắp xếp được thực hiện trên tinh thần tôn trọng các giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống của từng cộng đồng dân cư. Theo đó, phương án sáp nhập được nghiên cứu dựa trên địa bàn các xã cũ, những vùng đất đã hình thành từ lâu đời, có nhiều nét tương đồng về lịch sử, văn hóa và tập quán sinh hoạt.

Đến nay, xã Xuân Trường đã hoàn thành phương án sắp xếp thôn và bố trí nhân sự, trình cấp có thẩm quyền xem xét. Theo phương án đề xuất, số lượng thôn trên địa bàn sẽ giảm từ 54 xuống còn 23 thôn. Công tác rà soát đội ngũ cán bộ cơ sở cũng được triển khai đồng bộ, trong đó, có 32 người bày tỏ nguyện vọng tiếp tục tham gia công tác sau sắp xếp.

Đồng tình với chủ trương của địa phương, ông Đỗ Trọng Cần, Bí thư Chi bộ thôn 30 đã chủ động viết đơn xin thôi tham gia công tác. Theo ông, việc hình thành các thôn mới, quy mô dân số đông hơn, địa bàn rộng hơn sẽ đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ cơ sở. Ở tuổi 73, ông tự nguyện nhường vị trí cho lớp cán bộ trẻ có trình độ, năng lực cũng như khả năng ứng dụng công nghệ tốt hơn để phục vụ nhân dân.

Không chỉ tại Xuân Trường, xã Hiển Khánh cũng triển khai nhiều cách làm phù hợp nhằm tạo sự đồng thuận trong quá trình sắp xếp. Các đoàn công tác của địa phương đã trực tiếp làm việc với từng thôn, xóm tuyên truyền, lấy ý kiến nhân dân và hoàn thiện phương án sáp nhập.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch UBND xã Hiển Khánh cho biết, phương án sắp xếp tại địa phương được xây dựng trên cơ sở các tiêu chí về quy mô dân số, diện tích tự nhiên, điều kiện địa lý, hạ tầng giao thông, đặc điểm kinh tế - xã hội, đồng thời xem xét đến phong tục tập quán, truyền thống văn hóa của từng địa bàn. Theo phương án dự kiến, xã sẽ sắp xếp từ 32 thôn xuống còn 12 thôn.

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, việc sắp xếp không chỉ nhằm tinh gọn đầu mối mà còn mở ra không gian phát triển rộng lớn hơn cho các khu dân cư. Sau sắp xếp, địa phương sẽ có điều kiện thuận lợi hơn trong việc quy hoạch, huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng, phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới.

Tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở

Theo ông Nguyễn Xuân Tuyển, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Ninh Bình, Sở đã tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương rà soát số lượng thôn, tổ dân phố trên địa bàn và xây dựng phương án sắp xếp, tổ chức lấy ý kiến nhân dân theo quy định của pháp luật; phương án dự kiến bố trí, sắp xếp người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố; giải quyết chế độ, chính sách theo quy định với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố sau nghỉ việc.

Để quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố diễn ra đồng bộ, hiệu quả, tạo sự đồng thuận trong nhân dân, tỉnh Ninh Bình yêu cầu các địa phương triển khai thực hiện với tinh thần thận trọng, khách quan, bảo đảm giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động để người dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của chủ trương, từ đó tạo sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động.

Việc bố trí, sử dụng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố phải được thực hiện công khai, minh bạch, cần lựa chọn, giới thiệu những người có phẩm chất, uy tín, tinh thần trách nhiệm và năng lực triển khai nhiệm vụ để tham gia công tác tại các thôn, tổ dân phố sau sắp xếp. Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố cần xem xét đầy đủ yếu tố về vị trí địa lý, đặc thù lịch sử, văn hóa, nhất là địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và nơi có yếu tố tôn giáo gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở, thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.

Tỉnh Ninh Bình có hơn 4.400 thôn, tổ dân phố. Sau khi hoàn thành việc sắp xếp, hợp nhất, số lượng thôn, tổ dân phố dự kiến còn khoảng 1.500 đơn vị so với hiện nay. Theo kế hoạch, các địa phương hoàn thành việc xây dựng đề án, lấy ý kiến cử tri và trình HĐND cấp xã thông qua trước ngày 25/6. Các thôn, tổ dân phố mới sẽ chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2026.